
Merak beni yukarıdaki kitap kapağına sürükledi ve ÅŸaÅŸkınlık içinde resme bakakaldım. Yine bir resim sürüklemiÅŸti beni buraya, can sıkıcı bir resim, ama bu resmin verdiÄŸi sıkıntı onu kat be kat aÅŸtı. Bayrak üzerinde grafik oynama yapılması deÄŸil canımı sıkan (bu kuÅŸkusuz edepsizce), bu oynamanın çok ilginç bir hat üzerinde yer alıyor olması. Åžimdi bu resme nasıl ulaÅŸtığımı anlatmaya çalışayım.
Orhan Pamuk konulu yorumlara bakıyordum yine ÅŸaÅŸkınlıkla; aşırı saÄŸdan gelenler dışında olumsuz bir yorum okuduÄŸumu söyleyemem, buruk bir hal var birçok kimsede, Pamuk’un dünya görüÅŸü artık sadece yabancı dillerde yaptığı konuÅŸmalar ya da açıklamalarda yer aldığı ve Türkçeye tesadüfi, bölük pörçük çevirilerle aktarıldığından, kuÅŸkuyla ya da yabancılıkla bakıyorlar. Ben de böyle baktığımı söyleyebilirim, Türk edebiyatını izleyen biri olarak, Pamuk’un çok uzun zamandır bu edebiyatla ilgili açık seçik bir ÅŸey söylemediÄŸini, kendini çaÄŸdaÅŸ Türk edebiyatı içinde deÄŸil daha çok uluslar arası edebiyat içinde konumlandırdığını düÅŸünüyorum; sözgelimi kendisini Buket Uzuner’le, Tülay Ferah’la, hatta Ahmet Altan’la bir çerçevede, ortak bir gelenekte gördüÄŸünü sanmıyorum onun. Bu konuda yazdığını da hatırlamıyorum. Uzun zamandır Pamuk’un yapıtı bumerang gibi yurtdışından dönüp geliyor sanki. Yazarın buna hakkı var mı? Var, isterse hayatı boyunca kimseyle görüÅŸmeyebilir, ya da sadece Eskimolarla da görüÅŸebilir, buna kimse karışamaz.
Fakat okurun ya da yorumcunun ne düÅŸündüÄŸüne de kimse karışamaz ve sanırım, bu düÅŸünceye saygı gösterilmesi de temel insani haklardan biridir. O yüzden, Pamuk’un uluslararası bir ödül alması konusunda olumsuz, kuÅŸkulu, çekimser ya da inançsız yaklaşımlara sahip olanlara karşı yöneltilen yeni bir tanımlama beni dehÅŸet içinde bırakıyor:
“ErdoÄŸan, Gül, Koç gibi siyasiler, Nobelsiz Türk yazarlarındaki haset, kıskançlık ve anlamsız muhalefetten yoksun oldukları için olayı Türkiye, Türkiye edebiyatı ve sanatsal küreselleÅŸme perspektifinden yani doÄŸru açıdan deÄŸerlendirdi.â€
Bunlar bir yorumcunun ifadeleri: “Nobelsiz Türk yazarları, haset, kıskançlık.†Ve hızını alamayıp ÅŸöyle diyor yorumcu yazarlara:
“Çatla!â€
Bu, zayıf bir yorumcunun düÅŸüncesi belki, fakat ya önem verdiÄŸimiz bir edebiyat eleÅŸtirmeninin ÅŸu söyledikleri:
“Haset korosunun sözlerini söylemesindense zevk alıyorum. İnsan bazen iÄŸrençlikleri izlemekten zevk alır.â€
Nedir bu iÄŸrençlikler? Ödülün siyasi bir nedenle verilmiÅŸ olabileceÄŸinin, Pamuk’un sıradan bir yazar olduÄŸunun öne sürülmesi, Türkiye’yi (ÅŸu ayrım önemli: belli bir dönem yönetimini deÄŸil) katliamlarla suçlaması nedeniyle kendisine karşı yakınlığın azalmış olması.. Kıskançlık. Bir süre önce, Türkiye’nin madenlerinin ya da sermaye birikiminin uluslar arası tekellerin eline geçmekte olduÄŸunu söyleyenlere “milliyetçi†denmeye baÅŸlanmıştı, ÅŸimdi kültür birikiminin bu tekellerin eline geçmekte olduÄŸunu düÅŸünenlere, “kıskanç†deniyor. ÅžaÅŸkınlık verici.
