Bir kamu çevirmeni resmi kurumlarda çalışan çevirmenlerin temel sorunlarını ve örgütlenme hedeflerini dile getiriyor. Yazıyı yazarın mesleki kimliÄŸine zarar vermemesi için isimsiz yayınlıyoruz:
KAMUDA ÇALIÅžAN ÇEVİRMENLERİN HİZMET SINIFI SORUNSALI
İşinden çıkıp akÅŸam 19.00’da evine ulaÅŸmış, yemeÄŸini bilgisayarın başında yemek zorunda. Çünkü tercüme bürosuna yetiÅŸtirmesi gereken metinler ona yemek, belki uyku için de zaman vermiyor. Çevirmen arkadaşımız bir devlet dairesinde “mütercim†unvanıyla çalışıyor ama 9-6 mesaisinden sonra ikinci özel mesaisine baÅŸlamak zorunda, çünkü aldığı maaÅŸtan ev kirasını da ödedikten sonra eline bir ÅŸey kalmıyor. Neyse ki evli deÄŸil ve akÅŸam zaman ayırması gereken bir ailesi yok.
Çevirmenlerin eserlerinin izinsiz olarak dağıtılması ve kullanılması, adaletsiz ücretlendirme gibi sıkıntılarla çevirmenlere birer hayaletmiÅŸ gibi davranılması söylemine alışkınız. Maalesef bu durum devletin devamlılığının teminatı olan devlet memurlarının içinde bulunduÄŸu sistemde de deÄŸiÅŸmiyor. Devletin çevirmenleri de hayalet gibi görülmekte ve hak ettiklerinin altında koÅŸullarda çalışma yaÅŸamlarını sürdürmek durumunda kalmaktadırlar. Çevirmen arkadaşımıza layık görülen maaÅŸ, Devlet Memurları Kanunu’nda ‘hizmet sınıfları’ konusundaki yanlış ve acilen düzeltilmesi gereken bir sınıflandırmanın eseridir. Mütercim/tercüman unvanlı devlet memurları, Devlet Memurları Kanunu ile belirlenmiÅŸ Hizmet Sınıfları içinde yanlış kategoride bulunmaları sebebiyle maddi ve manevi olarak yıpranmaktadırlar ve Türkiye genelinde çeÅŸitli bakanlıklara ve kurumlara dağılmış mütercim kadrolarını temsil edecek bir bakanlık bulunmamasından dolayı hak arayışı yolunda yalnız kalmaktadırlar.
Devlet Memurları Kanunu’na göre  “meslekleriyle ilgili görevleri fiilen ifa edenâ€Â memurlar Teknik Hizmetler sınıfına dahilken kamudaki çeviri emekçilerinin, aldıkları zahmetli eÄŸitime raÄŸmen, çalışma yaÅŸamlarında hizmet sınıfı itibariyle Genel İdari Hizmetler sınıfında deÄŸerlendirilmeleri yani lise mezunu memurlarla eÅŸit koÅŸullara sahip olmaları ve Teknik Hizmetler sınıfı ile Genel İdari Hizmetler sınıfı arasında özlük hakları ve mali haklar yönünden belirgin farklılıklar bulunması çevirmenlerin açık hak kayıplarına sebep olmaktadır.
Bu yanlış sınıflandırma, kurumlardaki iÅŸ tanımı konusunda da kafa karışıklığı yaratmaktadır. Tabii ki hepsi deÄŸil, ama bazı kurumlardaki idareciler bu durumu istedikleri gibi yorumlayıp diÄŸer kadrolardaki eksiklikleri joker olarak gördükleri mütercimlerle kapatmaya çalışmakta, hatta bazen evrak memuru gözüyle bakıp mütercimleri lise mezunu personele yaptırılan ek görevlerle uÄŸraÅŸmak durumunda bırakmaktadırlar. Bu durum çevirmenlerin manevi olarak da yıpranması sonucunu doÄŸurmaktadır.
Vaziyetin kanuni boyutunu anlamak için 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre hizmet sınıfı tanımlarına kısaca bir bakalım:
“Madde 36: I- Genel İdare Hizmetleri Sınıfı
Bu kanunun kapsamına dahil kurumlarda yönetim, icra, büro ve benzeri hizmetleri gören ve bu kanunla tespit edilen diÄŸer sınıflara girmeyen memurlar GİH sınıfını teÅŸkil eder.
II- Teknik Hizmetler Sınıfı
Bu kanunun kapsamına giren kurumlarda meslekleriyle ilgili görevleri fiilen ifa eden ve meri hükümlere göre yüksek mühendis, mühendis, yüksek mimar, mimar, jeolog, hidrojeolog, hidrolog, jeofizikçi, fizikçi, kimyager, matematikçi, istatistikçi, yöneylemci, matematiksel iktisatçı, ekonomici ve benzeri ile teknik öÄŸretmen okullarından mezun olup da mesleÄŸi dışında hizmetlerde çalışanlar, Mimarlık ve Mühendislik Fakültesi veya bölümlerinden mezun ÅŸehir plancısı, yüksek ÅŸehir plancısı, yüksek bölge plancısı, 3437 ve 09/05/1969 tarih ve 1177 sayılı kanunlara göre tütün eksperi olarak yetiÅŸtirilenler ile müskirat ve çay eksperleri, fen memuru, yüksek tekniker, tekniker teknisyen ve emsali teknik unvanlara sahip olup, en az orta derecede mesleki tahsil görmüÅŸ bulunanlar, Teknik Hizmetler sınıfını teÅŸkil eder.â€
Kültür Bakanlığı bürokratlarının çalışmaları sonucunda verilen önerge ile 23 EYLÜL 2008 tarih ve 27006 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan Bakanlar Kurulu’nun 2008/14094 sayılı kararı ile üniversitelerin Arkeoloji, Sanat Tarihi, Antropoloji, Etnoloji, Hititoloji, Sümeroloji ve Klasik Filoloji (Latin Dili ve Edebiyatı, Yunan Dili ve Edebiyatı) bölüm ve/veya anabilim dallarından mezun olanlar 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 36. maddesinin Ortak Hükümler bölümünün (A/4) numaralı bendi kapsamına alınarak teknik hizmetler sınıfına dahil edilmiÅŸ, dolayısıyla özlük haklarında düzelmeler olmuÅŸtur. Fakat Mütercim-Tercümanlık, İngiliz Dili ve Edebiyatı, Rus Dili ve Edebiyatı, Alman Dili ve Edebiyatı, İspanyol Dili ve Edebiyatı ve benzeri bölümlerden mezun olup mütercim unvanıyla çalışanlar bu kapsama alınmamıştır. Bu durumda meydana gelen eÅŸitsizliÄŸi somutlaÅŸtırırsak: a kurumunda çalışan mütercim unvanlı bir memurun maaşı 1300 TL civarındayken aynı kurumda görev yapan bir sanat tarihçisinin maaşı 2000 TL’ye yakın bir rakama ulaÅŸmıştır.
Bu ayrımcı uygulamanın Anayasanın eÅŸitlik ilkesini ihlal ettiÄŸi açık bir gerçektir.  Bu sorunun çözümü için 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 36. maddesinin Ortak Hükümler bölümünün (G) bendine bir bakmamız gerekiyor:
“Madde 36- …
G) Bu maddede sayılan sınıfların ve fıkraların kapsamının tayininde benzeri veya eÅŸdeÄŸer öÄŸrenim veya hizmetler; ilgili bakanlık veya kuruluÅŸun teklifi üzerine alakalı öÄŸretim kurumu ile Milli EÄŸitim Bakanlığı’nın muadelet tevsiki ve Maliye Bakanlığı ile Devlet Personel BaÅŸkanlığı’nın mütalaası alınarak Bakanlar kurulunca tespit olunur.â€
Yani, (G) bendi esas alınarak Devlet Personel BaÅŸkanlığı ve Maliye Bakanlığı’nın mütalaasıyla alınmış, mütercimlerin hizmet sınıfının Devlet Memurları Kanunu’nun 36. maddesi Ortak Hükümler bölümünün (A/4) numaralı bendi kapsamına alındığını yani Teknik Hizmetler olarak tanımlandığını belirten bir bakanlar kurulu kararı gereklidir. Fakat toplam 183 adet mütercim kadrosunun farklı kamu kurumlarına dağılmış halde bulunması, mütercimleri temsil edecek ve sahiplenecek bir bakanlık bulunmaması sebebiyle böyle bir önerge verilememektedir.
Tabii ki umutlar tamamen tükenmiÅŸ deÄŸil, arayış süreci devam etmekte, kamuda çalışan mütercimler bir süredir örgütlenmeye, olası bürokratik ve adli çözümleri bulmaya çalışmaktadırlar. Bu süreç içerisinde çeviri eÄŸitimi veren, alan ve çeviriye emek harcayan herkesin bu durumdan haberdar olması ve desteÄŸi önemlidir.
