Çeviribilim: Bir Giriş’in Oluşum Öyküsü

Posted by on Şubat 13, 2009 in Kuram, Manşet

Sabri Gürses, bir gün bana çeviribilim alanı için son derece işlevsel ve yararlı dergisinde, bir çeviribilim kaynakçası yayımlamak istediğini belirttiğinde, bu konu bana ilginç gelmişti; fakat o sırada günlük kargaşanın içinde zaman bulamadım böyle bir çalışma yapmak için.  Daha sonra, 2007 yılında İstanbul Üniversitesi Çeviribilim Bölümü’nde ilk kez çeviribilim doktora programı açıldı ve ben de bu programda 2008 yılında bahar döneminde bir ders üstlendim. Bu dönemde çeviribilim bölümünde okumak isteyen öğrencilerden çeşitli e-postalar geliyordu: Öğrenciler nasıl bir eğitim verildiğini merak ediyorlardı. Bu bağlamda Wikipedia’ya (Vikipedi) girip baktım. Türkçe Wikipedia yetersizdi.  Çeviribilim konusunda en kapsamlı ve işlevsel bilgi Almanca Wikipedia’da bulunmaktaydı.  Böylece bu iki fikir doktora dersinde buluştu ve konuyu her biri aynı zamanda çeviribilim bölümlerinde araştırma görevlisi ya da öğretim elemanı olan öğrencilere açtım. Öğrenciler başka çalışmalarının yanı sıra, işlevsel buldukları bu çalışmayı da yapmak istediler. Ve dersin bir yan ürünü olarak 2008’in Haziran ve Temmuz aylarında bu çalışma oluştu. Çalışmanın üzerinden geçmemiz ve yayına hazır hale getirmemiz ise 2009’un ilk aylarına kadar sürdü.

22 Ocak 1976: Avusturya Kültür Ofisi'nde düzenlenen "Çevirinin Türk Edebiyatına İçerik Açısından Kazandırabilecekleri" başlıklı toplantıda Cevat Çapan, Tahsin Yücel, Doğan Hızlan, Bertan Onaran ve Ahmet Cemal. (Kaynak: Milliyet Sanat, 1976, no: 170)

Türkiye'de çeviri ve çeviribilim çalışmalarının zengin bir geçmişi bulunmaktadır. 22 Ocak 1976: Avusturya Kültür Ofisi'nde düzenlenen "Çevirinin Türk Edebiyatına İçerik Açısından Kazandırabilecekleri" başlıklı toplantıda Cevat Çapan, Tahsin Yücel, Doğan Hızlan, Bertan Onaran ve Ahmet Cemal. (Kaynak: Milliyet Sanat, 1976, no: 170)

2003’te yayımlanan ve bugün tükenmiş olan Çeviriden Çeviribilime adlı kitabımın önsözünde şöyle demiştim: “Bu alanda yapılan her çalışmayla, ancak bu çalışmanın yapıldığı tarihteki gelişmelerden bir kesit belirlenecektir. Devingen ve değişime açık her unsur canlıdır, çeviribilim de gelişmeler kapsamında yüzyılımızın en devingen ve o oranda canlı bilim dallarından biridir…” Tam da bu nedenle, bu çalışmada çeviribilimin her alanına uzanmak olanaklı değildi; öncelikle kaynakça kısmı salt bir seçki olarak düşünülmeli. Kaldı ki, son beş yılda çok sayıda çeviribilimsel toplantı yapıldı ve bu toplantılarda sayısız bildiri sunuldu ve çeviribilim bölümlerinin ya da dil/dilbilim ve edebiyat bölümlerinin dergilerinde çok sayıda makale yayımlandı. Özellikle son beş yıldır Türkiye’de genç akademisyenler bu alanda işlevsel çalışmalar yaptılar ve yapmaktadırlar. Kuşkusuz bütün bunların kuşatılması olanaksızdır. Yüksek lisans ve doktora çalışmalarına YÖK’ün Tez sayfasından ya da ilgili bölümlerin internet sitelerinden ulaşılabilir.

Halen 20’nin üstünde bölümde, beş farklı dilde (Almanca, Bulgarca, Çince, İngilizce, Fransızca, Rusça), 4000’in üzerinde öğrencinin lisans programlarında eğitim gördüğü bu alana, her yıl yeni bölümler eklemlenmektedir. Bu çalışma çeviribilim alanında temel bilgileri vermek kaygısıyla hazırlanmıştır.  Bu bağlamda doktora öğrencilerine (Neslihan Demez, Filiz Şan, Eylem Alp, Meral Camcı, Başak Ergil), metnin formatlanması, düzeltilmesi ve yayına hazırlanması sürecinde bana yardımcı olan İstanbul Üniversitesi Çeviribilim Bölümü araştırma görevlileri Neslihan Demez, Filiz Şan ve okutman Eylem Alp’e,  bir dost ve danışman olarak hep yanı başımda bulunan Nihal Akbulut’a  ve 2005’ten bu yana yayımladığı dergisiyle çeviribilim alanına yeni bir ivme kazandıran Sabri Gürses’e teşekkür ediyorum.

Çeviribilim: Bir Giriş

(Çeviribilim’in Notu: Biz de bu yazıyı hazırlayan çeviribilimcilere ve çeviriyi edebi ve bilimsel bir konu olarak işleyen herkese yürekten teşekkür ederiz. Resme tıklayarak Çeviribilim: Bir Giriş adlı yazıya ulaşabilirsiniz.)

Daha fazla Kuram, Manşet
Davos ve Çeviri: Hep Aynı Hikaye

..sözlü çeviri mesleğinin ve sözlü çevirmenin .. sözlü çeviri sürecinin incelikleri ve özellikleri anlaşılmadan yapılan değerlendirmelere konu olmasına izin vermemek gerek.

Kapat