Bu açıdan, bu savları destekleyen yorumları dikkatle okumak zorunda kalıyor insan. “Kıskançlık†yorumu yapanlarda ÅŸaşırtıcı bir naiflik hakim. Türk okurlarının yabancı dil bilmeleri, bu dillerde Pamuk’u takip etmeleri gerektiÄŸini düÅŸünüyorlar herhalde, ya da tam tersine bu yabancı dillerdeki metinlerin Türk okurlarını ilgilendirmediÄŸini düÅŸünüyorlar ve bu yüzden çevirmiyor, anmıyorlar. Oysa okurlar ne yabancı dil bilmeye zorunlu, ne de takip etmeye: bir yazar bir dilde bir ÅŸeyler söylüyorsa, açıkça söylemekle yükümlüdür; okurları onu yabancı dillerden takip etmek zorundaysa, okurla yazar arasındaki edebi iliÅŸki edepli olmaktan çıkar, ÅŸu anda yaÅŸadığımız gibi dedikoduya dönüÅŸür.
Beni yukarıdaki resme böyle bir meraklı takip götürdü. İlk olarak, DoÄŸan Hızlan’ın Hürriyet’te yazdığı bir yorumu okudum:
“Jean-Paul Sartre, Nobel’i aldığında bu tartışmalar yapıldı. General De Gaulle ÅŸöyle söyledi: ‘Sartre Fransa’dır.’
Orhan Pamuk da, Türkiye Cumhuriyeti BaÅŸbakanı Recep Tayyip ErdoÄŸan’ın kendisini kutladığını açıkladı.
Sevgili Pamuk’a, bir gerçeÄŸe daha alışmasını hatırlatırım, büyük yazarlar sadece yazdıklarıyla deÄŸil, söyledikleriyle de kuÅŸatılmış bir hayat yaÅŸarlar. Yazdıklarının ve söylediklerinin hesabı sorulur, bunu da olaÄŸan karşılıyorum ve ÅŸaşırmıyorum.
* * *
Yerenlerin, övenlerin biraz da bu yazıları, romanlarını gözönüne alarak yazmalarını isterdim.
Orhan Pamuk, romanlarında, ne Ermeni meselesine ne de Kürt meselesine dair tek cümle yazmamıştır.
Frankfurt’ta Alman Yayıncılar BirliÄŸi Barış Ödülü’nün töreninde de, sadece edebiyatın, romancılığın/romancılığının sınırları içinde kalarak konuÅŸtu.â€
Sartre ve Pamuk yakınlaÅŸtırması ilgi çekiciydi, Sartre’ın Fransa’nın Cezayir sömürgesinde yaptıklarına iliÅŸkin söylediklerine bir anıştırma içeriyorsa ÅŸaşırtıcıydı; fakat daha da ÅŸaşırtıcı olan Pamuk’un romanlarında politik temalara yer vermediÄŸinin ve Alman Yayıncılar BirliÄŸi ödülü nedeniyle edebiyat sınırları içinde konuÅŸtuÄŸunun söylenmesiydi. Dönüp Der Spiegel’in Pamuk’la bu ödülün ardından yaptığı bir söyleÅŸide söylediklerine baktım:
“SPIEGEL: Peki neden ‘Kar’ farklı bir ÅŸekilde politik bir roman oldu?
