anti-Türk, Atatürk ve UFÇ

Posted by on Mayıs 31, 2006 in Güncel

Kaynağı aktarmayan, kaynaktaki bilginin yanlış çevrildiği haber gazetede yayınlanır mı? Yayınlanabildiğini artık birçok örnekle biliyoruz. Peki bu oldukça önemli bir haberse, kaynak özenle denetlenmez mi? Denetlenmesi gerekir, ama denetlenmiyor. Sonuçta Türkiye dışından gelen haber bir UFÇ’ye, yani Unidentified Flying Çeviri’ye, yani Tanımlanmamış Uçan Çeviri’ye dönüşebiliyor.

Zaman gazetesinde, 30 Mayıs 2006 günü şu haber, “Ali Remzi Koç, Mainz” bilgisiyle yayınlandı:

Microsoft’tan Atatürk gafı

Dünya yazılım devi Microsoft, her yıl çıkardığı Encarta Ansiklopedisi’nin Almanca 2006 versiyonunda Mustafa Kemal Atatürk’ü Hitler, Stalin, Mao gibi diktatörler arasına koydu.

Genellikle okul çağındaki gençlerin kullandığı ve her yıl yenilenen ansiklopedide Atatürk hakkında şu bilgilere yer verildi: 12 Mart 1881’de doğan Atatürk 5 yaşında Selanik ve Manastır’daki anti-Türk, Yunan ve Slav milliyetçiliğinin merkezi olan askerî okula gitti. 1899 yılında İstanbul Askerî Akademisi’ne başlayarak 1905 yılında tugay komutanı olarak mezun oldu.”

Öncelikle haberde verilen bilgi saçma, bu ansiklopedide “diktatörler” diye bir sınıflandırmaya yer verilmiyor. “Diktatör” maddesi olabilir, bunun içinde belli isimlere yer verilebilir. Ama sözü edilen şey bu değil. Büyük olasılıkla bahsedilen sınıflandırma “milli liderler” sınıflandırması. Atatürk, gerçekten de başka birçok lider gibi adı geçen “milli liderler” arasında yer alır. Bu açıdan Microsoft Encarta’nın “gafı” anlaşılmıyor. Konu edilen maddeden yapılacak bir alıntı bu savı daha anlaşılır kılardı.

Fakat benim asıl takıldığım nokta, Atatürk’le ilgili olarak verildiği söylenen bilgiler, yani maddenin çevirisi. Şimdi şu cümlenin anlamı nedir:

“12 Mart 1881’de doğan Atatürk 5 yaşında Manastır’daki anti-Türk, Yunan ve Slav milliyetçiliğinin merkezi olan askerî okula gitti.”

Önce çevirinin diline uyup şöyle sormak istiyorum: What’s anti-Türk? Atatürk, 5 yaşında Türk karşıtı ve Yunan ve Slav milliyetçiliğinin merkezi bir okula mı gitmiş?

Microsoft Encarta’nın İngilizce yayınına bakıyorum, orada bu cümle şu şekilde yer alıyor:

“When Atatürk was 12 years old, he went to military schools in Salonika and Monastir, centers of anti-Ottoman Greek and Slavic nationalism.”

Yani doğru çevirisiyle, “Atatürk 12 yaşına geldiğinde, Osmanlı karşıtı Yunan ve Slav milliyetçiliğinin merkezleri olan Selanik ve Manastır’daki askeri okullara gitti.” Yani, Yunan ve Slav milliyetçiliğinin merkezi olan yer bir askeri okul DEĞİL, adı geçen şehirler. Tabii Atatürk 12 yaşında, o ayrı.

Peki diğer cümlede bir tuhaflık yok mu? “İstanbul Askerî Akademisi” nedir? Bu bizim pek iyi bildiğimiz “İstanbul Harp Okulu” olabilir mi? Hani, haberi veren kişi birebir çevirmiş desem, öyle de görünmüyor, çünkü yine Microsoft Encarta’nın İngilizce yayınında ilgili cümle şöyle:

“In 1899 he attended the military academy in İstanbul, graduating as staff captain in January 1905.”

