ÇEVBİR ve Çeviri DerneÄŸi’nin “Fareler ve İnsanlar” konusunda ortak açıklamasını kamuoyuna sunarız.Â
ÇEVBİR ve Çeviri DerneÄŸi olarak, çeviri yapıtların yargı ve sansürle, çevirmen meslektaÅŸlarımızın kovuÅŸturma ve aÅŸağılamalarla karşılaÅŸtığı örneklere geçtiÄŸimiz yıllar içerisinde çok kez tanık olmuÅŸ ve bu konudaki tutumumuzu kamuoyu önünde dile getirmiÅŸtik. Yayın, çeviri ve kültür dünyamıza bu tür müdahelelerin yinelendiÄŸini üzülerek görüyor ve bu durumu kınıyoruz.
1962 yılı Nobel Edebiyat Ödülü sahibi John Steinbeck’in kaleme aldığı ve Milli EÄŸitim Bakanlığı’nın 100 Temel Eser’i kapsamında yer alan Fareler ve İnsanlar adlı kitap Eylül 2012’de Sel Yayıncılık tarafından yayımlanarak kitap raflarında yerini almış, dilimize yeniden kazandırılmıştı. Kitap daha önce farklı yayınevleri tarafından da dilimize kazandırılmıştı. Ancak, İzmir İl Milli EÄŸitim MüdürlüÄŸü Kitapları İnceleme ve DeÄŸerlendirme Komisyonu’nun İl Milli EÄŸitim MüdürlüÄŸü Kültür Bölümü’nde yaptığı 3 Aralık 2012 tarihli toplantının raporu ve tutanağı, söz konusu yapıtın “Ahlâki olmayan bölümler” içermesi sebebiyle “sakıncalı” olduÄŸunu İzmir İl Milli EÄŸitim Åžube müdürünün ve komisyon üyesi dört öÄŸretmen ve okul yöneticisinin imzalarıyla dile getirmektedir. Dilekçede yapıt “eÄŸitime uygun olmayan bölümler” ve “öÄŸrencilerin eÄŸitimine uygun olmayan bölümler” içerdiÄŸi yargısıyla niteleniyor. Söz konusu dilekçe İnkılap Kitabevi, Sel Yayıncılık, Varlık Yayınları ve Remzi Yayınevi’nin yayımlamış olduÄŸu kitapların ilgili sayfalarını da â€sakıncalı†ifadesiyle tutanak altına alıyor. Milli EÄŸitim Bakanlığı’nın ortaöÄŸretim öÄŸrencilerine önerdiÄŸi 100 Temel Eser’in 14-17 yaÅŸlarındaki gençlere yönelik olduÄŸu düÅŸünülürse, Batı dünyasında “klasik”leÅŸerek merkezi konuma yerleÅŸmiÅŸ bu yazınsal yapıtın, üniversite çağına yaklaÅŸmakta olan öÄŸrencilere kültürel açıdan katkı ve zenginlik saÄŸlayacağı kuÅŸku götürmez. Ayrıca, yapıt tiyatro ve sinema uyarlamalarının yanı sıra radyo oyunu olarak farklı dillerde ve dönemlerde uyarlanmış, dünyanın birçok ülkesinde 11 yaÅŸtan itibaren öÄŸrencilerin okuması gerekli görülerek ders programlarına zorunlu ders materyali olarak alınmıştır. Yapıt, betimlemelerinin zenginliÄŸi, olay örgüsünün anlaşılırlığı ve toplumsal sorunları etkili bir biçimde dile getiriÅŸi açısından öÄŸrencileri yazınsal ve toplumsal açıdan eÄŸitici nitelik taşımaktadır.
Kendi deÄŸerini ve meÅŸruiyetini, kültürler ve diller arasındaki yolculuÄŸu sırasında kazanmış bu tür yapıtları “görülen olumsuzluklar” baÅŸlığı altında incelemeye alıp yargılamak, kültürel alışveriÅŸi engelleme ve yeni kuÅŸakları kültürel yoksunluÄŸa sürükleme iÅŸlevinden öteye gitmeyecektir. Yeni kuÅŸakların etkin bir eÄŸitim süreci geçirmesi için yetkililerin yoksunlaÅŸtırıcı deÄŸil zenginleÅŸtirici, yargılayıcı deÄŸil teÅŸvik edici, yasaklayıcı deÄŸil sorgulatıcı bir eÄŸitsel ve kültürel yaklaşım benimsemelerini dileyerek, kültür ve yayın dünyamızın bu tür yapıtların çevirileri aracılığıyla zenginleÅŸeceÄŸi görüÅŸünü yinelemek istiyoruz. Özellikle genç kuÅŸakların söz konusu olduÄŸu bu tür durumlarda, böyle bir yaklaşım, yalnızca yazınsal deÄŸer taşıyan yapıta, yazarına ve çevirmenine deÄŸil, dünya standartlarında yetiÅŸmesini dilediÄŸimiz genç okurlara biçtiÄŸimiz deÄŸer ve saygının da bir ifadesi olacaktır.
Kültür, yazın ve çeviri dünyamızı zedeleyecek her türlü kararın takipçisi ve sorgulayıcısı olacağımızı saygılarımızla kamuoyuna duyururuz.
ÇEVBİR ve Çeviri DerneÄŸi
(http://cevbir.org/) ve (http://ceviridernegi.org)
Kaynakça:
