Temeli 1980 Darbesi’nin getirdiÄŸi hükümette atılan, ana çerçevesiyle Uluslararası Para Fonu – IMF ve Dünya Bankası’nın bir projesi olan Genel SaÄŸlık Sigortası, altyapıdaki yetersizlikler nedeniyle yapılan ertelemelerin ardından, 2012 başında bütün yurttaÅŸlar için ZORUNLU hale getirilerek uygulamaya kondu.

Bu sigorta sistemi ve genel olarak yeni saÄŸlık sistemi çok sayıda sorun içeriyor, fakat ÅŸu an için ortaya konan tabloda ürkütücü olan bir BORÇLANDIRMA sistemi var. 2012 Ocak ayı sonuna kadar resim sigorta sistemine kayıt olmamış herkesin gelir ölçtürmesi yaptırarak sisteme kaydolması, prim ödemesi isteniyor. BaÅŸvurmayanların en yüksek primle kaydedileceÄŸi ve ödenmeyen primlerin sürekli borç olarak yazılacağı belirtiliyor.

Bu akıldışı ve adaletsiz sistem Çevirmenler gibi meslek tanımı ve iÅŸ güvencesi belirsizlik içinde olan, gelir durumu dengesiz olan yurttaÅŸları özellikle ilgilendiriyor.

Çevirmen örgütleri çevirmenlerin iÅŸ tanımlarını ve mesleki güvencelerini düzgün tanımlara kavuÅŸturmayı öncelikli kuruluÅŸ amacı saymıştı. ÖrneÄŸin Çevirmenler BirliÄŸi, 2005’te Kitap Çevirmenleri BirliÄŸi olarak kurulurken tüzüÄŸüne ÅŸu maddeyi koymuÅŸtu:

“i) Meslek birliÄŸinin özelliÄŸine göre yapılacak faaliyetler:

2- Çevirmenlerin zorunlu sosyal güvenlik sistemi içine alınmaları, saÄŸlık sigortası ve emeklilik hakkı gibi sosyal güvenlik haklarından tümü ile yararlanmalarını saÄŸlamak için giriÅŸimlerde bulunmak.”

BirliÄŸin üyelerinden İlknur İgan bir deÄŸerlendirmesinde, kitap çevirmeninin saÄŸlık güvencesi ve sigorta ile olan iliÅŸkisi çok net olarak dile getirilmiÅŸti:

“Kitap çevirmeninin sosyal haklar alanındaki dezavantajları da göz önü­ne alındığında tablo biraz daha karanlıklaşıyor. Yayınevi stopaj keserek sizin adınıza gelir vergisi yatırıyor, ama sağ­lık sigortanız, emeklilik hakkınız yok. Bunlar için de imkânları kendiniz ha­zırlamalısınız. İsteÄŸe baÄŸlı emeklilik baÅŸvurusu yapabilir ve primlerini her ay kendiniz ödeyebilirsiniz, özel saÄŸlık sigortası yaptırabilirsiniz. Ancak kitap çevirmeninin aylık ortalama geliri kira giderini bile düzenli karşılayamazken bunları da kendisinin üstlenebileceÄŸini düÅŸünmek hiç de gerçekçi deÄŸil, Bir de size çeviri karşılığı yapılan ödemelerin hiçbir zaman gününde gerçekleÅŸmedi­ğini göz önüne alırsanız düzenli prim ödeme yükümlülüÄŸü altına girmek gö­ze alınacak bir durum deÄŸildir. Bütün bu verilere bakıldığında kitap çevirmenliÄŸini kiÅŸinin yaÅŸamını sürdü­rmesini saÄŸlayacak bir meslek olarak görmek henüz çok zor.”

