Çevirmen ve Yayıncı Meslek Birlikleri Ortak Protokolü

Posted by on Mart 27, 2008 in Duyuru

Protokol
ÇEVBİR Kitap Çevirmenleri Meslek Birliği
Moda Caddesi, Özgür Han, 46/503, Caferağa Mahallesi, Kadıköy, İstanbul
ile
YAYBİR Yayıncılar Meslek Birliği
Binbirdirek Meydanı Sokak, 7/12, Cağaloğlu, Eminönü, İstanbul

 

Edebi ve bilimsel eserlerin yabancı dillerden Türkçeye çevrilerek yayımlanmasında; meslek birlikleri üyesi çevirmen ve yayıncıların aşağıdaki usul ve esasları gözetmeleri gerektiği hususunda anlaşmışlardır.

1. Yayıncı ile çevirmen arasında; Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun biçimde devredilen ya da ruhsat verilen mali hakların kapsam, süre, bedel ve koşullarını, tarafların hak ve yükümlülüklerini içeren yazılı bir işleme eser sözleşmesi yapılmalıdır.

2. Çevrilecek eser fikri mülkiyet hakları bakımından koruma altındaysa, yayıncı eserin Türkçe çoğaltma ve yayma haklarını almış olduğunu beyan ve taahhüt etmelidir.

3. Çevirmen çeviriyi tümü ile kendisinin meydana getirdiğini, çevirinin sahipliğine ilişkin üçüncü şahısların her türlü hak ve maddi menfaat taleplerine karşı kendisinin sorumlu olduğunu, sözleşme ile yayıncıya devrettiği ya da tam ruhsat verdiği mali haklarla ilgili olarak üçüncü şahıslara karşı yükümlülük altına girmediğini ve girmeyeceğini, üçüncü şahıslarla lisans veya devir anlaşmaları yapmadığını ve yapmayacağını beyan ve taahhüt etmelidir.

4. Yayıncının devraldığı ya da tam ruhsat edindiği mali hakların üçüncü şahıslar tarafından kullanılmasını yasaklamaya, tecavüzlerin önlenmesi dahil bu hakların takibi ve bu haklardan doğan kazançların tahsili için her türlü idari, kazai ve icrai yollara doğrudan veya üyesi olduğu meslek birliği aracılığı ile başvurmaya ve izlemeye yetkili olduğu hususu sözleşmede yer almalıdır.

5. Yayıncının yalnızca sözleşme ile devraldığı ya da ruhsatını edindiği mali hakları kullanabileceği, sözleşmede yer almayan mali haklar ile çeviri üzerindeki manevi hakların münhasıran çevirmene ait olduğu kabul edilmelidir.

Sözleşme koşullarına uyulmaması veya onaylanmış çevirinin, telif ödemesi yapılmış olsa bile, eserin çevirmen tarafından yayınevine teslim edildiği tarihten sonraki 18 ay içinde yayımlanmaması halinde devredilen ya da ruhsat verilen mali hakların çevirmene geri döneceği kabul edilmelidir.

6. Sözleşmelerde çevirinin teslim ve öngörülen yayınlanma tarihi, tekrar baskıların hangi süre ve koşullarla yapılacağı ve her baskıda çoğaltılacak asgari nüsha sayısı açıkça belirtilmelidir.

7. Yayıncı tekrar baskıları, çevirmene geçmiş baskılarda oluşan hata ve eksikleri gidermesine imkan tanıyacak biçimde önceden bildirmeli ve sözkonusu baskıda çoğaltılacak nüsha sayısını belirtmelidir.

8. Telif ücretleri ve oranları, çeviri için tanınan süre, terminoloji, indeks hazırlanması, kaynak taraması ve benzeri ek çalışmalar dikkate alınarak brüt olarak saptanmalı; yasal kesintiler düşüldükten sonra telif makbuzu karşılığı nereye, nasıl ve hangi tarihlerde ödeme yapılacağı açıkça belirtilmelidir.