PAMUK: Yani, bir süredir politika konusundaki görüÅŸlerimi dile getiriyordum, ama gazete ve dergilerde, romanlarda deÄŸil. Bu tür ÅŸeyler insana yurdunda kötü ÅŸöhret getiriyor. Siz yanıt veriyorsunuz ve gerilim gitgide yükseliyor. Bir noktada kendi kendime sordum: Neden politik görüÅŸlerimi bir kitaba koyup onlardan kurtulmuyorum?
…
SPIEGEL: Korkunç bir hoÅŸgörüsüzlük, etnik ve dinsel düÅŸmanlıklar, ÅŸiddet ve cinayet dünyası tasvir ediyorsunuz.
PAMUK: Bu insanları korkutmamalı. Kar’ın Türkiye’nin bütün taÅŸra, hoÅŸgörüsüz politik kültürünü, köktenciler, politik İslamcılar, Türk ve Kürt milliyetçileri, baÅŸka etnik gruplar, askeriye, laikler ve acımasız katillerle dolu bir kültürü tasvir ettiÄŸi doÄŸru. Bütün bunlar çok daha liberal ortamlara alışık bir Avrupalı için yıldırıcı olabilir. Ama romancının iÅŸi aynı zamanda bu insanların insan yanını, bize benzerliklerini tasvir etmeye çalışmak deÄŸil midir?
..
SPIEGEL: Kürt sorununu ya da Ermeni konusunu dile getirmekte tereddüt etmediniz mi?
PAMUK: Zaten kitaplarımın dışında bu konularda konuÅŸuyordum, ki bu Türkiye’de başınızı kolayca belaya sokabilir. Åžöyle söyleyeyim: sadece Dostoyevski deÄŸil, 19. yüzyılın birçok büyük yazarı katı sansür altında yazdılar. Romanın, bir roman yazma sanatının büyük yanı, hemen her ÅŸey üzerine yazabilecek olmanız. Tek söylemeniz gereken bunun bir kurgu olduÄŸu. ‘Kar’ konusunda böyle oldu. Kimse bazılarının korktuÄŸu ÅŸekilde davranmadı.
SPIEGEL: Ama Türkiye’de fiziksel saldırılara hedef oldunuz ve oluyorsunuz.
PAMUK: Türkiye Avrupa BirliÄŸi’ne yanaÅŸmaya baÅŸladığı zaman, Türkiye’nin tarihindeki (ya da daha çok Osmanlı İmparatorluÄŸu’nun tarihindeki) karanlık lekenin bir gün bir sorun olabileceÄŸinden kaygı duyan tek kiÅŸi ben deÄŸildim. BaÅŸka deyiÅŸle, 1. Dünya Savaşı’nda Ermenilerin başına gelenden. Bu yüzden bu konuyu ele almadan edemezdim. Ben bunun Türkiye’de konuÅŸulmasının güç olduÄŸu olgusuna deÄŸindim, ama bunu kesinlikle alimane [erudite] bir deÄŸinme olarak yapmadım.
SPIEGEL: …yani ÅŸimdi Türkiye olan yerde yüzbinlerce Ermeni’nin öldürülmüÅŸ olması olgusuna mı?
PAMUK: Benim bu deÄŸinmem güçlü bir patlamaya yol açtı. Bu kadar patlayıcı bir ÅŸey saklı tutulursa, onun çevresinde sonunda serbest kalması gereken bir gerilim oluÅŸur.
SPIEGEL: Ve siz ısrarla bunu doÄŸrudan genocide olarak anmaktan kaçındınız. Aslında, bu sözcüÄŸü hiç kullanmadınız.
