Londra Kitap Fuarı’nın bu yılki konuk ülkesi Rusya. Oldukça zengin bir programları var. Toplantılardan birinde Gagarin’in uzayda yaptığı edebiyat sohbetinin filmleri gösterilecekmiÅŸ. (http://academia-rossica.org)

Bu arada yerli medyada Türkiye’nin Londra Kitap Fuarı’na katılacağına dair bir haber yayınlandı. Yetkililer fuarda Türkiye’yi kapsamlı bir ÅŸekilde temsil etme çabası içindeymiÅŸ:

“Türk kültür, sanat ve edebiyatını tanıtmak ve yayıncılık alanındaki iÅŸbirliÄŸi olanaklarını geliÅŸtirmek amacıyla katılacağımız fuarda, Türk yayınevlerinin 2009-2011 yılları yayınlarından oluÅŸan seçkin bir koleksiyon ile Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın prestij yayınları ve TEDA kapsamında yayınlanmış 1500 civarında eser sergilenecek. Fuar bitiminde söz konusu yayınlar Her Ülkede Bir Türkiye Kitaplığı Projesi kapsamında baÅŸta Ulusal Kütüphane, araÅŸtırma merkezi ve üniversite kütüphanelerine bağışlanacak.  Ayrıca, İngilizce hazırlanmış güncel yazar ve yayıncı katalogları ile kültür, sanat ve edebiyatımızın tanıtımına yönelik hazırlanmış 20’yi aÅŸkın çeÅŸit cep kitapları ve tanıtım broÅŸürlerinden oluÅŸan 10.000 civarında tanıtım materyali fuarda ziyaretçilere dağıtılacak.

Londra Kitap Fuarı, Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından 2005 yılından bu yana yürütülen TEDA projesinin tanıtımına büyük katkı saÄŸlayacaktır. Türk edebiyatı eserlerinin yabancı dillere çevrilmesi ve yayımlanmasına karşılıksız maddi destek saÄŸlayan proje kapsamında bugüne kadar 811 esere destek saÄŸlanmış ve bu eserlerden 560 tanesi 50 dilde yayımlanarak 50’nin üzerinde ülkede okuyucuyla buluÅŸmuÅŸtur.

Kültür ve Turizm Bakanlığı Ulusal Organizasyon Komitesinin belirlediÄŸi 7 telif ajansı fuara katılacaktır. Telif ajansları bir yandan Türk yazar, yayıncı ve çevirmenler için yeni baÄŸlantılar kuracak bir yandan da edebi ve kültürel dışa açılımın önemli bir ayağını oluÅŸturan TEDA projesini tanıtacaklardır.

Dünya yayıncılık piyasasında etkili olabilmek için Londra Kitap Fuarı’na önümüzdeki yıllarda da yoÄŸun sektörel katılım planlanmaktadır. Bu amaçla Bakanlık yetkilileri, Türkiye Ulusal Organizasyon Komitesi koordinatörü ve Yayıncılık Moderatörü, Özel Yayınevi temsilcileri, İTO  ve  İBB Kültür A.Åž. yetkililerinden oluÅŸan bir heyetle fuara katılacak ve fuar idaresi ve İngiliz yayıncılık dünyası temsilcileri ile görüÅŸmeler yapacaklardır.” (kaynak: Haber7)

Fakat bilindiÄŸi gibi bütün bu çaba, son aylarda yoÄŸunlaÅŸan ve birkaç yıldır devam eden gazeteci tutuklamaları, ve son olarak, Ahmet Şık’ın kitap taslağına yayınevinde, matbaada, eÅŸ ve dostlardaki kopyalarıyla birlikte el konmasıyla hiç şık olmayan bir manzaraya kavuÅŸtu.

Dünya yayıncılık piyasasında etkili olmak isteyen Türkiye, ülke içinde özgür yayıncılık yapamıyor. Gülen Türkiye bu açıdan gülmüyor. PEN Türkiye adına Londra Kitap Fuarı yetkilileriyle görüÅŸen Tarık Günersel de – daha “imamın ordusu” tartışmaları baÅŸlamamışken – bu durumu dile getirmiÅŸ:

“Geçen hafta British Council Sanat Projeleri Koordinatörü Funda Küçükyılmaz arayıp Londra Kitap Fuarı baÄŸlamında bir heyet ile görüÅŸmeye davet etti. 11 Mart 13.00-14.00. Heyet açısından, birkaç günlük bir topTürkiye lantı maratonunun son adımı. Kartvizitler sunulup alındı: David Coding (British Council Sanat Bölümü Direktörü), British Council’in Londra merkezi Edebiyat Departmanı Müdürü (ve İngiliz PEN’in önceki baÅŸkanlarından) Susanna Nicklin, Londra Kitap Fuarı Uluslararası Temel Muhasebeler Yöneticisi Amy Webster ve Londra Kitap Fuarı Grup Sergisi Müdürü Alistair Burtenshaw. “İşte kartlar masada, açık,” diye gülümsedik.

