Çeviride Skopos Kuramı

Posted by on Ekim 31, 2008 in Kitap, Manşet

Çeviribilimin temel kuramcılarından Hans Vermeer’in Çeviride Skopos Kuramı adlı kitabı Türkçede yayımlandı. Çevirisini genç çeviribilimcilerden Ayşe Handan Konar’ın yaptığı kitaba önsözde Vermeer, “Çağımızda bilimin bizlere ‘armağan’ ettiği sorunları çözmek kesinlikle kolay değil. Ama görevimiz ortaya çıkan sorunlar üzerinde kafa yormak, çözüm üretmeye çalışmak ve çevirirken özgürlüğümüzün ve sorumluluğumuzun nerelere uzandığını anlamaya çalışmaktır. Çeviribilimcinin de görevi budur kuşkusuz. .. kitabımın Türkçe çevirisini, okurları kim olursa olsun, ellerine bırakmadan önce, onlardan, yaptığımız işin çok katmanlı durumunu ve koşullarını enine boyuna sorgulamalarını isteme sorumluluğunu duyumsuyorum,” diyor: “Ancak böylelikle çeviri kuramlarının ve uygulamasının gelişmesini umabiliriz.”

Aşağıda bu kitabı yayıma hazırlayan çeviribilimci Ayşe Nihal Akbulut’un kitap için yazdığı önsöz yer alıyor:

“Elinizdeki kitap çeviribilimin günümüzde düşünsel temellerini besleyen en önemli kaynaklardan biridir. Küçük oylumlu ama büyük etkileri olan bir yapıt olmasının nedeni belki de çeviri uygulamaları ile çeviri gerçeklerini temel almasıdır. Bir yönüyle, zamandizimsel olarak kendinden önceki bakış açılarına karşı çıkarken onları bütünler, öteki yönüyle de, yazarının bu basımın önsözünde belirttiği gibi alanın daha sonraki yönelimlerinin ipuçlarını sunar. Çeviribilim alanına yüzeysel ve önsel bakışlardan kendini kurtararak bakmak isteyenlerin el kitabı olma niteliği taşıyan yapıt, öğrenciler için de yıllardır temel ders kitaplarından biri olarak kullanılmaktadır.  Yazarın Skopos kuramını çeviribilim alanına sunduğu onlarca makalesinin yankılarını dikkate alan bu kitap, bunlara bir yanıt ya da açıklama özelliği ile de dikkati çeker.

Çeviride Skopos Kuramı’nı çalıştığım tüm çeviri bölümlerinde ders kitabı olarak kullandığım gibi öğrettiği bakış açısını ve ilkelerini uygulama gereci olarak da değerlendirdim. Birkaç yıl önce, bir öbek İngilizce çeviribilim öğrencisiyle proje konusu aradığımızda bu kitabı ele aldık: Kendimize verdiğimiz çeviri görevinin gerekçesi, B dili İngilizce olmayan (Fransızca, Almanca, Rusça, Çince, İspanyolca, vb. bölümlerindeki) öğrenci öbeklerinin İngilizceyi C dilleri olarak geliştirinceye değin bu kitaptan yararlanabilmelerini sağlamak oldu.*

Daha sonra İş Kültür Yayınları kuram dizisini başlattığında, yayınevine başvururken kitabın bu alandaki öncü ve temel niteliği yanı sıra yazarın Türkiye’deki çeviribilim çalışmalarını yakından izleyerek ülkemizdeki birçok eğitim kurumunda tüm alana yönelik verdiği ders, seminer, konferans, işlik çalışmaları, izlence geliştirme çalıştayları, vb. etkinliklerle bizlere katkılarından ve okumalarında, düşüncelerinde, tartışmalarında ulaştığı en son noktaları da bizlerle paylaşımından esinlendim. İş Kültür Yayınları kuram dizisi editörü Ali Berktay’a  çok yerinde bir kararla Çeviride Skopos Kuramı’nı bu diziye eklediği için teşekkürü borç bilirim.

Çevirmen Ayşe Handan Konar’la bu projede işbirliği yapmaya karar verdiğimde bu metni Türkçe olarak başarıyla yeniden kurmak için gereken özel alan bilgisi ve çeviri edincine sahip olduğunu bir başka projede yaptığı başarılı Vermeer çevirilerinden biliyordum. Bu çalışmada da aldığı başarılı çevirmen kararlarını, onların ardındaki nedenleri, çevirmen önsözünde okurlarla paylaşıyor.**

Çeviride Skopos Kuramı çeviri alanında düşünen, çalışan ya da bu alana merak duyan, söyleyecekleri, tartışacakları olan herkesin okuyup yararlanacağı, yazarın da önsözünde belirttiği gibi çeviri gerçekleri bağlamında ya da çeviribilimin günümüzdeki konumu çerçevesinde tartışarak yeni yeni okumalarla besleyeceği, varsıllaştıracağı kilittaşı bir kitap.”

* Proje çeviribilim eğitiminin daha 2. ya da 3. yılında olmakla birlikte katılan öğrencileri son derece heyecanlandırdı. Prof. Dr. Hans Vermeer’in de her an başvurabilecekleri bir konumda, kendi öğretmenleri olması ellerindeki “çeviri işine” daha da somut bir gerçeklik boyutu kazandırdı. Ancak İş Kültür çevirisine başladığımız tarihte henüz uzman çevirmen kimliği taşımayan bu öğrencileri projemizin öncülleri olarak anmak isterim. 2004 yılında Çiğdem Akdemir,  Fatih Kuduğ, Tuba Kurtuluş, Zeynep Yılmaz ve 2005 yılında Nüket Kantürk, Özge Kuseyrioğlu, Fatma Özen, Gökçenur Şehirli, Ayşegül Ünlüer, Burcu Yılmaz, Selin Aydın, Esra Yaşar.

** Ayşe Handan Konar Boğaziçi Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Çeviribilim Bölümünü 2007 yılı Haziran ayında bitirmiştir.. Bitirme projesi olarak Prof. Dr. Hans Vermeer’in “Starting To Unask What Translatology Is About” (“Çeviribilim Nedir/Ne Değildir: Sil-baştan Sorgulama”) başlıklı makalesini çevirmiştir.

Daha fazla Kitap, Manşet
Ricoeur: Çeviri Arzusu

Fransız felsefeci Paul Ricoeur'un Çeviri Üzerine adlı kısa bir denemesi, çeviribilimci Sündüz Öztürk Kasar'ın çevirisiyle Yapı Kredi Yayınları tarafından yayımlandı....

Kapat