PAMUK: Çünkü istemedim. Aslında, genocide sözcüÄŸü Türk gazetelerinde ilk kez bana saldırmak üzere kullanıldı, ben bu ifadeyi hiç kullanmadığım halde. Ve sonra Avrupalılar tarafından alıntılandı. Ne yapabilirdim? İnsanlar ansızın tabu olmuÅŸ bir ÅŸeyle ilgili konuÅŸmaya baÅŸlayıp bana karşı gerçek bir nefret kampanyası geliÅŸtikten sonra, ayaÄŸa kalkıp ÅŸöyle demem zordu: Bunu hiç söylemedim bile!†[Bunun gerçekten doÄŸru olduÄŸunu hatırlamak yerinde olur sanırım: Das Magazin söyleÅŸisi Türkçede hiç yayınlanmadı ve sadece bu söyleÅŸiden yapılan, birkaç satırlık kısmi çeviriler bazı Türkçe gazetelere aktarıldı. -SG]
Pamuk burada açıkça, Hızlan’ın öne sürdüÄŸünün tersine, belirtilen politik konularda sürekli yazdığını söylüyor. Dahası, ödülün ardından yaptığı konuÅŸma politik temalar içeren bir konuÅŸma. O zaman ÅŸunu düÅŸünüyorum: bu konuÅŸma Türkçeye çevrilmediyse (bildiÄŸim kadarıyla çevrilmedi), Hızlan’ın yazısını okuyan ve Almanca ya da İngilizce bilmeyen biri (ben İngilizce çevirisinden okudum) rahatlıkla Hızlan’ın öne sürdüÄŸü Pamuk versiyonuna inanabilir. Bu önemli bir yanılgı olmaz mı?
Pamuk’un söyleÅŸisine bakarken metne eÅŸlik eden resimler dikkatimi çekti. Bir Pamuk resmi, bir İstanbul denizinin resmi ve bir de aÅŸağıdaki resim. AÅŸağıdaki resim ilk ÅŸaÅŸkınlığı yaÅŸattı, bu içinde benim yaÅŸadığım bir Türkiye mi? Hayır, deÄŸil. Batılının kafasındaki “Türk†imgesi bu belki, ama bu resim gerçek deÄŸil. Resmin altında ÅŸöyle yazıyor:
“BaÅŸörtüsü giyen bir Türk kadını, İstanbul’un merkezi bir yerine asılmış, Avrupa BirliÄŸi bayrağıyla örtünmüÅŸ bir kadını gösteren posterlerin yanından geçiyor.â€

Yürüyen kadın gerçek belki, etniÄŸi Spiegel dergisini ilgilendirse de beni ilgilendirmiyor, baÅŸörtüsünün altına bir kat da beyaz örtü giymiÅŸ olmasının nedenini anlamıyorum, fakat asıl ilginç olan ÅŸey arkadaki afiÅŸin gerçek olmaması: İstanbul’da böyle bir afiÅŸ asılmadı, yani “afiş†olarak asılmadı. Hatırladığım kadarıyla, bu afiÅŸ, sanat bienallerinden birinde yer alan etkinliklerden biri için hazırlanmıştı ve resim, olasılıkla o sanatsal etkinlik sırasında çekilmiÅŸ. GerçeÄŸi deÄŸil, sanatsal kurguyu yansıtıyor. Tıpkı romanlar gibi.
