İstanbul 2010 Yoldan Çıkmasa…

Posted by on Haziran 11, 2008 in Güncel

İstanbul’un 2010 Avrupa Kültür Başkenti olması hepimizi gururlandırıyor. Bu güzel şehir her şeyi hak ediyor. Bu mutlu olayla ilgili tanıtım kampanyası da başladı. Geçen haftalarda işe gidiş yolumda Türkçe ve İngilizce tanıtım bayraklarını görünce, mesleğim gereği her iki dilli ya da çeviri metni olduğu gibi, ilgiyle okudum: “İstanbul 2010 Yola Çıktı” ve “İstanbul 2010 is on it’s way”. Ama kampanya, yazık ki, önemli bir dil kullanımı ve sanki hedef kitle yanlışıyla başlamış. İngilizcede basit bir yazım yanlışı (its yerine it’s yazılmış) -bilgi yanlışı olduğunu düşünmek bile istemem – metni berbat etmiş, onca bayrak ve para boşa gitmiş (bayraklar iki hafta kadar kalıp indirildi sanırım). “İstanbul 2010 Yola Çıktı” sloganı “İstanbul 2010 is on its way” olarak yazılamamış. Yazılsa da amaçlandığını sandığım dil oyunu anlaşılmayacaktı. Çünkü, “2010” tarihinin Türkçe okunuşu ve Türkçe “on” sayısının İngilizce “on” sözcüğüyle aynı biçimde yazılmasına dayanan bir dil oyunu, sanırım, planlanan. Oyun ancak 2010 (ikibin on) olarak okununca yerini buluyor. Oysa, mantık olarak İngilizce metnin hedef kitlesi bunu Türkçe değil İngilizce 2010 (two thousand and ten) olarak okuyacak olanlar. Böyle bir hedef kitle varsa, çeviri yoluyla yaratılmak istenen etki dil engeline takılınca bütün çaba boşa gitmiş oluyor. Böyle bir hedef kitlesi yoksa, sorun yok. Bir de, acaba kampanyayı yürütenler “İstanbul 2010” Türkçe okunsun ve öyle markalaşsın demiş olabilirler mi? Belki öyledir, ya da, akıl vermiş olmayayım ama, öyle desinler…

Yoksa, sormamız gerekecek: Türkçe ve İngilizce iki metnin hedef kitlesini saptamadan ve yanlış dil kullanımıyla yola çıkan bu kampanya gerekli özene sahip ellerde mi? Umarım bu büyük kampanya şehrimize ve bize yakışır bir biçimde sürer. Bize yakışır biçimde derken dil ve terim ödünç alma konusunda ne kadar yaratıcı bir ulus olduğumuzu hatırladım. Küçük bir örnek olarak “yüz numara” (tuvalet) sözcüğünü Fransızcadan Türkçeye bir yanlış anlama sonucu, “sans numero”yu “cent numero” sanıp da kattığımız iddia edilir. Yaratıcılığımızla gurur duyalım ama yaptığımız işin hakkını verelim, bizi utandıracak yanlışlar yapmayalım. İstanbul’un 2010 Avrupa Kültür Başkenti olmasıyla ilgili çalışmaların çeviri boyutunda beni kaygılandıran da bu. 2010’a kadar kimbilir daha kaç metin Türkçeden İngilizceye çevrilerek tanıtımda kullanılacak. Biraz daha özen, lütfen…

(Bu yazı Radikal gazetesi, İki ekinde yayımlanmıştır.)

[2010 yılı için Avrupa Kültür Başkenti olarak aslında üç şehir belirlendi: Almanya’dan Essen, Macaristan’dan Pecs ve Türkiye’den İstanbul şehirleri. Türkiye, bu sıfatı, 2010 yılından sonra kaldırılacak olan Avrupa Birliği’nden olmayan ülkeler kategorisinde , Kiev’e karşı kazandı. İstanbul 2010 için hazırlanan internet sitesinin çeviriye ayrılmış bir bölümü yok, sitede çevirileri hangi kurum ya da kişinin yaptığına dair bir açıklama, ya da dil ve çeviri koordinatörü gibi başlık yer almıyor. Sadece sponsorluk dosyasında çeviri bir kez anılıyor Çeviribilim ]

İstanbul 2010

Daha fazla Güncel
Gülen Devlet ve Türkçe

İki yıl önce birdenbire sokaklar dev ilanlarla kaplanmıştı: Türkçe Olimpiyadları. "Türkçe neyi?" diye sormuştuk o zaman, "Neyi? Olimpiyadları mı?" Ve...

Kapat