Türkiye Konferans Tercümanları DerneÄŸi bir basın açıklaması yayınladı:
“GeçtiÄŸimiz günlerde Türkiye’de faaliyet gösteren çeviri derneklerinden birinin websitesinde “simultane, ardıl ve yazılı çevirmenlik” sertifika kursları verildiÄŸine dair bir duyuru yayınlandı. Söz konusu duyuruda, 15 gün ve 1 aydan oluÅŸan kurslar yoluyla adaylara, simultane ve\veya ardıl çeviri becerileri kazandırılacağı ifade ediliyor. Türkiye’deki konferans tercümanlığı mesleÄŸini temsil eden yegane meslek örgütü olarak kamuoyunu bilgilendirmeye yönelik bir açıklama yayınlama, konferans tercümanlığı eÄŸitiminin gerektirdiÄŸi standartları ve gözetilmesi gereken ilkeleri bir kez daha hatırlatma ihtiyacı hissettik. Bu açıklamanın yalnızca mesleÄŸi icra eden profesyoneller ve Türkiye’nin saygın üniversitelerinde konferans tercümanlığı eÄŸitimi veren öÄŸretim görevlilerinin hakkını teslim etmek bakımından deÄŸil aynı zamanda bu mesleÄŸe adım atmak isteyen genç nesilleri doÄŸru yönlendirmek bakımından da son derece önemli olduÄŸunu düÅŸünüyoruz.
Konferans çevirmenliÄŸi eÄŸitimine iliÅŸkin standartlar çok açıktır ve dünyada bu konuda uzmanlaÅŸmış uluslararası örgütler tarafından kabul edilmiÅŸtir. Bu alanda Avrupa BirliÄŸi, BirleÅŸmiÅŸ Milletler, Avrupa Konseyi, NATO, Alman ve Amerikan DışiÅŸleri Bakanlıkları gibi sözlü çeviri müdürlükleri ve genel müdürlükleri bulunan kurumların baÅŸkanlarının (Heads of INTerpreting Services – HINTS) imzaladığı bir ortak belge dahi vardır. Standartları saptayan kurumların başında, oluÅŸturduÄŸu ilkeler gerek Avrupa BirliÄŸi, gerekse diÄŸer uluslararası örgütler tarafından desteklenen AIIC, yani Uluslararası Konferans Tercümanları DerneÄŸi gelmektedir.
AIIC aynı zamanda konferans tercümanlığı eÄŸitimi dendiÄŸinde oluÅŸturdukları standartlar yoluyla bize kaynak teÅŸkil edebilecek iki temel kurumdan biridir; 100’den fazla ülkede 3000’den fazla üyesiyle dünya çapında konferans tercümanlarını temsil eder (www.aiic.net). DiÄŸer kuruluÅŸ ise, aynı zamanda Avrupa BirliÄŸi’nin ilgili birimleriyle eÅŸgüdümlü olarak faaliyet gösteren Avrupa Konferans ÇevirmenliÄŸi Yüksek Lisans Konsorsiyumu’dur ve bu mesleÄŸin eÄŸitiminin yüksek lisans düzeyinde hangi ölçütlere dayalı olarak verilmesi gerektiÄŸini saptamıştır (www.emcinterpreting.org). DerneÄŸimiz bu iki kurumun belirlediÄŸi standartlar ve tavsiyeler ışığında eÄŸitim ilkelerini düzenlemiÅŸtir (www.tktd.org). Konferans tercümanlığı eÄŸitimi, aÅŸağıda sadece kısa bir özeti sunulan bu standartlara göre verilmelidir.
