Kültür bakanının “Meclis Türkçe Komisyonu”nda “Türklerin gramer felsefesinden yoksun olduÄŸunu”, “alfabedeki harflerin yeterli olmadığını” söylemesinin ardından yapılan yorumlar daha çok alfabe üzerinde yoÄŸunlaÅŸtı. Bakan açıklamasının ardından, eksik harflerin Arapça, Farsça sözcükleri okumak için gerekli harfler olduÄŸunu açıkladı. Bu açıklamalara gelen ilginç yorumlardan bir tanesi, Murat Bardakçı’ya ait: harflerin yeterli olmadığına kendisinin de inandığını belirtirken, Bardakçı, Mustafa Kemal’e ait bir hikayeyi aktardı. Hikaye yanıltıcı bir ÅŸekilde, alfabe deÄŸiÅŸiminin bir gecede yapıldığı izlenimi veriyor. Oysa böyle deÄŸil. Alfabe deÄŸiÅŸimi tartışmalarının uzun tarihi, 19. yüzyılın baÅŸlarına dek uzanıyor. Mustafa Kemal’in ve genel olarak, KurtuluÅŸ Savaşı döneminde aydınların alfabe deÄŸiÅŸiminin gerekliliÄŸine olan inancının oluÅŸması, alfabe devriminin ardında uzun bir hazırlık döneminin olduÄŸu konusunda, Agop Dilaçar’ın anılarına baÅŸvurmak yararlı olabilir (Agop Dilaçar, Atatürk’ün Amaçladığı Türkçe).
DiÄŸer yandan, bakanın açıklama ya da konuÅŸmalarında dehÅŸet verici olan yan, alfabede kaç harf olması gerektiÄŸi deÄŸil; temsil düzeyindeki bir kiÅŸinin, temsil niteliÄŸinden uzak, keyfi, uzmanlık alanına girmeyen konularda açıklama yapmaktan çekinmemesi. Herhangi bir halkın “gramer felsefesinden yoksun olduÄŸunu” söylemek bile oldukça hatalı bir ÅŸeyken, bir halkı temsil eden birinin bu ÅŸekilde açıklama yapması, temsil sorumluluÄŸunun yitmiÅŸ olmasını ifade edebilir ancak. Amerikalı bir kültür insanının “Amerikalıların gramer felsefesinden yoksun olduÄŸunu” söylemesi düÅŸünülemez; oysa Amerikalılar Kızılderililerin topraklarında yaÅŸamaktadır.
Gramer, yani anlamlı söz kurmayı saÄŸlayan dil kuralları, bütün insan dillerinde dile içkin olarak vardır. Devletler, bir dili resmi dil olarak benimser ve bu resmi dilin yazılı, standart bir gramerini, yani yazılı dil bilgisini ve kurallarını halklarına yayarlar. Devlet eÄŸitiminin anlamı budur: bir kültür bakanı ülkesinin okullarında gramersiz, yani kuralsız bir dilin öÄŸretildiÄŸine inanabilir mi? Bir kültür bakanı, halkı için ÅŸu modası geçmiÅŸ, eski sömürgeci söyleme baÅŸvurarak, “göçebe” diyebilir mi?