Tıp Terminolojisi ve Tıp Metinleri Çevirisi

Posted by on Ocak 11, 2010 in Çeviribilim Kitapları

Kitap: Erten, Asalet (2003)

Tıp Terminolojisi ve Tıp Metinleri Çevirisi

Ankara: Seçkin Yayıncılık (248 s.)

*

Değerlendirme: Sinem CANIM (Doktora öğrencisi, İ.Ü. Çeviribilim Bölümü, İngilizce Mütercim Tercümanlık Anabilim Dalı araştırma görevlisi)

Yazar 1991 yılından bu yana Hacettepe Üniversitesi Mütercim-Tercümanlık Bölümü’nde öğretim üyesi olarak görev yapmaktadır. Tıp Terminolojisi ve Tıp Metinleri Çevirisi adlı kitap tıbbi metinleri çeviribilimsel yöntemlerle kuşatarak tıp çevirisi eğitimine yönelik açılımlar getirmektedir.

Çalışma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm dünya tıp tarihi ve Türk-İslam tıp tarihine kısa bir bakış niteliğindedir. Bunu izleyen bölümde tıp dili ve tıp terminolojisi konuları ele alınmıştır. Evrensel tıp dilinin oluşumunda Grekçe ve Latincenin etkisi üzerinde durulmuş ve II. Mahmut’tan (Osmanlı Devleti’nden) 1980’lere dek süregelen tıp dilini Türkçeleştirme çalışmaları ele alınmıştır. Ardından tıp dilinin bir parçası olan tıp terminolojisi konusuna geçilmiştir. Tıp terminolojisinin özellikleri kökler, öneklere, sonekler gibi öğeler üzerinden saydamlaştırılmıştır. Üçüncü bölüm tıp çevirisi tarihine kısa bir bakışla başlamaktadır. Ardından günümüzde tıp çevirisinin ulaştığı konum, bilgi teknolojilerindeki gelişmelerin ve küreselleşmenin tıp çevirisi üzerindeki etkileri ele alınmıştır. Üniversitelerin mütercim-tercümanlık bölümlerinde verilen tıp çevirisi eğitiminden de yola çıkarak tıp çevirisi konusunda çevirmenlerin başvuru kaynaklarına yer verilmiş ve tıp çevirisi yapan çevirmenlerin başvurabileceği web adreslerinin kısa bir dökümü yapılmıştır. Devamında tıp metinleri çevirisinin özellikleri ve sorunları ele alınmıştır. Öteki alanların çevirmenlerinin tıp çevirmenleri ile ortak sorunlar yaşadıkları düşüncesinden hareketle C.A. Finch ile Peter Newmark’ın önerdiği çeviri yöntemlerine yer verilmiştir. Kuram ve uygulama bağlantısını kurmak amacıyla Hans J. Vermeer’in skopos kuramı ile J. Holz Mantarri’nin eylem kuramı ele alınmış ve tıp metinlerinin bu kuramların ışında çevrilebileceği vurgulanmıştır. Sonrasında ise metin türü ve çeviri ilişkisi ile tıp metinleri ve biçem ilişkisi incelenmiştir. Dördüncü bölümde verilen İngilizceden Türkçeye ve Türkçeden İngilizceye çeviri örnekleri Newmark ile Hudson’un örtüşen dil sınıflandırmalarına göre düzenlenmiştir. Bu sınıflandırmaya göre birer kaynak metin, metne ait terminoloji ve çeviri metin verilmiştir.   Yazar beşinci bölümde Katharina Reiss, Tahsin Aktaş, Anton Popovic ve Van den Broeck’ün çeviri eleştirisiyle ilgili tartışmaları da ele alıp çeviri eleştirisinin tanımı yaparak çeviri sürecini saydamlaştırır. Ardından tıp alanındaki bir ders kitabından (Practice in Medical English) alınan bir kaynak metin ile aynı kaynak metnin Hacettepe Üniversitesi İngilizce Mütercim-Tercümanlık Anabilim Dalı ikinci sınıf öğrencilerine yaptırılan çevirisi alıntılanmıştır. Bu çevirilerdeki yanlışlar incelendikten sonra tıp alanında çeviri yapacak olanların terminoloji ve konu bilgisi açısından donanımlı olmalarının önemi vurgulanmış ve tıp çevirisi yapmanın ciddi sorumluluk gerektirdiğinin altı çizilmiştir. Bu bölümde son olarak aynı kaynak metnin Erten tarafından yapılan çevirisi de verilerek Peter Newmark’a göre tıp metinlerinin çevirisinde izlenecek süreçte yapılması gerekenler maddeler halinde belirtilmiştir. Sonuç bölümünde bilim ve teknolojide yaşanan gelişmelerle birlikte çevirinin bir iletişim aracı olarak büyük önem taşıdığı ve hızlı bilgi üretiminin bir sonucu olarak çevirmenin de kendisini sürekli güncel tutmasının gerekliliği vurgulanmış, Eruz’un uzmanlık metni tanımı aktarılarak, bu tür metinlerin çevirisinde uzmanlık dili ve terminolojisini bilmenin önemi ifade edilmiştir. Çeviribilimin gelişiminde kuramcıların yanı sıra üniversitelerin mütercim-tercümanlık bölümlerinin kurulmasının da büyük katkısının olduğu ve bu bölümlerin piyasaya donanımlı, sorumluluk sahibi ve nitelikli çeviri yapan çevirmenlerin kazandırılmasında önemli bir rol üstlendiği vurgulanmıştır.

Türkiye’de tıp çevirisine yönelik yayımlanan ilk kaynaklardan olması açısından kitap çeviribilim akademisyenlerinin yanı sıra öncelikle tıp çevirisi yapan öğrencilerin ve çevirmenlerin yararlanabileceği bir kaynaktır. Ayrıca ülkemizde uzmanlık çevirisi alanında yapılan çalışmaların da görece sınırlı olduğu göz önünde bulundurulduğunda, kitap uzmanlık alanındaki yayınların zenginleşmesine katkıda bulunurken aynı zamanda ileride yapılacak uzmanlık çevirisi araştırmalarını da özendirmektedir.

Daha fazla Çeviribilim Kitapları
Söylenceden Gerçekliğe

Özellikle çeviri eğitimi konusuna odaklanarak kuramla uygulamayı işlevsel harmanlayan kitaplardan biri Akbulut'un kitabı. Bu açıdan çeviribilim alanındaki araştırmacılara, akademik çeviri eğitimi alanlara ve bu alanı merak edenlere sesleniyor.

Kapat