Deniz Baykal, 1970’lerin sonunda uzmanlık çevirisi yapıyormuÅŸ:

“Giovanni Sartori’nin ‘Demokrasi Kuramı’ adlı kitabını 21 Mayıs 1979’da satın almışım. UnutmuÅŸtum, meÄŸer çeviren doçent unvanlı Deniz Baykal imiÅŸ. Åžöyle bir karıştırdım. Son bölümde siyaset bilimci Giovanni Sartori, düÅŸüncenin ‘doÄŸruluk’tan koparılıp ‘iÅŸlevsel’ hale getirilmesinden (yani kötü manada siyasallaÅŸtırılmasından) yakınıyor. Baykal’ın bazı demeçlerini ÅŸimdi daha iyi anlıyorum.” (Emre Akyüz)

2002 yılında Taha Akyol da Deniz Baykal’ın bu çevirisine “Liberaller CHP’de” baÅŸlıklı bir yazısında deÄŸinmiÅŸ:

“LİBERAL DüÅŸünce TopluluÄŸu (LDT) yöneticileri Deniz Baykal’ı ziyaret etmek için özel kaleminden randevu istediler. Geçen gün Baykal’la uçakta karşılaşınca bunu sordum. “Tabii” diye cevap verdi:
– Atilla Yayla ve arkadaÅŸları deÄŸil mi? Tanıyorum. Çok önemli yayınları var. Buyursunlar…
Demek ki, siyaset bilimi doçenti Baykal, liberal fikir hareketlerini de izliyor.
LDT’nin BaÅŸkanı Atilla Yayla diyor ki:
– Sayın Baykal’la çok büyük bir görüÅŸ ayrılığımız olmaz. Ama partisinin dokusunda bize göre bazı sorunlar var.
Prof. Yayla, liberal siyaset bilimci Giovanni Sartori’nin “Demokrasi Kuramı” adlı eserini Baykal’ın dilimize çevirdiÄŸini hatırlattı, Baykal’ı övdü. Liberaller, Baykal’la görüÅŸürken, Sartori’nin “demokratik muhalefet” konusundaki tezlerinden esinlenerek ÅŸu öneriyi dile getirecekler:
– DemokratikleÅŸmeye, özellikle de laikliÄŸin demokratikleÅŸmesine destek verin, hatta siz öncülük edin. Åžerefi de, siyasi getirisi de CHP’nin olsun.”

Atilla Yayla, 2006 Kasım ayında yaptığı bir konuÅŸmayla tartışmalara yol açmıştı:

“AKP Gençlik Kolları İzmir İl BaÅŸkanlığı tarafından 18 Kasım Cumartesi günü düzenlenen ‘AB ve Türkiye iliÅŸkilerinin toplumsal etkileri’ konulu panele konuÅŸmacı olarak katılan Gazi Üniversitesi ÖÄŸretim Üyesi Prof. Dr. Atilal Yayla’nın “Kemalizm ilerlemeden çok gerilemeye tekabül eder”, “İlerde artık bizlere ‘Neden her yerde bu adamın (Atatürk) heykelleri, fotoÄŸrafları var?’ diye soracaklar. Üstünü örtemezsiniz. bu mutlaka tartışılacaktır” sözlerine tepkiler sürüyor.” (Hürriyet, 20 Kasım 2006)

İlginç bir ÅŸekilde, Atilla Yayla da çevirileriyle tanınıyor. Modern liberalizmin kuramcılarından Hayek’ten yaptığı çeviriler ilgiyle karşılanırken, Türkiye gazetesi yazarı Ömer Öztürkmen bir yazısında Atilla Yayla çevirilerini saÄŸ düÅŸünceye önemli katkılar olarak yorumluyor:

