“Terörizm mi, Trajikomedi mi?”

Giorgio Agamben

Libération, 19 Kasım 2008

(çeviren: Utku Özmakas)

11 Kasım [2008] sabahı çoÄŸu anti-terör ekibinde yer alan 150 polis memuru, 350 köylünün yaÅŸadığı Millevaches yaylasının etrafını, bir çiftlikte saklanan (o bölgede manavlık yapan ve köy yaÅŸamının eski kültürel gücünü yeniden canlandırmaya çalışan) dokuz genç insanı tutuklamak için kuÅŸattılar. Dört gün sonra bu dokuz kiÅŸi anti-terörist bir yargılamadan geçtiler ve “terörist niyetleri olan bir suç örgütü oluÅŸturmaktan suçlandılar.” Gazeteler, İçiÅŸleri Bakanı ile DışiÅŸleri Bakanı’nın “gayretli çalışmaları nedeniyle yerel ve genel polisi tebrik ettiÄŸi”ni yazdı. AsayiÅŸ berkemaldi ya da öyle görünüyordu. Ne var ki olaylara birazdan yakından bakalım ve bu “gayret”in nedenleriyle sonuçlarını anlamaya çalışalım.

İlk önce nedenler: Genç insanlar “polis tarafından aşırı solcu ve anarko otonom bir grubun üyesi oldukları için izleniyorlardı.” İçiÅŸleri Bakanı’nın belirttiÄŸi üzere “söylemleri oldukça radikal ve yabancı gruplarla baÄŸlantı içindeler.” Ne var ki bundan fazlası vardı: Åžüphelilerin bazıları “düzenli olarak siyasal gösterilere katılıyordu” ve örneÄŸin “Fichier Edvige‘e[1] (Exploitation Documentaire et Valorisation de l’Information Générale) ve göçmenliÄŸi kısıtlayan yasaların arttırılmasına karşı yapılan protestoda yer almışlardı.” Demek ki siyasal aktivizm (“anarko otonom grup” türünden saçma sapan ifadelerin tek anlamlı hali bu olabilir) ya da siyasal özgürlüklerin etkin olarak kullanılması ve radikal bir söylemin tutturulması polisin (SDAT) anti-terörizm masasını ve İçiÅŸleri istihbarat örgütünü (DCRI) harekete geçirmek için yeterli oluyor. Ne var ki siyasal vicdana kırıntı düzeyinde bile olsa sahip olan herhangi biri, bu genç insanların Fichier Edvige, biometrik teknolojiler ile göç yasalarının sıkılaÅŸtırılması türünden demokrasiyi geriye götüren uygulamaların karşısında durmasındaki ilgiyi paylaÅŸmaz.

Sonuçlara gelince… İnsanlar Millevaches’deki çiftlikte dedektiflerin silahlar, patlayıcılar ve Molotof kokteyller bulmasını bekler. Nerede! SDAT memurları “trenlerin tam olarak kalkış ve varış saatlerini, tren yolları hakkında detaylı bilgiler içeren belgeler” buldu. Basit bir dille: Tren tarifesi. Aynı zamanda bir “tırmanma aletine” el koydular. Basit bir dille: Merdivene, bir köy evinde hemen herkesin bulundurabileceÄŸi bir merdivene.

İlgimizi yeniden ÅŸüphelilere çevirelim ve bilhassa bu terörist grubun başı olarak görülen “33 yaşındaki, varlıklı, Paris geçmiÅŸi olan, ailesinden uzakta yaÅŸayan” Julien Coupat’ya. Coupat, ÅŸüphe yok ki çağımızın en zekileri arasında yer alan, bazı arkadaÅŸlarıyla birlikte düzenli olarak Tiqqun‘da[2] yazan genç bir filozof. Julien Coupat bu dönemden ve sonrasından tanıdığım, entelektüel bir bakış açısıyla büyük saygı duyduÄŸum bir isim.

Artık tüm bu hikâyedeki tek somut gerçeÄŸi ele alalım. Åžüphelilerin hareketleri muhtemelen SNCF’ye karşı yürütülen, 8 Kasım’da Paris-Lille hattındaki trenlerin bir kısmının gecikmesine neden olan kasıtlı hareketlerle baÄŸlantılıydı. Sorgulamadaki aletler, eÄŸer polisin ve SNCF’nin kendisine karşı yapıldığı açıklamalarına inanırsak, hiçbir insana zarar verebilecek ÅŸeyler deÄŸil: En kötü ihtimalde ÅŸüpheliler trenler arasındaki iletiÅŸimi engelleyerek gecikmelerine neden olabilirdi. İtalya’da trenler sık sık gecikmeli gelir; ancak hiç kimse ulusal tren hatlarının terörizm tehlikesi altında olduÄŸunu tahayyül etmez. EÄŸer onlara göz açtırmazsak en küçük suçları bu olurdu. 13 Kasım’da bir polis saÄŸduyu içerisinde “gözaltındaki faillerden herhangi birisinin suç oluÅŸturacak bir eyleme kalkışmasının olanaklı olmadığını” kabul etti.

Olası tek sonuç, bu karanlık olayın günümüzde süregiden (her durumda tartışılabilir olan) toplumsal ve ekonomik sorunlara karşı bir eylemliliÄŸe kalkışmak olduÄŸudur; bu gençlerin teröristlikle suçlanacak tek bir eyleme bile kalkışmadan yalnızca bu nedenle potansiyel teröristler olarak görüldükleridir. Bugün açık seçik bir biçimde ÅŸunu söyleyecek cesaretimiz olmalı: Pek çok Avrupa ülkesinde (özelllikle Fransa ve İtalya’da) yürürlüÄŸe giren kanunlar ile polis önlemleri barbarca ve anti-demokratik. Dahası bunların hiçbirisi faÅŸizm altındaki İtalya’dakilerden geri kalmıyor. Bir grup genç insanı, üstelik de “herhangi birisinin suç oluÅŸturacak bir eyleme kalkışmasının olanaklı olmadığı” bir grup insanı doksan altı saat göz altında tutmak bu önlemlerden birisi. Aynı derece önemli bir ÅŸey daha var. Suç örgütlerine karşı çıkarılan kanunların kabulüyle niyetin muÄŸlak olduÄŸu formülasyonlar ve terörist “niyetler” ya da “yönelimler” taşıyan türünden kendisini asla terörist olarak görmemiÅŸ politik eylemlerin sınıflandırmasında ciddi sorunlar var.



[1] Hükümetin çeÅŸitli nedenlerle kiÅŸilere ait bilgileri veritabanında toplayıp tasniflemesini ifade eden kavram. (ç.n.)

[2] Fransa’da 1999’da kurulan ve 11 Eylül olaylarından sonra 2001’de dağılan felsefe dergisi. “BaÅŸka bir toplumun koÅŸullarını yaratmayı” ÅŸiar edinmiÅŸ derginin kurucularından biri olan Julien Coupat’nın tutuklanmasından sonra medyanın ilgisi dergide toplandı. Derginin durumculara ve letristlere olan ilgisi bir yana Agamben’in de dergiyi etkileyen isimlerden birisi olduÄŸunu dile getirmek gerekli. (ç.n.)