Avans ve tekrar baskı ödemeleri ayrıca hükme bağlanmalıdır.

Brüt telif ödemesinden ne tür ve ne oranda yasal kesinti yapılacağı ve ödenecek net oran çevirmene açıkça belirtilmelidir.

9. Yayıncı çevirinin her baskısında, toplamda (50) adeti aşmamak koşuluyla çoğaltılan nüshaların en az (% 1)’ni çevirmene bedelsiz olarak vermelidir.

Çevirmene bedelsiz verilen nüshalar ile yayıncının yasal bildirim ve tanıtım amacı ile bedelsiz dağıttığı diğer nüshalar telif tutarı hesabının dışında tutulmalıdır. Çevirmen bedelsiz aldıkları dışında, istek tarihindeki dağıtım satış bedeli karşılığında ek kopya edinebilmelidir.

10. Yayıncı ilk kez çalıştığı ya da çevrilecek eser konusunda yeterli deneyime sahip olmayan çevirmenlerden deneme çevirisi talep etmelidir.
Yayıncı yayınevi adına çevirmenle birlikte çalışacak editörü belirlemeli, çevirinin her aşamasında editör ve çevirmenin ortak çalışmasını sağlamalıdır. Yayıncı çeviriyi tümüyle red kararını veya çeviriye ilişkin değişiklik taleplerini, çevrilen bölümleri belli aralıklarla inceleyerek, emek kaybına yolaçmayacak mümkün olan en kısa sürede çevirmene bildirmelidir.

Yayıncı çeviri üzerinde; yayınevinin yerleşik yazım kuralları ve terminoloji kullanımına uyum ya da orjinal eserin anlatım ve düşünce bütünlüğü, üslup ve akıcılığına uygunluk bakımından değişiklik yapmasını çevirmenden isteyebilmeli; çevirmenin değişiklik yapmayı kabul etmemesi ya da çevirinin düzeltilemeyecek ölçüde yetersiz bulunması durumunda, yukarıda öngörülen koşullar çerçevesinde çeviriyi bütünü ile reddedebilmelidir.

Yayıncı çevirinin çoğaltılan nüshalarının kapak tasarımlarını, forma ve cilt düzenlemelerini yapmaya, baskı tekniğini ve baskı malzemelerini belirlemeye, söz konusu tasarım ve düzenlemelerle bağlantılı olarak her türlü görsel malzeme kullanmaya, çeviriyi saptayacağı bir seri ya da dizi içinde yayımlamaya ve uygun göreceği dağıtım kanalları ve satış yöntemleri ile yaymaya yetkili olmalıdır.

11. Yayıncı çevirmenin isminin, çoğaltılan nüshalarının iç kapakları ve künye sayfasında yeralmasını sağlamalı, ön kapakta ve tanıtım malzemelerinde görünmesini gözetmelidir.

12. Yayıncı ve çevirmenler bu protokole uygun düzenlenmiş sözleşmelerden doğan uyuşmazlıkların çözümünde, yargı yoluna gitmeden önce, ÇEVBİR ve YAYBİR’in ilgili kurullarından atanacak birer üye ile meslek birliklerinin ortaklaşa saptayacakları, anlaşmazlık konusuna hakim bağımsız bir başkandan oluşacak tahkim kuruluna başvurmayı esas almalıdırlar.

Bu protokol

Kitap Çevirmenleri Meslek Birliği
ÇEVBİR

Yayıncılar Meslek Birliği

YAYBİR

tarafından, 26 Mart 2008 tarihinde imzalanmıştır.

Daha fazla Duyuru
Çevbir-Yaybir Ortak Protokolü Basın Açıklaması

Çevbir-Yaybir Ortak Protokolü 26 Mart 2008 günü basına açıklanıyor: Kitap Çevirmenleri Meslek Birliği - ÇEVBİR ve Yayıncılar Meslek Birliği -...

Kapat