Yani, “1899 yılında İstanbul’daki askeri akademiye girdi, Ocak 1905’te …” Evet, ne olarak mezun oldu? Encarta’ya bakılırsa, “kurmay yüzbaşı,” ama Zaman’daki habere bakılırsa, “tugay komutanı” olarak mezun olmuş. Ben de Encarta gibi Atatürk’ün “yüzbaşı” olarak mezun olduğunu biliyordum (kurmay, akademik eğitim düzeyini belirten bir unvan, yanılmıyorsam). Hani yanlış biliyorum desem, basit bir internet taraması bile yanlış gösteriyor desem, mezun olduktan sonra Şam’a staj yapmaya gidecek birine herhalde “tugay” gibi büyük bir askeri kadroyu teslim etmezler.

Kısacası, önümüzde duran şey ciddi bir yanlış bilgilendirme. (Bu arada bu haberin gazetenin basılı halinde, 2. sayfada, Uşak’taki UFO haberinin altında yer aldığını söyleyelim.) Tek tek soralım: Ali Remzi Koç, bir haberci mi? Hayır, internete bakılırsa, Mainz’deki Türklerin haberlerini vermek üzere kısa süre önce bir haber portalı kurmuş biri. “Gaf” haberi doğru mu? Hayır, haberde bile bunun kanıtı yok. Ansiklopedi maddesinden yapıldığı söylenen özet çeviri doğru mu? Hayır, ağır ve saçma yanlışlar içeriyor, Türkçe’si kusurlu. Peki, en azından bu özet çevirideki kavramlar doğru mu? Hayır, herhalde çeviren Atatürk’ün hayatını ya da Türkiye’deki ordu teşkilatını pek tanımıyor.

Ne demeli? İşin en dehşet verici yanı, bu ansiklopedi maddesi için Microsoft Encarta’da iki kaynağın açıkça verilmiş olması: Feruz Ahmed ve H.A.R. Gibb. Akademik çalışmaları kaynak göstererek hazırlanan bir ansiklopedi maddesi, bu yazarların Türkçeye çevrilmiş olduğundan bile habersiz olduğu anlaşılan birinin yorumuyla Türkiye’nin yaygın okunan gazetelerinden birinin haberi olarak yayılabiliyor. Daha ne olsun, Türkiye’ye atom bombası düşse ancak bu kültürel delilik ortamı kadar zarar verirdi. Bu haberi Haber7’de 10000’i aşkın kişi okumuş ve haberin doğruluğundan şüphe etmeyen yorumlar almış başını gitmiş. Bu yanlış bilgilendirmenin boyutlarını varın düşünün.

Yalnız, haberde doğru olan ve gerçekten ilginç tek bir şey var: biz Türkiye’de Atatürk’ün 1881 yılı içindeki doğum tarihini bilmiyoruz, yani en azından ben bilmeyen bir kuşaktanım, gerçekten de Microsoft Encarta’nın Almanca yayınında kesin bir tarih veriliyor: 12 Mart 1881. Bizim kitaplarımızda yer almayan bu bilgiyi, umarım astrologların çalışmalarına dayandırmamışlardır.

 

Not: Tabii, kuşkusuz Almanca kaynağa da bakmak gerekiyor diye düşünüyorum, ama Osmanlı’yı Türk yapan, Atatürk’ü 5 yaşında “anti-Türk” bir askeri okula gönderen Akkoç çevirisinin bize kaynak metni aktarmak istediğinden pek emin değilim doğrusu. Hem Encarta Atatürk’e diktatör dese ne olacak, doğum tarihini bizden önce öğrenmişler, biraz daha araştırıp diktatör olmadığını da öğrenirler, o vakte dek de Almanya’daki Türkler Türkiye’de hazırlanan Almanca ansiklopedileri kullanmaktan çekinmeyebilirler.

Daha fazla Güncel
İran Çevirileri

 İran Cumhurbaşkanı Ahmedinejat’ın George Bush’a yazdığı, 18 sayfalık bir kitapçık uzunluğundaki mektup, Alptekin Dursunoğlu  tarafından Türkçeye (hangi dilden olduğu belirtilmemiş)...

Kapat