Türkiye’deki yazarların durumu hakkında bilgi ve görüÅŸ rica ettiler. Durumu gördüÄŸüm ÅŸekliyle özetledim: “Her an herkes uydurma bir gerekçeyle gözaltına alınabilir ve aylarca mahkemeye çıkarılmadan hatta ne için suçlandığını bilemeden hapiste kalabilir. ABD’nin ‘Ilımlı İslam’ projesi ile varılan yer ‘Ilımlı FaÅŸizm’. Türkiye kendisiyle tanışıyor; kendisindeki çeÅŸitlilik ile. Bu çeÅŸitlilikte birlikte yaÅŸamak ya din ağırlıklı ya da laik ve çaÄŸdaÅŸ bir yurttaÅŸlık bilincinin geliÅŸmesi ile mümkün.”

Türkiye PEN Kulübü’ne yalnız Türkçe deÄŸil, Kürtçe, Ermenice, Gürcüce, İngilizce ve baÅŸka dillerde yazan kiÅŸilerin de üye olabildiÄŸini belirttim. Diyarbakır merkezli bir Kürt PEN Kulübü kurulmasını desteklediÄŸimizi vurguladım. Üç milyon ailenin Kürt-Türk evliliÄŸiyle oluÅŸtuÄŸunu belirttim. FaÅŸizan eÄŸilimlere hem Türkler hem de Kürtler arasında rastlandığını söyledim. PKK’nın farklı düÅŸünen Kürt aydın ve yazarlara tepkilerine deÄŸindim.

AB konusunda sekiz yıl önce %80’lerde olan desteÄŸin %30’un altına düÅŸtüÄŸünü ve bunda bazı Avrupalı liderlerin aÅŸağılayıcı ve dışlayıcı tavrının rol oynadığını belirttim. ABD’nin 1950’den beri Türkiye’de din etkisinin artmasını teÅŸvik ettiÄŸini ve 12 Eylül darbesine desteÄŸini vurguladım; “İslam’ın beÅŸ ÅŸartı” denen ÅŸeyin aslında Sünnî İslam’ın yaklaşımı olduÄŸunu, Alevîlik gibi çok farklı anlayışların da olduÄŸunu söyledim. Bizim için sıradan olan bu bilgiler onların ilgisini çekti.

Türkiye’nin laik bir demokratikleÅŸme sürecinde olabilmesi için Batı’daki laik ve demokrat çevrelerle olumlu iliÅŸkilerin –bu baÄŸlamda edebiyat ve kültür iliÅŸkilerinin- geliÅŸmesini hayatî bulduÄŸumu söyledim. Bu gerekçe ile, Londra Kitap Fuarı’nda Türkiye’nin Onur KonuÄŸu kılınması eÄŸilimini destekledim.

“Sizce bu konuklukta ana fikir ne olmalı?” sorusuna “ÇeÅŸitlilik / Diversity” diye cevap verdim. “GörüÅŸ ve dil alanlarındaki çeÅŸitliliÄŸe saygılı bir sergileme konusunda Frankfurt Kitap Fuarı ile deneyim kazanıldı. Daha olumlu bir süreç mümkün.” Bu baÄŸlamda, Ümit YaÅŸar Gözüm ile güç birliÄŸimize deÄŸindim. Onlar da Ümit YaÅŸar Bey’den saygı ve heyecanla söz etti. Sayın Gözüm’ü arayıp kulağını çınlattığımızı belirttim. Bir dahaki geliÅŸlerinde PEN ofisimizde kahvemizi içecekler, Moda çay bahçesinde kadim İstanbul’a karşı da çay –mümkünse gurup vakti.” (kaynak: PEN)

Önümüzdeki yıllarda Londra Kitap Fuarı’nın konuÄŸu Türkiye olacak mı? Olabilir. Ama anlaşılan TEDA’nın Gülen Çevirilere herhalde Ahmet Şık’ın gülmeyen çevirilerini de eklemesi gerekecek (bkz. Çeviribilim: 2006 ve 2007). Demokratik yönetimler için akıldışı bir ÅŸekilde 2023’ü, yani on küsur yıl sonrasını hedeflemeye baÅŸlamış olan yönetim imaj tazelemek için çaba harcamak zorunda kalacak belki de. Bir sistem, unsurları arasında eÅŸgüdüm yoksa, birinin yaptığını diÄŸeri bozuyorsa, zamanla iÅŸlevini yerine getiremez hale gelir.

