Çeviride ve Çeviri Eğitiminde Koşut Metinler

Posted by on Ocak 11, 2010 in Çeviribilim Kitapları

Kitap: Eruz, Sakine F. (2000)

Çeviride ve Çeviri Eğitiminde Koşut Metinler

İstanbul: Basın Yayın Matbaacılık, İstanbul Üniversitesi Rektörlük Yayınları No: 4248 (254 s.)

(yayımlanmış doktora çalışması)

*

Değerlendiren: Dolunay KUMLU (Trakya Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Mütercim Tercümanlık Bölümü, İngilizce Mütercim Tercümanlık Anabilim Dalı)

Uzun yıllar çevirmen serbest çevirmen olarak çalışan F. Sâkine Eruz, 1993 yılından bu yana  İstanbul Üniversitesi, Çeviribilim Bölümü, Almanca Mütercim-Tercümanlık Anabilim Dalı öğretim üyesidir. Yazarın çeviribilim alanında iki kitabı (2003/2008) ve çeviri eğitimi, uzmanlık çevirisi ve çeviri tarihi üzerine çok sayıda makalesi bulunmaktadır.

Yazar “Çeviride ve Çeviri Eğitiminde Koşut Metinler” başlıklı kitabında hukuk metinlerinden yola çıkarak uygulama alanını çeviribilimsel yaklaşımlarla kuşatarak çeviri edinci kazanma sürecinde koşut metinlerin rolünü sorguluyor ve bilinçli yapılan koşut metin çalışmalarının çeviri edincine katkısını ortaya koyuyor. Yazarın yayımlanmış doktora çalışması olan bu eser, Almanca ve Türkçe dillerinde yazılmış hukuk metinleri içinden seçilmiş koşut metin örneklerinden yola çıkarak, koşut metinlerle çalışmalara yöntemsel öneriler getiriyor ve bu tür çalışmaların nasıl daha dizgeli bir biçimde yapılabileceği konusunu ele alıyor. Bu çalışma Türkiye’de çeviribilim alanında bu konuda yapılan ilk çalışmalardandır.

Kitap, giriş, sonuç, kapsamlı bir Almanca özet ve kaynakça dışında beş bölümden oluşmaktadır. Giriş bölümünde yazar, kendi çevirmenlik deneyimlerini ve çeviri alanında eğitimci kimliği ile yaşadıklarını okuruyla paylaşmaktadır. İlk bölümde kuramsal yaklaşımların gelişimi ve uygulama açısından işlevlerini ele alan yazar, koşut metinlerle çalışma konusunda hangi kuramlardan yola çıktığını örnekleyerek sırasıyla Vermeer, Holz-Maenttaeri ve Toury’nin erek odaklı çeviri kuramlarını tartışmaya sunmuş, sonrasında erek odaklı yaklaşım açısından koşut metinleri ele almıştır. Bu bölümü metin türü olgusunu Batı ve Türkiye açısından irdeleyen, metin türü, uzmanlık metni gibi kavramları çeviri ile ilintilendiren ve sorgulayan bir bölüm izliyor ve yazar uzmanlık dili edinci kazanma sürecinde koşut metinlerin önemini vurguluyor. Üçüncü bölümde, Türkiye’de Cumhuriyetin kuruluşuyla başlayan hummalı hukuk çevirilerine ve Atatürk’ün davet ettiği ünlü hukukçu Hirsch‘ten de alıntılara yer verilerek, çeviri yoluyla kazanılan hukuk metinlerinin biçeminin ve dilinin pekişmesinin serüveni anlatılıyor. Bu bağlamda, hukuk metni ve hukuk dili  Almanca ve Türkçe dillerinden seçilmiş hukuk metinleri örnekleri üzerinden inceleniyor ve bu metinlerin çeviri odaklı çözümlenmesinde koşut metinlerin rolü sorgulanarak hukuk metinleri özellikleri  tanımlanıyor. Yazar, kitabın ana teması “çeviri eğitiminde ve çeviride koşut metin” kısmını dördüncü bölümde ele alıyor ve koşut metni tanımlayarak sınıflandırıyor. Kaynak ve erek dilde yapılan koşut metin çalışmaları örneklendikten sonra, öğrenci profili de dikkate alınarak, bu çalışmaların öğrenciye yönelik nasıl geliştirileceği de bu bölümde açıklanıyor. “Koşut metin çalışmalarına uygulamalı örnekler” başlıklı son bölümde yazar somut örneklerle koşut metin çalışmalarını açımlıyor.

Kitap çeviribilim literatüründe övülen, ancak sınırları saptanamayan koşut metin kavramına bir tanım ve bir sınıflandırma getirerek bu alanda yapılan çalışmaları saydamlaştırmaktadır.  Hukuk metinlerini çeviri açısından yeniden tanımlayan yazarın koşut metinlerle çalışma yöntemi öteki bilim dillerine ve hukuk dışındaki uzmanlık alanlarına da uygulanabilir özelliktedir.

Çeviri eğitimi veren akademisyenlere, Türkiye’de hukuk dilinin gelişimini araştırmak isteyen araştırmacılara ve koşut metin çalışmasının yöntemlerini öğrenmek isteyen uzman çevirmenlere yönelik bu yapıt, öncelikle koşut metin çalışmalarıyla çeviri edincinin nasıl geliştirilebileceğine yer verdiği için uygulamalı çeviri eğitiminde eğitmenin yönlendirmesiyle ders kitabı olarak da kullanılabilir.

Daha fazla Çeviribilim Kitapları
İletişim ve Dil Devrimi

Bu kitap, Türkçenin geçirdiği aşamaları iletişim ve dil devrimi penceresinden irdeleyerek okuyucunun bu konularda bilinçlenmesine ışık tutmaktadır. Konuyu bu yönüyle ele alan ender kaynaklardan biridir. Dil, çeviri ve bu konudaki toplumsal gelişmelerin artalanları üzerine çalışan araştırmacılar için başvurulacak temel kaynaklar arasındadır.

Kapat