RETRANSLATION IN CONTEXT

 http://www.retranslation-conference.boun.edu.tr/

CALL FOR PAPERS

12-13 December 2013

BoÄŸaziçi University

Istanbul 

 

The conceptual framework of retranslation has expanded considerably since the “retranslation hypothesis” proposed in the 1990s. Studies covering different text types, historical periods and individual retranslators have revealed the diversity of motives and contexts of retranslation and the time is now ripe to discuss the theoretical and methodological consequences of these findings.

An increased focus on the practice and concept of retranslation has served as a point of departure for discussions on a number of issues such as the historical context of translations, norms, ideology, translator’s agency and intertextuality. Retranslated works often signal, trigger, or result in linguistic, literary and intellectual change in the target culture, while investigations on retranslations may help reveal otherwise implicit social conflict or struggle among cultural agents who resort to retranslation to attain cultural or ideological, and even personal goals. Although the main object of studies dealing with retranslation has been literary translation and the translation of sacred texts, a growing interest can be observed in retranslations of other text types in different media. The role of retranslation in the dissemination of knowledge and transfer of new ideas and concepts is becoming increasingly evident.

A recent interdisciplinary project launched by researchers at BoÄŸaziçi University (2011-2016) has started compiling a comprehensive bibliography of retranslations published in the Ottoman and modern Turkish societies, offering quantitative data and trends about retranslated works and their translators. As the project enters a new phase and launches critical analyses of statistical data, as well as of retranslated texts, the potential contribution of a retranslation framework to the cultural and translation history of Turkey is becoming more evident.

The Conference “Retranslation in Context” to take place at BoÄŸaziçi University on 12-13 December 2013 takes its point of departure from the findings offered and challenges posed by this Project. Its goal is to provide a platform for a discussion of retranslation both as practice and concept and to trigger theoretical reflections and methodological inquiries on retranslation.

The Conference will also feature a special component with a key-note session dedicated to retranslation in historical perspective.

 

Key-note Session:

Re/Translation(s) in Historical Perspective: Pre-/Early/Late Modern Practices and Debates – Special Component of the International Conference “Retranslation in Context”

 

Retranslation has been the subject of research more in the modern historical context than in the pre- or early modern. Furthermore, most work on retranslation focuses on literary writing and sacred texts rather than the transmission of knowledge. In fact, hardly any studies have problematized the multifarious aspects of retranslation in terms of concept and practice in their pre- and early modern contexts , although translation history abounds in translators who have rendered source texts interlingually, so that the target texts they produced often served as source texts for later translators. Moreover, closer examination reveals that retranslations in pre- and early modern historical contexts generally serve the transmission of knowledge or aesthetics from previous sources  (translations or retranslations themselves). Scholarship already shows that such texts were manipulated (i.e. supplemented, cut down, or collated from other sources) according to the inclinations, motives, or purposes of a particular translator, in a particular socio-historical context, a particular geographical location, under a particular patron, etc.

[pullquote]A recent interdisciplinary project launched by researchers at BoÄŸaziçi University (2011-2016) has started compiling a comprehensive bibliography of retranslations published in the Ottoman and modern Turkish societies, offering quantitative data and trends about retranslated works and their translators. [/pullquote]

This special component of the conference will bring together scholars and researchers from various fields for a discussion and rethinking of issues of practice and theory with a view to developing fresh perspectives that may result from a “dialogue” or comparison between the pre-/early and late modern re/translation traditions. We invite speakers to place particular emphasis on the re/translator’s agency.

We propose for your consideration the following topics, which are by no means restrictive.

– Roots of translation and retranslation traditions: Greco-Arab and others

– Historicity of re/translation

– Re/translations of scientific texts on history, medicine, geography, astronomy, etc.

– Ideological and political motives of retranslation.

– Networks and itineraries of translators and translations.

– Patronage and patrons of retranslations

– Reception/readership of retranslations

– Retranslation in different media, i.e. audiovisual and electronic media

– Intralingual retranslation

 

Abstracts (300 words) in English or Turkish for 20-minute papers should be sent to retranslation@boun.edu.tr and sehnaz.tahir@boun.edu.tr by October 1, 2013.

 

Working Languages: English and Turkish

 

Invited Speakers

Cemal Kafadar (Harvard University)

Hakan Karateke (University of Chicago)

Harun Küçük (Max Planck Institute for the History of Science)

 

Local Committee:

Åžehnaz Tahir GürçaÄŸlar

Saliha Paker

Özlem Berk Albachten

 

International Advisory Board:

Edhem Eldem (BoÄŸaziçi University)

Kaisa Koskinen (University of Eastern Finland)

Outi Paloposki (University of Turku)

Zeynep Sabuncu (BoÄŸaziçi University)

Åžebnem Susam Sarajeva (University of Edinburgh)

 

* * *

 

YENİDEN ÇEVİRİ VE BAÄžLAMLARI

 

