Rus Edebiyatını Rusçadan Çevirmek: Mehmet Özgül ve Çevirileri

Posted by on Haziran 12, 2007 in Etkinlik

ÇEVBİR’in düzenlediği çeviri toplantıları 15 Haziran 2007 tarihli toplantıyla birinci dönemini tamamlıyor. 15 Haziran günü, saat 18:00’de Can Yayınevi toplantı salonunda gerçekleştirilecek olan bu son toplantıda Rusça çevirmeni Mehmet Özgül’le Rusça çevirmenliği tarihçesi ele alınacak. Aşağıda toplantı için hazırlanan basın bülteni yer alıyor:

Rus Edebiyatını Rusçadan çevirmek: Mehmet Özgül ve Çevirileri

Bu söyleşide, Cumhuriyet tarihinin (Hasan Ali Ediz ve Nihal Yalaza Taluy gibi birinci kuşak çevirmenlerinin ardından) ikinci kuşak çevirmenlerinden biri olan Mehmet Özgül’le 1960’lardan günümüze uzanan çeviri macerasını ele alacağız.

Mehmet Özgül’ün Rusça çevirmenliğinin önemli bir özelliği, klasik edebiyat çevirileriyle sınırlı kalmayıp çağdaş Sovyet ve Rus eserlerinin çevirilerine ağırlık vermiş olması. Elliye yakın çevirinin sahibi olan Özgül, aynı zamanda, Türkiye’nin tek çeviri ödülü olan ve sadece iki kez verilebilen Hasan Ali Ediz Çeviri Ödülü’nün de son sahibi. Varlık, Ataç, De, Cem, Can, Doğan, Adam, Evrensel gibi çok sayıda yayıneviyle çalışmış olması da kendisini bir bakıma Rusça çeviri yayıncılığının önemli bir tanığı kılıyor. Aynı zamanda asker kökenli bir çevirmen de olması, Özgül’ün çok boyutlu bir çevirmen kimliği çizmesine neden oluyor. Söyleşide bu zengin deneyim alanını görüp tanımaya çalışacağız.

MEHMET ÖZGÜL

1936 yılında Nevşehir, Avanos’ta doğan Mehmet Özgül, Kuleli Askeri Lisesi’ndeki Rusça eğitiminin ardından, 1955 yılında girdiği Ankara Dil-Tarih Fakültesi, Rus Dili ve Edebiyatı bölümünden 1959 yılında mezun olmuştur. 1963-67 yılları arasında Genelkurmay Başkanlığı’nda Rusça çevirmeni olarak çalışan Özgül, yine bu yıllarda Gazi Eğitim Enstitüsü’nde, İngiliz Dili ve Edebiyatı eğitimi almıştır. 1967 yılında Kuleli Askeri Lisesi’ne stajyer İngilizce öğretmeni olarak atanmış ve yüksek lisansını 1969 yılında ABD’de Georgetown Üniversitesi’nde uygulamalı dilbilim alanında yapmıştır. 1971-4 yıllarını askeri görevle atandığı Edirne’de geçiren Özgül, 1974 yılında Ankara’ya Dil Okulu’na Rusça öğretmeni olarak atanmıştır. 1979 yılında askeriyeden albay olarak emekliye ayrılmış ve bu tarihten sonra, ilk kez 1960 yılında, Varlık Yayınevi’nden yayınlanan Çehov çevirisiyle başladığı çevirmenlik çalışmalarına yoğunlaştırmıştır.

1981 yılında, Türkiye Yazarlar Sendikası tarafından kendisine Hasan Ali Ediz Çeviri Ödülü verilmiştir. Mehmet Özgül ayrıca, Rus Yazarlar Birliği’nin davetlisi olarak 1984 ve 1987 yıllarında Uluslararası Çevirmenler Konferansı’nda yer almıştır. Sovyetler Birliği’nin dağıldığı 1989 yılından sonra, ticari ilişkilerin artması nedeniyle 1993 yılına dek uzmanlık çevirilerine ağırlık veren Özgül, bu dönemde Rus Konsolosluğu’nda Türkçe öğretmenliği de yapmıştır. 1993 yılında, Çehov’un Tüm Eserleri‘nin çevirisini gerçekleştirmek üzere çalışmaya başlayan Özgül, 1998 yılında Çehov’un bütün öykülerinin, 2006 yılındaysa bütün oyunlarının Türkçeye çevirisinin tamamlamıştır. Mehmet Özgül, Çehov, Tolstoy, Dostoyevski, Gogol gibi Rus klasik yazarlarından yaptığı çevirilerin yanı sıra, İlya Ehrenburg, Konstantin Simonov, Yevgeni Yevtuşenko, Cengiz Aytmatov (bütün eserleri), Fazıl İskender, İlf ve Petrov, Yuri Buyda, Lyudmilla Ulitskaya gibi çağdaş Sovyet ve Rus yazarlarından yaptığı çevirilerle tanınmaktadır. Mehmet Özgül aynı zamanda ÇEVBİR Haysiyet Kurulu’na başkanlık yapmaktadır.

Söyleşenler:

Doç. Dr. Türkân Olcay: İstanbul Üniversitesi, Rus Dili ve Edebiyatı Bölümü öğretim üyesi. Rus Edebiyatında Doğalcı Okul (2003) ve İvan S. Turgenyev (yaşamöyküsü, 2005) adlı çalışmaların sahibi. Türkiye’de Rus edebiyatından çeviri tarihi üzerine çeşitli uluslararası yayınları bulunuyor.

Sabri Gürses: yazar ve İngilizce, Rusça çevirmeni. İstanbul Üniversitesi, Rus Dili ve Edebiyatı Bölümü mezunu; yüksek lisansını İÜ Çeviribilim Bölümü’nde yaptı. İngilizceden Kim Stanley Robinson, Jonathan Lethem, Joseph Campbell, Rusçadan Mihail Bahtin, Yuri Lotman, Sultan Galiyev, Dostoyevski, Andre Belıy, Yuri Oleşa çevirileri yaptı.

Koray Karasulu: Rusça çevirmeni. İstanbul Üniversitesi, Rus Dili ve Edebiyatı Bölümü mezunu. Maksim Gorki, Puşkin, Gogol, Dostoyevski’den çeviriler yaptı. Son çalışmaları arasında, yayımlanmak üzere olan yeni ve tam bir Savaş ve Barış çevirisi var.

Tarih: 15 Haziran 2007, Cuma

Saat: 18:00 – 20:00

Yer: Can Kitabevi Söyleşi Salonu

Adres: Yeni Çarşı Sk. No.22 Galatasaray / İST.

Daha fazla Etkinlik
Çevirmenleri ve Yayıncılarıyla Türk Edebiyatı I. Uluslararası Sempozyumu’ndan Resimler

Sempozyum renkli ve çokdilli yaşandı. İlk gün, açılış konuşmasını rektör Ayşe Soysal yerine rektör yardımcısı Gülen Aktaş Greenwood yaptı. Ardından...

Kapat