“Sükût her zaman altın deÄŸildir…â€
İlhan Selçuk, 11 Ocak 1986 günü Cumhuriyet gazetesinde yazdığı makaleye bu baÅŸlığı atmış ve sonra ÅŸöyle devam etmiÅŸ:
“NeÅŸe Aksoy’un külotu ÅŸu günlerde basınımızın en önemli sorunlarından birisidir.â€
Gerçekten de 1986 yılının Ocak ayında NeÅŸe Aksoy adlı, ünlü bir arabesk sanatçının gazino sahnesine külotsuz çıkması gazeteleri çok meÅŸgul etmiÅŸ; Aksoy’un “aslında külot giyiyorum, ama külotun iz bırakmaması için askıları yüksek†sözleri ve resimleri gazetelerde geniÅŸ yer bulmuÅŸ.
“Kimi gazeteci arkadaşımız NeÅŸe’nin ilginç davasını izliyor ve savunuyor. GazeteciliÄŸin bir eÄŸlenceli yanı da budur†diyen İlhan Selçuk, sonra makalenin asıl konusuna geçiyor:
“Ancak basında yayımlanan baÅŸka haberler de var. Birkaç gün önce Diyarbakır Askeri savcısı 1981-1984 arasında cezaevinde ölenleri açıkladı. Askeri Savcının açıklamasını devletin Anadolu Ajansı kamuoyuna duyurdu. Bu kaynaÄŸa göre Diyarbakır Cezaevi’nde 30 ölüm olayının dökümü ÅŸöyle: kendini yakarak öldüren 4, açlık grevinden ölen 6, intihar eden 4 kiÅŸi. Öteki ölümler ise ya ‘normal’ veya ‘eceliyle…’â€
*
İlhan Selçuk’un bu makalesi, büyük olasılıkla, Diyarbakır Cezaevi’ndeki ölümler konusunda basında çıkan ilk makale. İlk olmayabilir de, fakat bugün medyanın yarattığı İlhan Selçuk tablosundan çok farklı bir karakter taşıyor – ve makalenin özellikle son iki paragrafı çok deÄŸerli:
“Biliyorum, Diyarbakır Cezaevi’ndeki olay duyarlı, ürkütücü, belki de kimilerini korkutucu bir alana giriyor. Ne olursa olsun insanlığımızın, TürklüÄŸümüzün, uygarlığımızın gereÄŸini yerine getirmek zorundayız.
Kimi zorunluklardan kaçamayız; bir kez kaçış yoluna girildi mi, kendi kiÅŸiliÄŸimize, ulusumuza, tarihimize saygısızlığımız baÅŸlamış demektir.â€
*
Bugün de genel olarak güncel ve bölgesel siyasete iliÅŸkin birçok ÅŸey, fakat özellikle anadilde yargılanma hakkıyla ilgili TBMM tartışmaları yurttaÅŸlık gereÄŸi de akılla, saÄŸduyuyla izlenmesi gereken tartışmalar; ve aynı zamanda yine “ürkütücü olduÄŸu halde†izlenmesi gereken tartışmalar, çünkü çok ağır bir psikolojik ortamda gerçekleÅŸiyor. Medya ne kadar “gazeteciliÄŸin eÄŸlenceli yanlarına†geçmeyi yeÄŸlese de, unutmamak gereken bir gerçek var: bu anadil tartışmaları hem mesleki (çünkü merkezinde çeviri olgusu yer alıyor) hem de tarihi (çünkü hem tarihi tekerrür ettiren yönleri var, hem de tekerrürü farklı bir olasılığa dönüÅŸtürme potansiyeli var) bir önem taşıyor.
Dolayısıyla, bu tartışmaları medyadan, sosyal medyadan, ikincil kaynaklardan incelemek deÄŸil; doÄŸrudan meclis tutanaklarından izlemekte yarar var. AÅŸağıda bu uzun ve aslında birçok teknik ayrıntıyla yüklü yürüyen tartışmanın, bana kritik görünen ve medyada en fazla çarpıtılan kısımları yer alıyor.