BİLDİRİ ÇAÄžRISI 

12-13 Aralık 2013

BoÄŸaziçi Üniversitesi

İstanbul

 

Daha önce çevrilmiÅŸ bir metnin aynı dile tekrar çevrilmesi sürecine ve ortaya çıkan yeni çeviri metne çeviribilimde “yeniden çeviri” adı verilmektedir. Yeniden çeviri olgusunun kavramsal çerçevesi 1990’lı yıllarda ortaya konulan ve yapılan her yeni çevirinin erek metni kaynak metne daha da yakınlaÅŸtıracağı  öne süren “yeniden çeviri hipoteziden” bu yana önemli geliÅŸme göstermiÅŸtir. Farklı metin türleri, dönemler ve çevirmenler üzerine yeniden çeviri odaklı yapılan araÅŸtırmalar yeniden çevirinin çok farklı amaçlarla farklı baÄŸlamlarda üretildiÄŸini kanıtlamış ve yeniden çevirinin kuramsal ve yöntemsel açıdan önemini ortaya koymuÅŸtur.

Son yıllarda araÅŸtırmacıların çevirilerin tarihi baÄŸlamları, çeviri normları, çeviride ideoloji, çevirmenin özne konumu ve metinlerarasılık gibi farklı konuları ele alırken yeniden çeviri kavramı ve uygulamalarını bir yola çıkış noktası olarak benimsedikleri görülmektedir. Yeniden çevrilen metinler erek kültürlerde dilsel, edebi ya da düÅŸünsel deÄŸiÅŸimleri tetikleyebilmekte ya da kimi zaman bu tür deÄŸiÅŸimlerin göstergesi olabilmektedir. Dahası yeniden çeviriler üzerine yapılan incelemeler, kültürel, ideolojik ve hatta kiÅŸisel bazı amaçlara ulaÅŸmakta yeniden çeviriye baÅŸvuran kültür özneleri arasında örtük bazı toplumsal çatışma ya da mücadelelerin ortaya konulmasında da yararlı olmaktadır. GeçmiÅŸte yeniden çeviriye eÄŸilen araÅŸtırmacıların baÅŸlıca odağı edebiyat ve kutsal metinler olmuÅŸtur, günümüzde ise bu odağın geniÅŸlemekte olduÄŸu ve farklı metin türlerine ve mecralara da yönelindiÄŸi görülmektedir. Yeniden çevirinin bilginin yayılmasında ve yeni fikir ve kavramların aktaramında oynadığı rol de üzerinde yeni yeni durulmaya baÅŸlamış bir konudur.

BoÄŸaziçi Üniversitesi Bilimsel AraÅŸtırma Projeleri fonu tarafından 2011-2016 dönemi için desteklenen “Osmanlı ve Cumhuriyet Türkiyesi Toplumlarında Yeniden Çeviri” projesi Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinde üretilen yeniden çevirileri kapsayan geniÅŸ bir bibliografya hazırlamaya baÅŸlamıştır. Bugün yaklaşık 8000 çeviriyi kapsayan bibliyografya yeniden çevirilere ve çevirmenlerine iliÅŸkin sayısal veri ve eÄŸilimlerin ortaya çıkması saÄŸlamaktadır. Proje önümüzdeki üç yıllık dönemde bibliyografya çalışmasına devam edecek, ancak bunun yanıdan ortaya çıkan istatistiksel verilerin eleÅŸtirel analizini yapmaya baÅŸlayacak, ayrıca farklı yeniden çeviriler ve bunlar üzerine oluÅŸan söylemleri ele alan ayrıntılı çalışmalarla Türkiye’nin kültür ve çeviri tarihinin yeni bir açıdan ele alınmasına olanak tanıyacaktır.

12-13 Aralık 2013 tarihlerinde BoÄŸaziçi Üniversitesi’nde gerçekleÅŸecek olan “Yeniden Çeviri ve BaÄŸlamları” baÅŸlıklı konferans bu projenin ürettiÄŸi bulgular ve gündeme getirdiÄŸi yöntemsel konulardan yola çıkarak tasarlanmıştır. Konferansın amacı yeniden çevirinin bir kavram ve uygulama olarak tartışılması için uygun bir zemin hazırlamak ve yeniden çeviriye iliÅŸkin kuramsal ve yöntemsel sorgulamaların dile getirilmesi için uygun bir ortam oluÅŸturmaktır.

Konferansta yeniden çeviriye tarihsel bakış açısıyla eÄŸilen özel bir oturum da gerçekleÅŸtirilecektir.

