Dil, Yazın, Deyişbilim .. Çeviribilim

Posted by on Haziran 7, 2006 in Etkinlik

VI. Uluslararası Dil, Yazın, Deyişbilim Sempozyumu 1-2 Haziran tarihleri arasında Isparta’da, Süleyman Demirel Üniversitesi’nde yapıldı. Prof.Dr. Hüseyin Gümüş’ün başkanlığını üstlendiği Açılış Oturumu’nun konuşmacıları Prof.Dr. Kemal Özmen, yazar Erendiz Atasü ile Alper Akçam’dı. Prof.Dr. Kemal Özmen, Türk karşılaştırmacılığının temellerinin atılması gerektiğini söyledi ve Türkiye’de yapılan karşılaştırmalı çalışmaların metadoloji sorunları hakkındaki düşüncelerini dile getirdi. Erendiz Atasü ise Tahsin Yücel’in Yalan adlı romanına işaret ederek, “Anlam sözcüklerin arasındaki boşluktadır” düşüncesinden hareketle alışılagelmiş dil kavramını sorunsallaştırdı ve “Bir edebiyat dili var mıdır?” sorusunun olası yanıtları hakkındaki düşüncelerinden söz ederek dilimizi korumanın gerekliliğini vurguladı. Alper Akçam ise Bahtin’in karnaval kuramından hareketle edebi söylemin temsil biçimlerinin yanı sıra, özellikle Batı merkeziyetçiliğinde karşılaştırma yapmanın tehlikelerinden ve Batı ile Doğu arasındaki karşılaştırmaların metodoloji sorunlarından söz etti.

Sempozyumda açılış ve kapanış oturumlarının dışında, toplam otuz dört oturum gerçekleşti. Oturumlarda ele alınan konular, sempozyumun “Dil, Yazın, Deyişbilim” olan başlığına da uygun olarak geniş bir yelpazeye sahipti. Çeşitli üniversitelerden gelen katılımcılar, yazınbilimden sanata, tarihten sinemaya kadar çok çeşitli alanlara değinen bildiriler sundular.

Aynı anda birçok oturum gerçekleştiği için tüm oturumlara katılmamız mümkün olmadı. Ben ilk gün, 1 Haziran Perşembe günü Açılış Oturumu’nun ardından, öğleden sonra gerçekleşen oturumlardan birinde, Okt. İlknur Yardım, Arş. Gör. Asuman Karakaya, Öğr. Gör. Dr. Ayşe Banu Karadağ ve Arş. Gör. Hülya Okuyan’ın bildirilerini dinledim. Bu oturumda sırasıyla, önce Okt. İlknur Yardım Sözlü Çeviri Eğitiminde Retorik başlıklı bildirisinde, kendi deneyimlerinden de hareketle bir sözlü çevirmenin sahip olması gereken niteliklere değindi ve sözlü çeviri eğitiminde kullanılan kaynaklara işaret ederek bu eğitimde söz konusu niteliklerin öğrencilere nasıl kazandırılabileceğine dair düşüncelerini paylaştı. Ardından Arş. Gör. Asuman Karakaya Türkiye’de Çeviri Eğitimi: Nereden Nereye başlıklı konuşmasında, çeviri eğitimi almak isteyen bir öğrencinin üniversiteler arasında araştırma yaparken karşılaşacağı tablo üzerinden bir değerlendirme yaptı. Öğr. Gör. Dr. Ayşe Banu Karadağ da, Çağdaş Çeviri Kuramları Işığında Kuram-Uygulama Temelli Bir Çeviri Eğitimi başlıklı sunumunda, özellikle dil eğitimi kapsamındaki çeviri alıştırmalarının çeviri kuramları ışığında nasıl değerlendirilebileceğinden söz etti, bunun yanı sıra çeviri alıştırmalarının dil öğrenimini olumsuz etkileyebileceğini vurguladı. Bu üç bildiri de, temelinde çeviri eğitimi ve alıştırmalarını farklı yönlerden ele alan ve Türkiye’de çeviri eğitiminin çeşitli perspektiflerini bir arada izleme olanağı sunan, birbirini tamamlayıcı çalışmalardı. Oturumun son konuşmacısı Arş. Gör. Hülya Okuyan ise, Fakir Baykurt’un Romanlarında Yerel Söz Değerleri başlıklı bildirisinde, yazarın tüm romanlarındaki yerel ağız kullanımlarına dair betimleyici bir çalışma sundu. Aynı gün daha sonra gerçekleşen bir başka oturumda, Dr. Mehmet Uysal Çağdaş Alman Kadın Yazarlarından Barbara Yurtdaş’ın Romanlarında Türkiye ve Türk İmgesi başlıklı bildirisini sundu. Yard.Doç.Dr. Rengin Oyman Tekstil Kavramlarının Benzeşim ve Eğreti Değerleriyle Metinlerde Kullanımı konulu bildirisinde, Roland Barthes’tan hareketle, tekstil kavramları ile metinlerin anlam örgüsünün kurulması arasındaki paralelliklere değindi. Aynı oturumda benim sunduğum bildirinin başlığı ise Martin Luther’in Kitabı Mukaddes Çevirisi ve Protestanlığın Ruhundan Alman Dilinin Tesisi’ydi ve bu bildiri, Ortaçağın bitişini simgelediği söylenebilecek bir çevirinin, Kitabı Mukaddes’in Alman diline çevrilmesinin Alman kültür tarihindeki ve Alman dili üzerindeki açılımlarını tartışmaya odaklanıyordu.     