Londra özel bir mekan:

“Londra Yunus Emre Türk Kültür Merkezi’nin açılışı, 09 Kasım 2010 tarihinde CumhurbaÅŸkanımız Sayın Abdullah Gül’ün teÅŸrifleriyle gerçekleÅŸti.” (Yunus Emre Enstitüsü)

“CumhurbaÅŸkanı Gül, ilk kez bir Türk devlet adamına verilen Chatham House Yılın Devlet Adamı ödülünü Kraliçe 2. Elizabeth’in elinden aldı. İngiltere’de bulunduÄŸu süre zarfında Chatham House ve Oxford İslam Merkezi’nde birer konferans veren CumhurbaÅŸkanı Gül ayrıca, aralarında BBC, Bloomberg, Financial Times ve The Economist’in de bulunduÄŸu birçok medya kuruluÅŸuna da mülakatlar verdi. Yunus Emre Kültür Merkezi ile Mimar Sinan sergisinin açılışını da yapan CumhurbaÅŸkanı Gül, ziyaretinin ilk günündeyse Londra ve civarında yaÅŸayan Türklerle de bir araya geldi.” (TCBB)

“OrtadoÄŸu’da ‘deÄŸiÅŸim ihtiyacı’nı en doÄŸru okuyan ülke Türkiye oldu. Türkiye ihtiyacı okumakla kalmadı, bu ihtiyaca cevap olabilecek ekonomik, toplumsal ve siyasi politikaları da üretmeye baÅŸladı. .. TİKA, Yunus Emre Enstitüsü, özel Türk yardım kuruluÅŸları ve okulları Fas’tan Pakistan’ın derinliklerine kadar toplumu harekete geçirdi, normalleÅŸmenin zemininin oluÅŸumuna katkıda bulundu.” (Sedat Laçiner, Star)

Ve “normalleÅŸmenin zemininin oluÅŸumuna katkıda bulunan” bu ülke matbaa, yayınevi, gazete, ev baskınlarıyla anılıyor ÅŸimdi. Hiç Şık deÄŸil. Hiç Şık deÄŸil. Saçma bir soru ama: İmamın orduları varsa, aydınları da olmalı – kitapta bunlar anlatılmıyor. Tuhaf, deÄŸil mi, “imam” sadece kolluk kuvvetlerine girmiÅŸ gibi görünüyor – plazalara, yayınevlerine, üniversitelere, günlük hayata hiç girmemiÅŸ saÄŸolsun. Çevirmenleri de yok deÄŸil mi? Peki nasıl o kadar dilde yayın yapıyor? Herhalde bunu da gülen çeÅŸitliliÄŸin bir gizemi saymalı. Bakalım Londra’da bu çeÅŸitlilik nasıl yaÅŸanacak.

*

(Not: Daha önce, yayınlanan rapordaki intihal ya da kaynak belirtilmeden yapılmış alıntı olasılıkları diye belirttiÄŸim metin parçaları, Ahmet Şık’ın taslak kitabı olarak yayınlanan pdf’lerde de yer alıyor. Yayıncısının bu hazırlık aÅŸamasında olduÄŸu besbelli olan metni yayıma hazırlarken, birkaç yere daha kaynak dipnotu koyması gerekecek. Ama bunun için öncelikle yazarın serbest kalması gerekiyor, diÄŸer yazarların da serbest kalması gerekiyor. Ve Ahmet Şık’la ilgili ayrıntılar ortaya çıktıkça netleÅŸen manzara ÅŸu: onu, kolluk kuvvetlerinden önce medya tutuklamış, emek hakkını savunduÄŸu ve patronuna “Bize layık gördüÄŸünüz maaÅŸla yaÅŸayamıyoruz!” dediÄŸi, saÄŸlıklı yemek, kreÅŸ, servis istediÄŸi için iÅŸten ve medyadan sürgün etmiÅŸ. Ordu bir tane deÄŸil, binbir tane.)