Sosyal medya için ne derlerse desinler günümüzde en hızlı bilgi akışını, mekandan bağımsız olarak saÄŸlayan en önemli araçlardan biri olduÄŸu düÅŸüncesindeyim. Zaman zaman iletilen bilgiler en çok hoÅŸumuza giden haberleri içermese de…

10 Kasım Cumartesi günü, İstanbul’da akÅŸam zamanı bir yerden bir yere gitmeye çalışan her ölümlü gibi ben de sosyal medya takibindeyken bir arkadaşımın yazdığı tweeti görünce inanmadım, yanlış okudum sandım: Sözlü çeviri araÅŸtırmacısı, konferans ve toplum çevirmeni Miriam Shlesinger’i kaybetmiÅŸiz, inanmadım.

EÄŸitim aldığımız, okuduÄŸumuz, yazdığımız, çizdiÄŸimiz alanlarda adını kitaplarda gördüÄŸümüz, derslerde duyduÄŸumuz araÅŸtırmacılar genellikle bizim için birer addan ibarettir; kuramlarını ezberler, kullandıkları yöntemleri araÅŸtırmalarımıza uyarlar, makalelerinde söyledikleri noktaların altını renkli kalemlerle çizer çalışırız ve tüm bunları yaparken de onların kanlı canlı birer birey olduÄŸu, mesela sabahları kalktıklarında bir fincan çay ya da kahveyle ayıldıkları, kendi tez süreçlerinde sorunlarla karşılaÅŸtıkları, bulamadıkları makaleler oldukları çok da aklımıza gelmez. Gelmek istemediÄŸinden deÄŸildir bu, bir sebepten ötürü öyle düÅŸünmeyiz bu kiÅŸileri.

Hatırlarım da bir gün, lisans öÄŸrencisiyken kendisinden ders aldığım ardından araÅŸtırma görevlisi olarak birlikte aynı anabilim dalında çalışmaya baÅŸladığım bir hocama bu konuyla ilgili ‘hocam sizi yemek yaparken mutfakta hiç düÅŸünemiyorum’ demiÅŸtim de kendisi buna hem ÅŸaşırmış hem de gülmüÅŸtü. Bu da onun gibi bir ÅŸey iÅŸte.

Sözlü çeviri alanında çalışan ve tez yazan bir doktora öÄŸrencisi olan benim için de durum farksız deÄŸil. Kendi modellerini oluÅŸturup alana katkıda bulunan Shlesinger titizlikle yaptığı araÅŸtırmalardan, kapsamlı makalelerinden ve katkıda bulunduÄŸu pek çok kitaptan tanıdığım ve hayranlık duyduÄŸum bir araÅŸtırmacıydı benim için. Ta ki 2011 yazında katıldığım CETRA Çeviribilim Yaz Okulu’nun akademik programında kendisiyle tanışana ve iki hafta boyunca her gün birebir yaptığımız tez görüÅŸmelerinde kendisini daha yakından tanıyana yani onun da tabiri caizse ‘bizim gibi gerçek biri’ olduÄŸunu görene kadar.

Miriam Shlesinger’in çeviribilim ve sözlü çeviri alanına yaptığı katkılar tek ve kısa bir yazıya sığdırılamayacak kadar çok. Aslında müzikoloji eÄŸitimi almış olan Shlesinger 1978 yılından baÅŸlayarak Bar İlan Üniversitesi’nde hem kuram hem de uygulamalı çeviri dersleri vermiÅŸ bir akademisyen. Doktora tezini eÅŸzamanlı çeviride biliÅŸsel süreçler, dikkat ve bellek konusunda tamamlamış biri olarak sözlü çevirinin eÅŸzamanlı çeviri, konferans çevirmenliÄŸi, toplum çevirmenliÄŸi ve iÅŸaret dili çevirmenliÄŸi gibi farklı alt alanlarında pek çok makale yazmış ve çeÅŸitli dergi ve kitapların editörü olarak görev almış. Franz Pöchhacker ile Interpreting Studies Reader kitabının editörlüÄŸünü yapan Shlesinger ayrıca Interpreting: International journal of Research and Practice in Interpreting dergisinin ve Benjamins Translation Library’nin de editörleri arasındaydı.

Kendisinin aynı zamanda uygulamadan da kopmamış bir çevirmen olduÄŸunu görüyoruz. En son Etgar Keret’in Suddenly A Knock on the Door kitabının çevirmenlerinden biri olarak kitabı İngilizce’ye kazandırmıştı. Ayrıca 2010 yılında AIIC’in prestijli ödülü Danica Seleskovitch Ödülü’ne de layık görülerek bu ödülü diÄŸer baÅŸarılarına eklemiÅŸti.

Bu bilgiler, kafamdaki Miriam Shlesinger’e ait kitabi cümleler, ancak yukarıda da bahsettiÄŸim gibi 2011 yazında Leuven’de iki hafta boyunca sözlü çeviri alanında tarafsızlık, tarafsızlık normu, sözlü çevirmenler ne kadar tarafsız, tarafsızlar mı gibi iddialı soruların havada uçuÅŸtuÄŸu ikili tez görüÅŸmelerimizde tanıdığım ve daha çok sevdiÄŸim Shlesinger artık bundan daha fazlası benim için. Zaten birileri hayatımıza bir yerinden deÄŸdiÄŸinde o kiÅŸilerin kaybı sadece sözcüklerden ibaret olmuyor, bir akÅŸam üstü gittiÄŸine içten üzüldüÄŸümüz insanlar listesine yazıyoruz o isimleri. Bana ‘konun çok ilginç demiÅŸti’ diyoruz, henüz basılmamış makalesini vermiÅŸti, aslında tıp okumak amacıyla yola çıkıp müzik okuduÄŸunu anlatmıştı. Hayat böyle galiba, kitaplarda adını okuduklarımızı tanıyınca, tanışınca bizim için ad soyaddan öte oluyor…

Bir sözlü çevirmen ve sözlü çeviri araÅŸtırmacısı olarak alana yaptığı katkılar açısından ne kadar teÅŸekkür etsek azdır diye düÅŸünüyorum Shlesinger’a. Çalışmalarından feyz almış bir doktora öÄŸrencisi olarak da, zamanı geldiÄŸinde tezimin bitiÅŸini kendisiyle paylaÅŸamayacak olmama da üzülüyorum, bana ve benim gibi daha nice öÄŸrenciye, genç araÅŸtırmacıya verdiÄŸi tavsiyelerin hayata geçmiÅŸ halini göremeyeceÄŸi için hayıflanıyorum.

Ve umuyorum ki, geliÅŸmesi için nice çabalar harcadığı çeviribilim alanı daha da geliÅŸip güçlenerek devam edecek, biz de onun yolundan gitmeye devam edeceÄŸiz…

 

Esra Özkaya SaltoÄŸlu

esra.ozkaya@gmail.com