İkinci gün dinlediğim bildirilerden ilki, Yard. Doç. Dr. Yüksel Kaştan’ın Dilin Tarihle Olan İlişkisi ve Atatürk Dönemi İnkılapları başlığını taşıyordu. Dil, tarih ve ulus ilişkisini ve bu ilişkiyi özellikle Türk modernleşmesi çerçevesinde değerlendiren çalışma, konuyu Alman idealizmi ile Fransız pozitivist ulusçuluğu bağlamında ele alıyordu. Bir başka paralel oturumda gerçekleşen iki bildiri, Yard.Doç.Dr. Nil Ünlü Aycil’in Amerikan Troy Neden Komiktir konulu ve Yard.Doç.Dr. Seyit Battal Uğurlu’nun Latife Tekin’in Buzdan Kılıçlar Romanında Dil, İktidar ve Yoksulluk İlişkisi konulu bildirilerdi. Aycil, konuşmasında Truva filmi ile Homeros destanını karşılaştırdı ve konunun filmde ele alınış tarzındaki eksiklikleri örnekler üzerinden gösterdi. Yard. Doç. Dr. Seyit Battal Uğurlu ise Latife Tekin’in adı geçen romanının dil, içerik ve anlatı düzleminde bir çözümlemesini yaptı. Bir başka oturumda Yard. Doç. Dr. Mustafa Özsarı Teori Korkusu: Edebiyat Teorilerinin Edebiyat Araştırmaları Üzerindeki Etkisi başlıklı bildirisinde edebiyat teorilerinin edebiyat metinlerinin kendisiyle örtüşüp örtüşmediğini sorunsallaştırdı, bilimsel kuramların metnin filolojik gerçekleriyle nereye kadar örtüşebildiğini tartıştı. Arş. Gör. Şirin Baykan Kültürel Repertuarın Oluşması açısından Avrupa Birliği Kavramlarının Çevirisine Bakış konulu bildirisini sundu ve özellikle, çeşitli alanlardaki Türk mevzuatının AB mevzuatına uyum süreci bağlamında, Türkçeye aktarılan AB kavramlarının incelenmesinin Türkiye-AB ilişkisinden bağımsız değerlendirelemeyeceğinin önemini vurguladı. Okt. Ebru Gültekin Ilıcalı ise İngilizce sunduğu Translating Senses in Literature and Cultural Preferences başlıklı bildirisinde, çeviri sürecinde sözcüklerin farklı kültürlerde farklı anlamlar yüklenebileceği düşüncesinden hareketle, tek ve mutlak bir anlam ve duygu aktarımı gerçekleştirmenin olanaksızlığına değindi ve anlamı anlamına ve sözcüğü sözcüğüne çeviri türlerinin yazınsal metinlerin çevirisindeki işleyişlerini irdeledi. Öğleden sonra katılabildiğim oturumlardan birinde ise Dr. Ömer Solak Çağdaş Türk Lehçeleri Arasında Metin Aktarma Sorunları Üzerine Bir Yaklaşım başlıklı bildirisinde, Türkiye Türkçesi ile Türkmen Türkçesini birer lehçe olarak konumlandırarak, sözcük, cümle vb. öğelerden örneklerle bu iki lehçe arasındaki “metin aktarım” güçlüklerinden söz etti. Solak’ın iki “lehçe” arasındaki bu “metin aktarım” güçlüklerini “çeviri güçlükleri” olarak özellikle adlandırmamayı tercih etmesi dikkat çekici ve tartışmaya açık bir yaklaşımdı. Ardından Doç. Dr. Sündüz Öztürk Kasar ve Arş. Gör. Serap Gün Birdane Sözde-Çeviride Söylem ve Biçem konulu sunumlarında Nihal Yeğinobalı’nın yazdığı ama adının yazar olarak değil de (sözde) çevirmen olarak geçtiği Genç Kızlar kitabından hareketle “sözde-çeviri” olgusunu sorunsallaştırdılar.   

Sempozyumun sonunda genel bir değerlendirmenin yapıldığı Kapanış Oturumu’nda ise VII. Uluslararası Dil, Yazın, Deyişbilim Sempozyumu’nun Konya’da yapılması konusu konuşuldu.

Bu bilimsel tartışma ortamının oluşmasına ve İstanbul’un telaşından uzakta, Isparta’da birkaç güzel gün geçirmemize vesile olan sempozyum, SDÜ Güzel Sanatlar Fakültesi Dekanı Prof.Dr. Kubilay Aktulum ve ekibi sayesinde gerçekleşti. Eğirdir Gölü’nün serinletici manzarası ve gölün çevresindeki yeşil alanlar da Isparta’ya gitmişken gerçekten görülmesi gereken güzelliklerdendi. 

Sempozyumla ilgili internet sayfası için.

Daha fazla Etkinlik
Gülbenkyan Müzesi’ndeki İlk Çeviri

Sabancı Müzesi'nde 14 Nisan'dan 28 Mayıs'a dek açık kalmış, Doğu'dan Batı'ya Kitap Sanatı ve Osmanlı Dünyası'ndan Anılar / Lizbon Calouste...

Kapat