“Biz Karl Popper, F.A. Hayek gibi iki filozofu ancak 1984’lerden bu yana tanımaya baÅŸladık.. Oysa bu iki dehâ, son yüzyılımızın bilimsel (!) sosyalizmine karşı koymuÅŸ ve liberalizmin öncülüÄŸünü yapmış iki büyük düÅŸünürü..
Popper’in “Açık toplum ve düÅŸmanları 1945’te yayınlanıyor; Türkçeye tercüme ediliÅŸi 1994; hemen hemen 50 yıllık bir farkla.. 1957’de yayımlanan “TarihselciliÄŸin Sefaleti” ise ancak 1985’te aziz dostumuz Prof. Dr. Åžafak Ural’ın sunuÅŸ yazısıyla Sabri Orman tarafından Türkçeye çevrilmiÅŸ..
Aynı Filozofun “Bilimsel AraÅŸtırmaların Mantığı” 1934’te, Kestirimler ve Çürütmeler 1960’ta, Bilgi ve BilgisizliÄŸin Kaynakları ise 1998’de yayınlanmış, fakat Türkçeye çevrilmemiÅŸ.. “Daha İyi Bir Dünya Arayışı” ise iki ay önce Türkçe olarak yayınlandı.. Karl Popper’in Bilim Felsefesi ve Siyaset Kuramı adlı eserinin de 1982 yıllarında Mete Tuncay tarafından tercüme edildiÄŸini görüyoruz..
Viyana Okulu’nun ikinci dehası F.A. Hayek’i ise bilim dünyamız daha geç tanıdı… Oysa Hayek de 1900’ün başında Karl Popper gibi Viyana doÄŸumlu ve Viyana Üniversitesinden yetiÅŸme büyük bir dehâ..
Hayek’i Türk bilim dünyasıyla tanıştıran Prof. Atilla Yayla’dır.
Hayek’in totalitarizme karşı meydan okuyan Kölelik Yolu adlı eseri ilk yayımından yaklaşık 50 yıl sonra Liberal DüÅŸünce TopluluÄŸu tarafından Türkçeye kazandırılıyor.
Büyük filozofun “sosyal teorisini tanıtan” Özgürlük Yolu adındaki Atilla Yayla’nın eseri ise 1993’te yayınlanmış.. İyi ki yayınlanmış; yoksa Hayek Türkiye’nin semtine bile uÄŸramayabilirdi..
İş Bankası’nın “Hukuk, Yasama ve Özgürlük” adıyla yayınladığı üç ciltlik eseri ise 2 yıl önce Türkçeye çevrilmiÅŸti.. Yukarıda adı geçen “Kölelik Yolu” Çince Japonca’da dahil 12 dile çevirilmiÅŸ… Hem de Türkçeye çevrilmeden yıllarca önce..
Daha dilimize çevrilmemiÅŸ onlarca eser..
İyi ki, Liberal DüÅŸünce TopluluÄŸu var ve iyi ki bu topluluÄŸun başında Atilla Yayla gibi bir bilim adamımız bulunuyor.
Yoksa daha yıllar geçecek ve bizim gençlerimiz yine aşırı sol eserlerin istilasından kurtarılamayacaktı.
Peki saÄŸ kesimin bunca yıl uyuyup kalması sizi hiç ÅŸaşırtmıyor mu.. İktisatçı yetiÅŸtirmiÅŸsiniz; ama Hayek’ten haberi yok.. Hukukçu, sosyolog yetiÅŸtirmiÅŸsiniz, felsefeci yetiÅŸtirmiÅŸsiniz, Karl Popper’den haberi yok.. Gafletin bu derecesini nasıl hoÅŸ görelim..
Hele bu sağ kesimin edebiyat ve sanat alanında sol yayınlar karşısındaki duyarsızlığına ne demeli..
Türkiye eÄŸer bugün bir kültür, bir sosyal bunalım ve bir ekonomi sefâleti yaşıyorsa bunda bizim saÄŸ kesimin ihmalini görmemek imkansız..” (Aktaran: Biyografi.net)

BilindiÄŸi gibi, Karl Popper, spekülatör ve ilginç bir karakter olan George Soros’un Açık Toplum Enstitüleri aracılığıyla yürüttüÄŸü demokrasi çalışmalarının temel esin kaynağı olan düÅŸünür. Çeviriler ve demokrasi çalışmaları arasındaki karmaşık baÄŸlantılar, uzmanlık çevirileri alanının incelenmeye deÄŸer bir alanını oluÅŸturuyor.





Ek:

Giovanni Sartorini’nin çağın temel sorunlarından biri olan insanın gözden ibaret bir canlı türü haline getirilmesini ele aldığı bir eseri, Görmenin İktidarı adıyla çevrilmiÅŸ. “YaÅŸadığımız yüzyıl, görüntünün ve görmenin iktidarıyla ÅŸekilleniyor. “Global köy”ün fotoÄŸraf, televizyon, sinema, bilgisayar ve internet gibi en ışıltılı teknolojik araçları, “homo sapiens (düÅŸünen insan)”ın yerine “homo videns (gören insan)’ı inÅŸa ediyor. Dünyayı, saatlerce karşısına kilitlenerek izlediÄŸi televizyondan tanıyan “ekran çocukları”ndan, görüntü sihrine dayalı propagandaların sürekli bombardımanı altında kalan yetiÅŸkinlere kadar, hepimiz bu gücün kuÅŸatması altındayız.” (Arka Kapak yazısından)


Görmenin İktidarı, Giovanni Sartori
Çeviren: Doç. Dr. Gül BatuÅŸ/ Bahar Ulukan