Mehmet Hakkı Suçin’in Öteki Dilde Var Olmak (Multilingual, 2007) çalışmasının ardından Dünden Bugüne Arapçaya Çevirinin Serüveni çıktı (Kurgan Edebiyat Yayınları, Ankara, 2012). Kitap çeviribilimci Prof. Dr. Saliha Paker tarafından kaleme alınmış bir “Sunuş” yazısı içeriyor:

“Uluslararası çeviribilim çalışmalarında çeviri tarihi / tarih-yazımı yöntemlerinin “yeniden düÅŸünülmek” üzere gündemde bulunduÄŸu ÅŸu sıralarda eski ve yeni Arap dünyasındaki çeviri hareketlerini inceleyen bir tarihsel araÅŸtırmanın Türkiye’de yayınlanması fevkalade dikkat çekecek bir olgu. Kitapta, zaman içinde deÄŸiÅŸen Arap çeviri geleneÄŸi, geleneÄŸin çeÅŸitli evrelerinde etkin olan çevirmenleri, onların dilsel, dinsel, etnik kimlikleri, çevirdikleri bilim, felsefe metinleriyle ve daha pek çok çeÅŸit metin türleriyle, çevirmenlere hâmîlik yapan egemen kiÅŸi/kurumlarla oluÅŸturdukları kültürlerarası alanlarından kopuk olarak ele alınmamış. Arapçaya çeviri, önce Hint, Fars, Yunan, sonra da Fransız bilim, felsefe, edebiyat gelenekleriyle beslenen daha geniÅŸ kapsamlı kültür dönüÅŸümleri baÄŸlamında irdelenmiÅŸ. Bu, Yunanca DüÅŸünce, Arapça Kültür (2003) araÅŸtırmasıyla Dimitri Gutas’ın açtığı yoldan ilerleyen Mehmet Hakkı Suçin’in çeviri tarihi çalışmasının asıl önemini oluÅŸturuyor.

AraÅŸtırmanın kapsamı okurun ilgisini sürekli canlı tutacak biçimde geniÅŸ tutulmuÅŸ. 9–10. yüzyıllarda Emevî ve Abbasî dönemlerindeki dönüÅŸtürücü “Altın Çağ” hareketinden sonra, 18.yüzyılın sonunda Napolyon’un Mısır’ı iÅŸgaliyle baÅŸlayan dönem üzerinde duruluyor. Hıdiv Mehmet Ali ve İsmail PaÅŸa’ların himayesinde süren hareketin ayrıntılı analizini okurken bu süreci Osmanlı’nın Tanzimat’tan itibaren Fransız kültürüne açılımıyla iliÅŸkilendirmemek mümkün deÄŸil. Bu iki süreç arasında, özellikle Kahire ile İstanbul merkezlerinde Avrupa’dan “terceme” ve benzer aktarım pratikleri ve yöntemleri üzerine düÅŸünen çevirmenler,  fikir sahibi kiÅŸiler arasında nasıl, ne ölçüde bir etkileÅŸim olduÄŸunu düÅŸünmemek de mümkün deÄŸil. Ama ne yazık ki Türkiye’de bu konunun bugüne kadar pek dikkate alındığı söylenemez. Oysa, iki toplumun da Avrupa kültürünü “benimseme,” “terakki” ve “modernleÅŸme” taleplerinin yayılmasında çevirinin payı büyük. Bu nedenle, gerek 19.yüzyılda Mısır’daki çeviri açılımıyla Avrupa’ya yöneliÅŸin, gerekse 9–10. yüzyıllarda özellikle bilim ve felsefe metinlerinin çevirilerle ortak uygarlığa kazandırılmasını saÄŸlayan kurumsallaÅŸmanın, Türkiye’de genellikle  “yabancı” bir geleneÄŸe aitmiÅŸ gibi görülmesi ÅŸaşırtıcı. Elinizdeki kitabın son bölümü de, bence, bu “yabancı”lığı bir ölçüde kırmaya yönelik. Temkinli bir yaklaşımla istatistiklere dayanan bu bölüm, günümüzün çok ülkeli “Arap dünyası”ndaki çeviri olgusunu çaÄŸdaÅŸ Türkiye’de çeviri alanında yaÅŸanan geliÅŸmelerle de iliÅŸkilendiriyor.

Özetle, okurların ufkunu açacak, araÅŸtırmacıları düÅŸündürecek ve genel olarak çeviri tarihlerinin, bilimiyle, fikir evrimiyle, diliyle, edebiyatıyla kültür tarihlerine nasıl ışık tuttuÄŸunu gösteren somut bir örnek, çözümleyici bir çalışma. Bütün bu özellikleriyle, aynı zamanda baÅŸta Arap dili ve edebiyatı, çaÄŸdaÅŸ Arapça-Türkçe, Türkçe-Arapça yazılı ve sözlü çeviri programlarında fevkalade yararlı olacak bir kitap.”