Genel saÄŸlık sigortası harekatı ve zorunlu hale getirilme kararı yeni deÄŸil, en son 2010 yılında da bu yeterince duyurulmadan tartışılmış. ÖrneÄŸin EkÅŸisözlük yazarlarından bir çevirmen ÅŸöyle soruyor 31.08.2010’da:

“primine esas olacak kiÅŸi başına aylık gelirin nasıl hesaplanacağını anlayamadığım sigorta. bir çevirmen olarak gelirimden zaten yüzde 15 stopaj + yüzde 18 kdv kesiliyor. bundan kalan aylık net gelirim kimi zaman 1521 liranın üzerinde oluyor, kimi zaman da olmuyor. kriz döneminde iÅŸ bulamamaktan 760 liranın altına düÅŸtüÄŸü de olmuÅŸtu. ÅŸimdi sevgili devletimiz bana her ay ne kadar ceza kesecek? gidip iÅŸ bul mu diyor, sevgili dövletimiz bana?”

Åžimdi ne olacak? Bu saçma sigorta sistemi, saÄŸlık güvencesi denen bir malı zorla satma sistemi, bu kesin olarak totaliter olan ve insan bedenine tahakkümden baÅŸka bir ÅŸey ifade etmeyen bu uygulama baÅŸka ülkelerde de tartışılıyor. Bu sözde liberal saÄŸlık sisteminin bin benzeri Kuzey Amerika’da 2014’te uygulamaya konacak; Güney Amerika’da IMF ve WB dayatmasıyla uygulandığı ülkelerde saÄŸlık sisteminin uluslararası ÅŸirketler ve çalışanlarından, toplumun ayrıcalıklı kesimlerinden baÅŸkasına iyilik getirmediÄŸi raporlarla ortaya konuyor. Sistemin genel kötülüÄŸü Türkiye’de zaten yıllardır çeÅŸitli saÄŸlık örgütleri, saÄŸlık çalışanları meslek birlikleri, odalar vb. tarafından dile getiriliyordu. Burada yeni ve ani olan, yeterince dile getirilmeyen ÅŸey bunun toplumun tamamına zorunlu kılınması, zorunlu köleleÅŸtirme ve borçlandırma gibi görünüyor.

Åžimdi çevirmenler ne yapacak? Somutta, almak istemeseler bile mecbur bırakıldıkları bu saÄŸlık sigortasına prim ödeyebilmek için çeviri ücretlerini mi artıracaklar? Neye göre? Hangi güçle? İşverenlerle yapacakları tartışmanın olumlu çözüme kavuÅŸmasını kim, hangi kurum saÄŸlayacak?

Yine örgütsüz ÅŸekilde sistemin dayatmalarından bireysel kaçış noktaları mı bulacağız?

Kitap, tiyatro, sinema, belge, kılavuz.. hayatın bütün metinlerini çeviren çevirmenler ne yapacak? Yoksul bir halka zorunlu vergi gibi dayatılan bu sigortanın, sonuçta ultra lüks haline gelen kültür alanına, çevirinin gelir kaynağına, daha da azalan kitap alımları, sinema ve tiyatro seyirleri.. gibi sonuçlarla yansıyacağı aÅŸikar. Dolayısıyla emek bedellerinin düÅŸüÅŸe geçmesi ve iÅŸ rekabetinin ÅŸiddetlenmesi ve çeviri ürünlerin ortalama kalitesinin düÅŸmesi de kaçınılmaz.

Gelir dengesizliÄŸi yüzünden meslek birliÄŸi aidat ücretlerini ödemeyi baÅŸaramayan bir çevirmen olarak, çeviri örgütlerinden, en az ifade özgürlüÄŸü kadar acil ve önemli olan bu konuda bir açıklama yapmalarını rica ediyorum.

Ek- Konunun tartışıldığı bazı yerler:

EkÅŸi sözlük: http://getir.net/j9ih

Proz: http://bit.ly/AD9N51

http://bit.ly/zeMUx8

Occupy Wall Street: http://bit.ly/zvtXbs

Democracy Now: http://bit.ly/8ZfRHE

USA Today: http://usat.ly/9BNKBs

Milletvekillerinin kendi maaÅŸlarını artırıp saÄŸlık kısıntılarında muafiyet elde ettikleri yasa düzenlemesine karşı çıkan ve partisinden istifa eden Ali Tezel: http://alitezel.com

Yanıt