 

Özel Oturum:

Tarihsel Bakış açısıyla (Yeniden) Çeviri(ler): Modernite Öncesi, Erken ve Geç Modern Dönemlerdeki Uygulamalar ve Tartışmalar

 

Yeniden çeviri modernite öncesi ya da erken modern dönemlerden çok modern tarihsel baÄŸlamda incelenen bir olgudur. Ayrıca yeniden çeviri üzerine yapılan araÅŸtırmaların çoÄŸu edebiyat ve kutsal metinlerin çevirisine odaklanmış, bilgi aktarımında yeniden çevirinin rolü üzerinde hemen hemen hiç durulmamıştır. Çeviri tarihi diller arası çeviri yapan ve daha sonra erek metinleri baÅŸka çevirilere kaynaklık etmiÅŸ olan çevirmen örnekleriyle dolu olsa da, bir kavram ve pratik olarak yeniden çevirinin modernite öncesi ya da erken modern dönemde sergilediÄŸi farklı boyutlar bugüne kadar pek az sorunsallaÅŸtırılmıştır. Ayrıntılı bir inceleme yapıldığında yeniden çevirilerin, modernite öncesi ya da erken modern dönemde bilginin  ve estetik eÄŸilimlerin (kimileri çeviri ya da yeniden çeviri de olan) bazı kaynak metinlerden aktarımında önemli bir rol üstlendiÄŸi görülmektedir. Yürütülen çalışmalar bu çevirilerin kimi stratejiler aracılığıyla dönüÅŸtürüldüÄŸünü (ekleme ve eksiltmeler yapıldığını, farklı kaynakların birleÅŸtirilmesinden yeni kaynaklar üretildiÄŸini vb.), bu dönüÅŸümlerin çevirmenlerin eÄŸilim, amaç ya da hedeflerine göre, ayrıca içinde bulundukları toplumsal ve tarihsel baÄŸlama, coÄŸrafyaya ya da himayesinde bulundukları kiÅŸi ve kaynaklara göre farklı özellikler sergilediÄŸini ortaya koymaktadır.

[pullquote]BoÄŸaziçi Üniversitesi Bilimsel AraÅŸtırma Projeleri fonu tarafından 2011-2016 dönemi için desteklenen “Osmanlı ve Cumhuriyet Türkiyesi Toplumlarında Yeniden Çeviri” projesi Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerinde üretilen yeniden çevirileri kapsayan geniÅŸ bir bibliografya hazırlamaya baÅŸlamıştır. Bugün yaklaşık 8000 çeviriyi kapsayan bibliyografya yeniden çevirilere ve çevirmenlerine iliÅŸkin sayısal veri ve eÄŸilimlerin ortaya çıkması saÄŸlamaktadır. [/pullquote]

Bu disiplinlerarası konferans, farklı alanlarda çalışan araÅŸtırmacı ve akademisyenleri bir araya getirerek yeniden çevirinin uygulama ve kuramına dair bir tartışma baÅŸlatmayı, modernite öncesi ya da erken ve geç modern dönemlerde (yeniden) çeviri gelenekleri arasında bir “diyalog” ya da karşılaÅŸtırmayı mümkün kılarak konuya yeni bir bakış açısı getirmeyi amaçlamaktadır. KonuÅŸmacıların özellikle (yeniden çevirileri yapan) çevirmenlerin özne konumu ve eyleyiciliÄŸi üzerinde durmalarını teÅŸvik ediyoruz.

Bildirilerde aşağıdaki konulara değinilebilir, ancak bu konular sınırlayıcı değildir.

– Çeviri ve yeniden çeviri geleneklerinin kökenleri: Yunanca-Arapça gelenekleri, vb.

– Yeniden çevirinin tarihselliÄŸi

– Tarih, tıp, coÄŸrafya, astronomi vb. gibi bilimsel metinlerin yeniden çevirisi

– Yeniden çevirinin ardında yatan ideolojik ve siyasi nedenler

– Çevirmenlerin ve çevirilerin içinde bulundukları aÄŸlar ve izlekleri

– Yeniden çeviride himaye ve hâmîler

– Yeniden çevirinin alımlanması ve yeniden çevirilerin okurları

– Farklı mecralarda yeniden çeviri, örn. sesli görsel medya ve elektronik medya

– Diliçi yeniden çeviri

 

İngilizce ya da Türkçe olarak hazırlayacağınız bildiri özetlerini (300 sözcük) 1 Ekim 2013 tarihine kadar retranslation@boun.edu.tr ve sehnaz.tahir@boun.edu.tr adresine göndermenizi bekliyoruz. Bildiriler 20 dakika sunum, 10 dakika tartışma olmak üzere 30 dakikadan oluÅŸacaktır.

 

Konferans dilleri: İngilizce ve Türkçe

 

Davetli konuşmacılar:

Cemal Kafadar (Harvard University)

Hakan Karateke (University of Chicago)

Harun Küçük (Max Planck Institute for the History of Science)

 

Düzenleme Kurulu:

Åžehnaz Tahir GürçaÄŸlar

Saliha Paker

Özlem Berk Albachten

 

Uluslararası Danışma Kurulu:

Edhem Eldem (BoÄŸaziçi Üniversitesi)

Kaisa Koskinen (University of Eastern Finland)

Outi Paloposki (University of Turku)

Zeynep Sabuncu (BoÄŸaziçi Üniversitesi)

Åžebnem Susam Sarajeva (University of Edinburgh)