Bir Irak Çevirmeninin Anısına

Posted by on Ocak 17, 2006 in Güncel

Irak’ta bir çevirmen daha öldürüldü: 9 Ocak’ta. İnsanlar ölüyor, türlü meslekten insan adı ya da sıfatı anılmadan ölüyor Irak’ta. Çevirmenler öldürüldüğünde genellikle haberler şöyle oluyor: “X gazetesinden Y kişi ve çevirmeni öldürüldü.” Bu son haber de önce şu şekildeydi: “Christian Science Monitor gazetesinden Jill Carroll ve çevirmeni öldürüldü.”

Kuşkusuz çevirmenlerin bu isimsizliğinde, hayati tehlikeler yüzünden kendi isimlerini saklı tutmak istemeleri de önemli rol oynuyor. “interpreter .. asked not to be identified”: Irak’ta ölen çevirmenin ölmeden önce gazeteciyle birlikte bindiği aranın şoföründen rica ettiği son şey bu, “çevirmen .. isminin açıklanmamasını istedi.” Çevirmenin ismi öldükten sonra açıklandı: Elin Enviya (Alan Enwiyah, 32). Çevirmen Elin, kaçırılan gazeteciden önce, alnına sıkılmış iki kurşunla ölü olarak bulunmuş, hakkındaki bilgiler de bu kadardı.

12 Ocak günü, Riverbend adlı Iraklı bir internet yazarı (blogger), Elin ve gazeteciyle ilgili bir anma yazısı yayınladı. Bu yazıda Elin’le ilgili hüzünlü bilgiler yer alıyor:

“Öldürülen çevirmenin iyi bir dostum olduğunu, Alan’ın Ezgisi adlı dükkandaki Alan olduğunu sonradan anladım ve iki gün boyunca ağladım.

Herkes onu basitçe ‘Alan’ olarak tanırdı, ya da Irak Arapçasındaki sesletimiyle “Elin.” Savaştan önce, Bağdat’ın en iyi bölgesi olan Arasat’ta, bir müzik dükkanı vardı. Burada Arapça ve enstrümental müzikler satardı, ayrıca düzenli müşterileri de vardı – yabancı müzik seven batılılaşmış Iraklılar. Rock, alternatif müzik, caz vb. dinleyen bizler için onun yerini dolduracak fazla kimse yoktu.

Kaçak CD, kaset ve DVD satardı. Dükkanı sadece bir müzik dükkanı değildi, bir cennetti. O dükkandan CD ve kasetlerle, müziğin sağladığı rahatlamanın beklentisiyle dolu bir halde çıktığım zamanlar hayatımın en mutlu anları arasındaydı. Abba’dan Marilyn Manson’a dek bir sürü müziği vardı. Her şeyi bulabilirdi. Tek yapmak gereken ona gidip, ‘Alan, radyoda harika bir şarkı duydum… bulsana bana!’ demekti. O da oturduğu yerden sakince şarkıyı kimin söylediğini sorardı? Bilmiyor musun? Peki, erkek mi kadın mı? Tamam. Sözleri hatırlıyor musun? Büyük olasılıkla zaten duymuştu şarkıyı ve hatta sözlerinin bir kısmını biliyordu.”

Riverbend, Elin’le ilgili daha bir çok şey söylüyor, aslında elektrik mühendisi olduğunu, ama müziğe tutkun olduğunu, savaştan sonra müzik prodüktörlüğü yapmak istediğini.. ve çok hüzünlü bir şekilde bize Bir İnsan Olarak Çevirmenin Portresi’ni sunuyor. Orada, kargaşanın hakim olduğu ülkede onun iki gün boyunca nasıl, niye ağladığını hissediyor insan. 32 yaşındaki bu çevirmeni bir arkadaşım olarak hayal etmekte güçlük çekmiyorum.

Fakat hayal etmekte güçlük çektiğim bir şey var. Bu haberin tersten yazıldığı bir dünya var mı? Çevirmen ve gazeteci yer değiştirseler ve bu kaçırıp öldürme olayı İngilizce konuşulan bir ülkede geçse, Iraklı gazeteciye yerel bir İngilizce çevirmeni eşlik etse, haber yine aynı nitelikte mi olur? Yine çevirmen isimsiz mi kalır, isminin açıklanmamasını ister mi? Böyle bir dünya olmasın diye mi Irak’ta Amerikalılar?

Yanıbaşımızda bir kargaşa sürüyor, hayali bir dünyada bu kargaşadan uzak duruyoruz: oysa önce kamyonculardı, sonra askerler oldu, sonra çevirmenler konu oldu. Yakında İran’da kargaşa olursa, Türkiye’den çevirmenler oraya da gitmeyecek mi? Bu kargaşalar niye başlamıştı, artık sona eremez mi? Simon&Garfunkel şarkılarının birçoğunun sözlerini biliyorum, bir gün onları bir savaşta mı mırıldanacağım?

(ilk resim: Jill Carroll, ya da onun bir Iraklıya çevirisi; ikinci resim: Elin Enviya. Bir IT müdürünün sitesinde Enviya ve Carroll’la ilgili ayrıntılı bilgiler var. Burada ve referans verdiği bir başka gazetecinin Bağdat Hazinesi adlı sitesinde Enviya’nın ailesine kredi kartıyla yardım aktarılabiliyor.)

Bu yazı ayrıca Bianet‘te yayınlanmıştır.

Daha fazla Güncel
Robot El Çevirmen

Japonya, Sasagrumaşi'de sergilenen 80 santimetrelik bir robot el söylenen basit sözleri ve ifadeleri işaret diline çevirebiliyor. Robotun içindeki bir mikroçip...

Kapat