Kitap yakmakla bir internet sitesini erişime kapatmak arasında ne fark var?
“Bu siteye eriÅŸim mahkeme kararıyla engellenmiÅŸtir !…” yazıyor kırmızı harflerle, Youtube sayfasına girmek istediÄŸinizde, ve bu yazının altında “www. youtube. com sitesine eriÅŸim İstanbul 1. Sulh Ceza Mahkemesi’nin 2007/384 sayı ve 06.03.2007 tarihli kararı gereÄŸi engellenmiÅŸtir” yazıyor iki dilde, İngilizce ve Türkçe. Neden iki dilde? Türkiye’ye gezmek için gelmiÅŸ ya da yerleÅŸmiÅŸ yabancılara bu akıldışı durumu açıklamak için mi?
İnternet Türkiye’de çok verimli kullanılmıyor, büyük bir kakafoni var, intihal ya da kopyala-yapıştırcılık yaygın; ama bütün bunlara raÄŸmen, ülkeye tam bir çokseslilik getirdi. Bu çokseslilik Türkiye için çok önemli, çünkü medya, bütün bağımlı ülkelerde olduÄŸu gibi, küresel tekelleÅŸmenin baskısını bize çok ağır yaÅŸatıyor. ÇoÄŸu kez doÄŸruyu söylemiyor, çoÄŸu kez yanıltıcı haber veriyor; internetten önce, birçok bilginin doÄŸruluÄŸunu araÅŸtırmak olanaksızdı – inanır ya da inanmazdınız.
İnternetin, özgür yayıncılığın sansüre uÄŸrayabileceÄŸini, kimse fark etmeden sitelerin kapatılabileceÄŸini “çocuk pornosu” tartışmaları sırasında belli ettiler: kurulması düÅŸünülen “internet rtük’ünün” bilgi ve tartışma özgürlüÄŸüne dokunmayacağına, sansürü getirmeyeceÄŸine inanmak zor. Bu kurum ortaya çıkmadan yapılan bu “youtube sansürü” bunu açıkça ortaya koyuyor. EleÅŸtiri, önemli bir özgürlük alanında sınırlanacak.
İnternetin kitleleri manipülasyon gücünü yerel medya da çok iyi kavramış durumda. Blog sistemlerinin yaygınlaÅŸtığını gören iki medya tekeli, Milliyet ve DoÄŸan grubu bu alana girdi: yazı, video paylaşım sistemlerini, oylama kampanyalarını hızla bünyelerine aldılar. Artık bu sistemleri gündemi yönlendirme, belirleme amacıyla kullanıyorlar. Türkiye, nedendir bilinmez, yoÄŸun reklam bombardımanları arasında, her konu için cep telefonundan ileti yazıyor, soru seçeneklerine tıklıyor, metinleri yorumluyor.
İnternetin bu yönlendirici kullanımı, Hürriyet gazetesinin 5 Mart 2007 günü, Amerikan Meclisi’nde görüÅŸülen soykırım tasarısı için baÅŸlattığı bir kampanyada ilginç bir hal aldı. Kampanya çerçevesinde, gazete okurlarına, kimin hazırladığı açıkça belirtilmeyen bir metin, iki dilde sunuldu. Okur bir yere tıklıyor, İngilizce metni, elektronik posta adresini yazıp “Amerikan meclisine” gönderiyordu. Daha sonra, meclis üyelerinin hepsinin bu mektupları alamadığı, ayrıca tek tek kiÅŸilere göndermenin gerektiÄŸi açıklandı, bu adresler verildi. Türkçe metinle İngilizce metin arasında ÅŸaşırtıcı bir tutarsızlık olduÄŸu kolayca görülebilir: ama daha da önemlisi, okur, kimin hazırladığı metni, kim olarak nereye gönderiyor? Neden bir ÅŸirket, ulusal çıkarlarla ilgili olduÄŸunu belirttiÄŸi bir konuda, kendisi harekete geçmek, kurumsal kimliÄŸiyle bir eylem yapmak yerine anonim okurları harekete geçiriyor? Dahası, neden bu metni hazırladığı belirtilen, fakat üyeleriyle ilgili hiçbir bilgi bulunmayan Türk-Amerikan Dostluk Grubu kendi adıyla hareket etmiyor? Yanıtlaması güç sorular, fakat sonuç çok ilginç.
Hürriyet’in kampanyası 6 Mart günü hâlâ ana sayfadaydı. 7 Mart günü ana sayfadan kalktı. Konuyla ilgili bir açıklama yok. Kampanya ne oldu, okurların çabası ne sonuç verdi?
Çabaların ne sonuç verdiÄŸi, 7 Mart tarihli Türkiye gazetesinde bütün çıplaklığıyla açıklanıyor. Tasarı Amerikan meclisinde her zamanki gibi ertelendi ve bir silah alışveriÅŸine geçildi. Türkiye gazetesinde yer alan “Gökyüzüne füze perdesi” baÅŸlıklı habere göre, Savunma Sanayii MüsteÅŸarlığı ABD, Rusya ve Çin’in silah ÅŸirketlerine, 2010 yılında aktif hale gelecek bir sistem çerçevesinde teklif getirmeleri için çaÄŸrıda bulundu. Bu akıl almaz bir para akışı demek: gelir kaynaklarının sınırlı olduÄŸunu öne sürerek her ÅŸeyini satıp özelleÅŸtiren Türkiye, silah satın alacak. Tuhaf.
İnternet yayıncılığı, bilgi özgürlüÄŸünün ve sansürün temel konularından biri olarak karşımıza çıkıyor ve internet, diÄŸer yayın ortamlarına göre çok daha fazla çeviriyi öne süren bir ortam; dolayısıyla İnternetin sansürlerle İntranet haline gelmesi sürecinde çeviri ve sansür sürekli tartışılacak. Fakat bütün bunların arasında yanıtsız kalan bir soru var: Telekom’un eriÅŸim engeli yazısı neden iki dilde? Youtube’un sahibi Google’ın Türkiye temsilcisi var, mahkeme kararı onlara Türkçe sunulmuÅŸ olmalı; Türkiye’ye gezmek için gelmiÅŸ yabancı da, basit bir cümleden daha geniÅŸ bir açıklamaya ihtiyaç duyar – tek satır ona bir ÅŸey anlatmaz. Peki hâlâ tartışmaları süren bir mahkeme kararını iki dilde duyurmaya duyulan ihtiyaç nereden kaynaklanıyor? Daha sonra, Youtube’a eriÅŸim tekrar açıldığında, bu iki dilli yazıyı hazırlayanlar, bizim için siteyi TürkçeleÅŸtirme hizmetini de sunar mı?
Güncelleme: 10 Mart 2007 günü Youtube eriÅŸime açıldı yeniden, fakat TürkçeleÅŸmemiÅŸ ve bir tebrik yazısı da çıkmıyor Türkiye’den girince. Bu arada, bu olayın baÅŸlamasına yol açtığı söylenen, Yunan halkına eÅŸcinsel diyerek hakaret eden videolar kaldırılmamış; herhalde bunun için de Yunanistan basın ve telekomunun sansürü gerekiyor.
Güncelleme 2: yine 10 Mart günü, Milliyet bir “savaÅŸ”tan, “cephe”lerden bahsediyor. Gerçekten bu bir siber-savaÅŸ, sanal savaÅŸ sayılabilir mi?