1- Konferans tercümanlığı eÄŸitimi yalnızca profesyonel bir jürinin gözetiminde düzenlenecek yetenek\yatkınlık sınavını geçen adaylara verilir. Söz konusu sınav hem lisans hem de yüksek lisans seviyesinde konferans tercümanı olarak yetiÅŸtirilecek öÄŸrencilerin belirlenmesine yöneliktir. Sınavda adayın eÄŸitim almak istediÄŸi dillere hakimiyeti ve sözlü çeviriye yatkınlığı kadar iletiÅŸim becerileri, ifade yeteneÄŸi, uluslararası iliÅŸkiler, ekonomi gibi alanlardaki bilgi birikimi de deÄŸerlendirme ölçütleri arasında yer alır. ÖÄŸrencilerin dil sınıflandırması da bu sınavın sonucunda ve uluslararası ölçütler temel alınarak yapılır.
2- Yatkınlık sınavını geçerek konferans tercümanlığı eÄŸitimi almaya hak kazanmış olan her bir öÄŸrencinin en az 400 saat uygulamalı ardıl ve eÅŸzamanlı (simültane) çeviri eÄŸitimi alması gerekir. Grup çalışmaları ve kiÅŸisel geliÅŸime yönelik alıştırmalar da eklendiÄŸinde bu sürenin en az 800 saate ulaÅŸması beklenir.
3- Bu eÄŸitimi verecek olan kiÅŸilerin profesyonel konferans çevirmeni olmalarının yanı sıra bu alanda eÄŸitici eÄŸitimi almış olmaları tercih edilir. Yüksek lisans düzeyinde eÄŸitim verecek olan çevirmenlerin ise çalışma dilleri TKTD, AIIC ya da uluslararası bir kurum tarafından onaylanmış, en az beÅŸ yıl mesleki deneyim sahibi profesyonel konferans çevirmenleri olmaları gerekir.
4- Konferans çevirmenliÄŸi eÄŸitimi verecek kurumlarda bu eÄŸitime uygun eÅŸzamanlı çeviri laboratuvarı ve altyapısı bulunması ÅŸarttır. Bu konuda teknik standartlar yol gösterici olmalıdır (TS ISO 2603 ve TS ISO 4043).
5- EÄŸitim programını ancak mesleÄŸi icra edecek seviyeye gelmiÅŸ olan öÄŸrenciler tamamlar. Bunu ölçmek için yapılacak sınavlarda nihai kararı programda ders veren ve dışarıdan davet edilen profesyonel konferans çevirmenleri verir. AIIC ve EMCI ilkelerine uygun olarak eÄŸitim verdikleri için AB’nin Mükemmeliyet Merkezi olarak tanıdığı BoÄŸaziçi Üniversitesi ve Bilkent Üniversitesi gibi kurumlarda nihai sınavı deÄŸerlendirecek olan jüride AB kurumlarından ya da uluslararası bir kuruluÅŸtan da temsilci bulunur.
Ülkemizde, yukarıda kaba hatlarıyla özetlemeye çalıştığımız konferans tercümanlığı eÄŸitimi standartlarını karşılayan herhangi bir sertifika programı ya da kurs bulunmamaktadır. Åžu an itibariyle bu eÄŸitim sadece belli baÅŸlı üniversiteler tarafından yatkınlık sınavını geçebilmiÅŸ öÄŸrencilere yönelik olarak lisans ya da yüksek lisans düzeyinde verilmektedir. Konferans tercümanlığı bir kaç haftalık ya da aylık kurslarla edinilebilecek bir beceri ya da meslek deÄŸildir. Bu yöndeki ticari giriÅŸimler, bu mesleÄŸe adım atmak isteyen adaylar açısından maalesef yanıltıcıdır; üstelik gerek yukarıda ismi geçen uluslararası kurumlar gerekse ülkemizde konferans tercümanlığı mesleÄŸini temsil eden yegane örgüt olarak TKTD nezdinde herhangi bir geçerlilikleri yoktur.
Konferans tercümanı olmak isteyen adayların eÄŸitim ilkeleri ile ilgili daha da ayrıntılı bilgiye ulaÅŸmak için baÅŸvurabilecekleri adresler aÅŸağıda sıralanmıştır:
