İnternet sitesinden kalkıp sokaÄŸa da çıkan dergilerden biri olan Sabit Fikir dergisi, 2. sayısında çeviri intihali konusunu da ele aldı. Sibel Oral’ın “İntihal etme ne olur!” baÅŸlığıyla hazırladığı dosyada çeÅŸitli çevirmen, hukukçu ve yayıncıların görüÅŸlerine yer verilmiÅŸ. Sibel Oral dosyayı ÅŸu sözlerle açıyor:

“İntihal, yani aşırma, hırsızlık… Bir baÅŸkasının yazmış, yaratmış olduÄŸu herhangi bir fikri, özgün içeriÄŸi kaynak göstermeden ve hatta bırakın kaynak göstermeyi kendi fikrinizmiÅŸ gibi ortaya çıkarmak intihalin ta kendisi. Türkiye’de, edebiyatımızda, yıllardır intihal sözler, ÅŸiirler ve hatta hikâyelerin olduÄŸu da bir gerçek.

“Çeviride İntihal” konulu bu dosyamızı hazırlarken elbette yine sözü öncelikli olarak çevirmenlerimize verdik. Genel kanı özellikle Milli EÄŸitim Bakanlığı’nın 100 Temel Eser dizisinden sonra iÅŸlerin iyice ayyuka çıktığı yönünde oldu ve tabii bu olayın baÅŸrolü ise intihalci yayınevlerinindi. Peki, onlar kim? Çeviri intihaline karşı yasal yaptırımlar neler? Yayınevleri çeviride intihal konusuna nasıl bir özen gösteriyor ve nasıl çalışıyor?”

Dosyadan alıntılar:

“SavaÅŸ baÅŸlamadan önceki 150 sayfayı ve savaÅŸ bittikten sonraki 100 sayfayı almışlar, ortadaki 1300 sayfalık savaşı atmışlar; 1600 sayfalık SavaÅŸ ve Barış olmuÅŸ size 300 sayfalık Barış!”

“Bozuk peynir yemek saÄŸlıksızsa, bozuk çeviri okumak da saÄŸlıksız.”

“Ancak kimi uyanıklar, neslini korumakta zorlanan çevirmenlerin birikimine, emeÄŸine ve elde edeceÄŸi cüzzi gelire göz dikiyor; çevirisini çalıyor ve yayınlatıyorlar.”

Dosyanın önemli yönlerinden birisi de Bordo&Siyah yayınevinin “klasikleri düÅŸük fiyat politikasıyla alım gücü düÅŸük insanlara ulaÅŸtırma projesinin” ÅŸirketlerin çıkarına dokunduÄŸunu dile getirmesi:

“Bordo Siyah Yayınları’da çeviri intihalinin korsan yayıncılıktan bile yıkıcı sonuçları olduÄŸunu söylüyor ve kendilerinin adının çeviri intihaliyle yan yana getirilmesini kötü niyetli bir propaganda olarak gördüklerini dile getirerek bu dosya konumuz aracılığıyla kendilerini ÅŸu ÅŸekilde savunuyorlar: “Çeviri intihaline bulaÅŸan yayınevlerinin aksine, Bordo Siyah’ın çevirmenleri bellidir ve kitapların künyesinde hangi kitapları çevirdikleri, hatta çeviri alanında hangi ödülleri aldıkları belirtilmektedir.  Bordo Siyah’ın dünya klasikleri editörü, 100’e yakın çevirisi yayınlanan, Ömer Asım Aksoy Çeviri Ödülü’nün sahibi olan ve İstanbul Üniversitesi çeviribilim bölümünde dersler veren Veysel Atayman’dır. Kitapların her biri uzun yıllardır sektörde çalışan usta düzeltmen ve redaktörler tarafından gözden geçirilmektedir ve her birinin özgeçmiÅŸleri kitapların künyesinde yayınlanmaktadır. Çeviri kalitesiyle ilgili sadece bir örnek vermek gerekirse; Ankara Üniversitesi’nde Türkiye’deki Kafka çevirileriyle ilgili karşılaÅŸtırmalı bir çeviribilim tezi yapılmış,  bilimsel ölçütlere göre oluÅŸturulan endekse göre tutarlı ve tutarlıya yakın cümlelerin oranı karşılaÅŸtırılmıştır. Bordo Siyah’ın yayınladığı Evrim Tevfik Güney çevirisi için oran yüzde 83’tür. Burada ismini vermediÄŸimiz ve arasında büyük yayınevlerinin de bulunduÄŸu diÄŸer çevirilerin oranları yüzde 20 ile 39 arasında deÄŸiÅŸmektedir.

Bordo Siyah’ın kaliteden ve yayıncılık etiÄŸinden taviz vermeden klasikleri düÅŸük fiyat politikasıyla alım gücü düÅŸük insanlara ulaÅŸtırma projesi, aynı kalitede ama üç dört kat yüksek bir fiyatla merkezdeki okura kitap satan yayınevlerinin ve yüksek kârlara alışmış pazarlama ÅŸirketlerinin çıkarlarına dokunmuÅŸtur.  Bordo Siyah, bugüne kadar on milyonun üstünde kitabı Anadolu’daki alım gücü düÅŸük okura sunabilmiÅŸ olmaktan gurur duymaktadır ve yayıncılığı sadece ticari bir uÄŸraÅŸ deÄŸil aynı zamanda bir toplumsal sorumluluk olarak gördüÄŸü için fiyat politikasından vazgeçmeyecektir. Çeviri intihalini önleme konusunda duyarlı olan kesimler, iÅŸe çevirmenlerin gerçek kimliÄŸini tespit etmekle baÅŸlayabilir. Bordo Siyah da dahil olmak üzere, dünya klasiklerini yayınlayan bütün yayınevlerinden çevirmenlerinin kimliÄŸiyle ilgili açıklama yapmaları istenmelidir. Merdiven altı yayınevlerinde intihal edilmiÅŸ çevirilerin çoÄŸunda çevirmen ismi olarak gerçekte çevirmenlik yapmayan, hatta belki de gerçekte hiç var olmayan isimlerin yer aldığı düÅŸünüldüÄŸünde, sadece bu küçük adım bile çeviri intihali vakalarının çok büyük bir bölümünü engelleyecektir. Her kitabını yetkin bir çevirmene tercüme ettiren, editörüne ve en az bir düzeltmenle bir redaktöre okutarak emsallerinden çok daha fazla bir dosya maliyetinin altına giren bir yayınevi olarak, çeviri intihaline karşı her tür samimi giriÅŸim bizi son derece mutlu edecektir.”

İntihal etmeyip çalışmaya davet eden bu dosya, Sibel Oral’ın ÅŸu çaÄŸrısıyla sona eriyor:

“Sabredip bu satırlara kadar okuduysanız bu konuya ne kadar duyarlı olduÄŸunuz ortaya çıkmış oluyor ve zaten bize de burada söyleyecek pek bir ÅŸey kalmıyor… Ama yine de unutmayın; SavaÅŸ ve Barış sadece 300 sayfalık bir roman deÄŸildir…”