Resme, Der Spiegel’in internet sayfasında bakarken Avrupa’nın “Türk†imgesini özet olarak görmek mümkün. Bu kurgu resmin sağında, iki haberin ilanı yer alıyor. Biri, “Ermenilerin Topluca Öldürülmeleri Üzerine Tartışmalar: Fransız Yasası Türkleri Öfkelendiriyor.†Dikkat edin: Türkiye’yi deÄŸil, Türkleri. DiÄŸeri, “Kayıp Çocuk: Nobel Ödülü Kazanan Pamuk Türkiye’yi Bölüyor.†(Burada genel olarak eski DoÄŸu despotizmi imgesini görmek de olası, bunların hemen yanında, ÅŸu baÅŸlık var: “Rusya’da Ölüm: Anna Politkovskaya’nın Susturulması.â€)
“Kayıp Çocuk†yazısına bakıyorum. “İstanbul’daki Dilek Zaptcioglu†yazmış. Yazı tam bir abartma örneÄŸi. Yazara göre, Türkiye Pamuk’un yanında olanlar ve olmayanlar diye ikiye bölünmüÅŸ. Manavlar bile yorum yapıyormuÅŸ: “Büyük olasılıkla hayatında tek bir roman bile okumamış olan bir İstanbul manavı bile ÅŸöyle diyor: ‘Bir yazar Nobel Ödülünü bütün eserleri için alır. Orhan Pamuk bunun için çok genç.’†Tam bir naiflik hakim, yazara göre bir taraf Pamuk’u kısmen görüÅŸünü paylaÅŸtıkları için desteklerken, diÄŸer taraf onu “kariyerini özenle planlayan bir oportünist†sayıyormuÅŸ.
Ama yazının asıl ilginç yanı, tıpkı Hızlan’ın yazısı gibi Pamuk’un kendi sözlerinin tersini söylemesi.
“Pamuk on yıllarca fildiÅŸi kulesinde yaÅŸadı ve gazetecilerle politika tartışmayı reddetti. ‘Yazdıklarımla tanınmak istiyorum, politik görüÅŸlerimle deÄŸil,’ dedi. Aslında, konu politika olduÄŸunda kendini biraz naif bile sayıyordu.
Yaklaşımı ancak son yıllarda deÄŸiÅŸti. Politik görüÅŸmeleri reddetmekle tanınmasına raÄŸmern, iki yıl önce bir İsviçre gazetesiyle Türkiye’nin geçmiÅŸi konusundaki görüÅŸlerini paylaÅŸmaya çok heves gösterdi. GörüÅŸmeci Pamuk’a neden birçok Türk’ün ondan nefret ettiÄŸini sorduÄŸu zaman, ÅŸöyle yanıtladı: ‘Çünkü Türkiye’de 1 milyon Ermeni’nin ve 30000 Kürdün öldürüldüÄŸünü söylemeyi isteyen [willing to] tek kiÅŸi benim!’â€
Zaptcioglu Pamuk’un Alman Yayıncılar BirliÄŸi ödülünü alırken içinde olduÄŸu ruh halini de Pamuk’un der Spiegel’e söylediklerinden farklı bir ÅŸekilde çiziyor:
“Belli ki Pamuk’un kendisi de ününün sadece yazdıklarına dayanmıyor olmasından sıkıntılıydı. Bir noktada, politik yorumlarının onun kamuoyu imgesini ateÅŸlemekte, saf edebi bir bakış açısından tartışmasız olmayan eserlerinden çok daha etkili olduÄŸunu fark etmiÅŸ olmalı.â€
Ve bu satırlardan biraz sonra yazı, Pamuk’un olaylara iliÅŸkin görüÅŸünü ve geleceÄŸe yönelik tasarılarını ÅŸaşırtıcı bir kesinlikle aktararak sona eriyor:
“Gelecekte BirleÅŸik Devletler’de bir süre daha yaÅŸamayı tasarlayan Pamuk, kendi ülkesiyle sahip olmuÅŸ olabileceÄŸi bütün baÄŸları tümüyle kaybetmiÅŸ durumda. Aslında, yazarın kendisi yazarların artık ana dillerindeki okurlar için deÄŸil, yeri coÄŸrafi olarak deÄŸil sadece entelektüel olarak saptanabilecek bir ‘küresel dinleyici’ için yazdıklarına inanıyor. Bu onun Türkiye’de kendisinin yarattığı imgesini onaylıyor: kendini dışarıda soÄŸukta buluveren ve artık eve dönmek istemeyen kayıp oÄŸul.â€
Çok ilginç. Bu yaklaşım, birçok açıdan çok ilginç. Pamuk’un kendi sözleriyle uyuÅŸmayan bir dizi sözün ardından, Pamuk’un ülkesiyle baÄŸlarını kaybettiÄŸine, kendini sürgüne çıkardığına dair bir yorumla karşılaşıyoruz. Zaptcioglu Pamuk’un politikayla iliÅŸki kurmak istemediÄŸini söylüyor, buna karşın Pamuk’un kendisi 2005 yılındaki bir konuÅŸmasında uzun zaman politik tavır sergilediÄŸini, bunun sonucunda da politik bir roman yazdığını söylüyor (ayrıca: http://www.pen.org/page.php/prmID/1304). Hatta bu politik yaklaşımın, 1985 yılına, PEN ve Helsinki İzleme Komitesi’nin ortak çalışmalarıyla İstanbul’a gelen Harold Pinter ve Arthur Miller’a çevirmenlik, mihmandarlık yaptığı yıla dek uzandığını öne sürüyor:
“Seyahatleri Helsinki İzleme Komitesi’yle ortak olarak PEN tarafından düzenlenmiÅŸti. Ben hava alanına onları karşılamaya gittim, çünkü bir dostum ve ben onlara rehberlik edecektik.
