Bir Fikrin Çevirileri ve Çeviri Fikri

Posted by on Kasım 5, 2008 in Güncel

Çevirmenin Notu adlı derginin kapağında, Mart 2007’deki ilk sayısından beri, her kapakta değişen iki figür yer alıyor. Birbiriyle özdeş olan ama aynı olmayan iki figür: biri yeşil biri kırmızı elma, biri mavi biri pembe iki çiçek.. gibi. Derginin kapak ve iç tasarımını Savaş Çekiç yapıyor.

Şimdi, Kasım 2008’de gerçekleştirilecek olan 1001 Belgesel Film Festivali‘nin (13-19 Kasım 2008) Baran Gündüzalp ve Eylem Arbak tarafından tasarlanan afişinde de aynı fikrin kullanıldığını görüyoruz. Festival afişi bir yarışmayla seçilmiş ve jüri, biri yeşil biri kırmızı iki elmayı içeren, ama yeşil elmanın ayna içinde göründüğü bir imgeyi beğenmiş.

İlk bakışta bir esinlenme sözkonusu olduğu, ya da çeviri merkezli bir imgenin sinemaya uyarlanmasının sözkonusu olduğu düşünülebilir. Fakat tam olarak böyle mi? Yabancı bir cd/dvd çoğaltma şirketinin reklamı, aynı imgeyi, bu kez iki kırmızı bir yeşil elmayla kullanarak, fikrin daha farklı bir zeminde durduğunu düşündürüyor. Böylece tek bir imgede, çoğul anlamlar görünüyor; esinlenme olasılıkları belirsizleşiyor. (Edoc Publish şirketi, bu reklamı Book Business dergisinin Ağustos 2008 sayısına vermiş.)

Fakat bu belirsizliğin asıl ilginç noktası, bir fikrin çeviri ya da uyarlamalarından da öte, çeviri fikrinin kendisi: Çevirmenin Notu kapağı (tasarımcının imgesi aracılığıyla) nasıl bir çeviri fikrini yansıtıyor? Çeviriyi bir film gibi özgün metnin (gerçeğin) özel bir şekilde montajlanmasıyla elde edilen bir versiyonu olarak mı görüyor? Yoksa, özgün metnin bir çoğaltma makinesinden geçmiş bir kopyası olarak mı? Böylece bir fikrin çoğalması, fikrin içeriğinin sorgulanmasına yol açıyor: çeviri, iki farklı elma arasındaki ilişkinin yansıtabildiği bir süreç mi; peki, deniz filiyle fil, köpekbalığıyla yunus arasındaki evrimsel ilişki bir çeviri süreci, belki de asıl çeviri süreci değil mi? Bir imgede dünya dönüyor.

(Resim: Günümüz fiilinin atasının suyun içinde yaşadığına dair bir temsili resim, kaynak: National Geographic.)

Daha fazla Güncel
Çeviride Skopos Kuramı

Çeviribilimin temel kuramcılarından Hans Vermeer'in Çeviride Skopos Kuramı adlı kitabı Türkçede yayımlandı. Çevirisini genç çeviribilimcilerden Ayşe Handan Konar'ın yaptığı kitaba...

Kapat