Bu iÅŸ bana o zamanlar politikayla ilgim olduÄŸu için deÄŸil, akıcı İngilizcesi olan bir romancı olduÄŸum için önerilmiÅŸti ve ben sadece bunu sadece sıkıntıda olan yazar dostlarıma yardım etmek için deÄŸil, aynı zamanda iki büyük yazarla birlikte birkaç gün geçirmek için mutlulukla kabul etmiÅŸtim. Birlikte küçük ve mücadeleci yayınevlerini, kalabalık gazeteleri ve kapanmanın eÅŸiÄŸinde olan küçük dergilerin karanlık ve tozlu bürolarını ziyaret ettik; sıkıntıda olan yazarlarla ve aileleriyle görüÅŸmek üzere evden eve, lokantadan lokantaya gittik. O zamana dek politik dünyanın kıyısında durmuÅŸtum, zorlanmadıkça içine girmemiÅŸtim, ama ÅŸimdi, insanı tüketen bu baskı, acımasızlık ve apaçık kötülük hikayelerini dinledikçe, bu dünyanın içine kendimi suçluluk aracılığıyla çekilmiÅŸ buluyordum –dayanışma hisleriyle de çekiliyordum, ama aynı zamanda kendimi bütün bunlardan korumak için, hayatta güzel romanlar yazmaktan baÅŸka bir ÅŸey yapmamak için buna eÅŸit ve karşıt bir arzu da duyuyordum.â€
Böylece Pamuk’un daha 1985 yılında politik bir dünyanın, büyük olasılıkla o dönemin sol entelektüel dünyasının içine girmiÅŸ olduÄŸunu öÄŸreniyoruz. Fakat bu dünyaya bakışı farklı:
“Sıkıntılı ve peÅŸpeÅŸe sigaralar içen erkeklerle dolu odalarda katıldığımız her toplantıda hep o aynı karşılıklı gurur ve paylaşılan utanç duygusunu hissediyordum. Bunu biliyordum çünkü bazen bu açıkça dile getiriliyordu, bazen de bunu kendimde duyuyor, ya da baÅŸkalarının davranışlarında, söylediklerinde hissediyordum. BuluÅŸtuÄŸumuz yazarlar, düÅŸünürler ve gazeteciler çoÄŸunlukla kendilerini o zamanlar solcu olarak tanımlıyorlardı, bu yüzden sıkıntılarının Batılı liberal demokrasilerin önem verdiÄŸi özgürlüklerle yakından iliÅŸkili olduÄŸu söylenebilirdi. Yirmi yıl sonra, bu insanların yarısına, ya da ona yakın bir kısmına baktığımda, artık kendilerini BatılılaÅŸma ve demokrasiyle uyuÅŸmayan bir milliyetçilikle ittifaklığa soktuklarını görünce, elbette üzülüyorum.â€
Bu sözler 25 Mayıs 2006 tarihini taşıyor ve İngilizce çevirmeni olarak Maureen Freely görünüyor. (Akıcı İngilizce konuÅŸan yazar neden bir çevirmene ihtiyaç duyuyor?) Der Spiegel söyleÅŸisiyse 21 Ekim 2005 tarihini, bu söyleÅŸiyi Almancadan İngilizceye çeviren derginin çevirmeni, Christopher Sultan. Orhan Pamuk’un yargı önüne çıkmasına yol açan Das Magazin söyleÅŸisiyse, 6 Åžubat 2005 tarihini taşıyor. Bu son söyleÅŸi Türkçede yayımlanmadı. Sadece skandal yaratan sözler gazetelerde yer aldı. Davanın ardından bu kadar zaman sonra, savcının neye dayanarak dava açtığını hâlâ bilmiyoruz: gazetelerde yer alan kısmi çevirilere mi, özgün metne mi? Davada bu söyleÅŸinin bir tam çevirisi yer aldı mı? BaÅŸka dillere çevrildi mi? Rivayetlerle karar vermeye çalışıyoruz. Çünkü Pamuk bu konuda Türkçe bir açıklama yapmıyor.
DiÄŸer yandan, yukarıdaki söyleÅŸiler Pamuk’un yorumcularının öne sürdükleriyle tümden çeliÅŸiyor: Hızlan, Zaptcioglu ve baÅŸkaları Pamuk’un politik tavrı olmadığını söylüyor, Pamuk en başından beri politik olduÄŸunu söylüyor. Sonra Pamuk’u sıradan insanların eleÅŸtiremeyeceÄŸi söyleniyor: “hayatında bir kitap bile okumamış.†Yazarların da eleÅŸtiremeyeceÄŸi söyleniyor: “Kıskanç.†Peki, Pamuk’la ilgili ne yapmak gerekiyor? SöyleÅŸilerini Türkçe yapmıyor, politik görüÅŸlerini Türkçe açıklamıyor, söylenenlere bakılırsa, sürgüne çıkmış ve zaten anadildeki bir okur topluluÄŸu hayal etmiyor, küresel tüketicilere sesleniyor. Öyleyse, niye sevinmemiz gerekiyor: biz Türkiye adlı bir ÅŸirkette mi çalışıyoruz ve ÅŸirketimizin tasarımcılarından biri uluslar arası ödül aldığı için, ÅŸirket tarafından düzenlenen kokteyle mi katılmamız gerekiyor? TeÅŸekkür ederim, isterseniz kıskançlık deyin, ama ben bir kutlama yerine maaşımın artırılmasını rica ediyorum.
Peki, yazının başındaki resim? O resim, “İstanbul’daki Dilek Zaptciogluâ€nun Ay Yıldızları Yiyor (Der Mond Isst Die Sterne Auf) adlı, ilk kez 1999’da yayımlanan kitabının Random House, Eylül 2006 basımının kapağı. Zaptcioglu’nun kim olduÄŸunu merak ettim, internette baktım, Almanya’da yaÅŸayan bir yazar olduÄŸunu öÄŸrendim ve karşıma bu kitabı çıktı. Hayretle, merakla bakıyorum: 8 yıl içinde ne oldu, ne deÄŸiÅŸti ve 1999 yılının (aÅŸağıda yer alan) kitap kapağı yukarıdaki, 2006 yılının bu ürkütücü imgeler saçan kapağına dönüÅŸtü? Her ne olduysa, iyi bir ÅŸey olmamış gibi görünüyor. Dilerim bu imgeler, Batı’nın geliÅŸtirdiÄŸi despot, korkunç, saldırgan Türk-iye imgesine odaklanmıyordur. Ama deÄŸiÅŸimi açıklamak güç, çok güç.