Burada bana önemli görünüyor: Temel Kanun olarak anadilde savunma hakkını teklif eden hükümet, savını yeterince delillendirmiyor; ana muhalefetin soru ve kaygılarına yanıt vermiyor, ortaya konan savları göz ardı ediyor; kanun teklifini özünde destekleyen, çevirmenin ücretinin devlet tarafından ödenmemesi dışında bir eleÅŸtiri getirmeyen grupsa tartışmanın gerilimini ve boyutunu çözümsüz bir noktaya çekiyor.
*
Bu kanun tartışmaları sırasında medyanın yine “NeÅŸe Aksoy’un külotunu ararken” çarpıttığı bir olguyu burada not etmekte yarar var. Partiler ya da siyasetçilerin tarih algıları ve tanımları köklü ve önemli farklılıklar içeriyor. Bu tartışmalar sırasında görünen ÅŸeylerden biri de, bazı partilerin olguları Türkiye Cumhuriyeti baÄŸlamında deÄŸil, çok eski, bin yıl ve ötesine uzanan bir perspektifte ele alma eÄŸilimine sahip olduÄŸu. “Türklük†ile ilgili tartışmalar, bunun anayasal bir üst kimlik olarak tanımlanmış olduÄŸunu kabul etmeme eÄŸilimi de buradan besleniyor. Fakat “Türklük†tek gösterge deÄŸil, din alanında “İslamlık†da aynı eÄŸilimle ele alınıyor. Ve daha ilginç bir ÅŸekilde, bütün hayali kimlikler için böyle..
Bu durum genel olarak toplumun, fakat özel olarak TBMM’de temsil edilen siyasi erkin genel olarak tarih anlayışının sorunlu olduÄŸunu, nesnel deÄŸil hayali tarihlerin siyasi çekiÅŸmeye sokulduÄŸunu düÅŸündürüyor. Büyük olasılıkla tam da bu yüzden, medya, bu hayali tarih yaklaşımlarının yerine nesnel tarihin, bilimin dilini duyduÄŸu zaman, anlamakta ve aktarmakta güçlük çekiyor.
Oysa aradıkları yanıt İlhan Selçuk’un 1986 yazısında var:
“Biliyorum, Diyarbakır Cezaevi’ndeki olay duyarlı, ürkütücü, belki de kimilerini korkutucu bir alana giriyor. Ne olursa olsun insanlığımızın, TürklüÄŸümüzün, uygarlığımızın gereÄŸini yerine getirmek zorundayız.
Kimi zorunluklardan kaçamayız; bir kez kaçış yoluna girildi mi, kendi kiÅŸiliÄŸimize, ulusumuza, tarihimize saygısızlığımız baÅŸlamış demektir.â€
Evet, sükût her zaman altın deÄŸildir, bilimin de konuÅŸması gerekiyor. Mecliste de, sokakta da sadece siyaset ve ticaretin konuÅŸtuÄŸu bir hayat, hayat deÄŸildir.
*
 TBMM Tutanaklarından
23 Ocak ÇarÅŸamba, 56. BirleÅŸim Tutanağı
http://www.tbmm.gov.tr/develop/owa/Tutanak_B_SD.birlesim_baslangic?P4=21879&P5=H&PAGE1=1&PAGE2=89
DİLEK AKAGÜN YILMAZ (UÅŸak) – Çok teÅŸekkür ediyorum Sayın BaÅŸkan.
Hakan Bey kendi kafa karışıklığını buraya yansıttı. Komisyonda da bunları çok fazla tartıştık. Zihin bulanıklığı bizde deÄŸil, samimiyetsizlik bizde deÄŸil, sizde arkadaÅŸlar.
GerçeÄŸi söyleyemiyorsunuz. Bu halka gerçeÄŸi söyleyemiyorsunuz. Biz söz verdik Oslo’da, biz söz verdik İmralı’ya, onun için de bu ana dilde savunma adını verdiÄŸimiz tasarıyı getiriyoruz, bir süre sonra kamuda ana dil hizmetini, bir süre sonra ana dilde eÄŸitimi, ardında da Anayasa UzlaÅŸma Komisyonuna BDP tarafından verilen yirmi özerk bölgeli Türkiye önerisini kabul edeceÄŸimizi, karşısında da baÅŸkanlık sistemiyle ilgili pazarlık yapacağımızı, bunların biz pazarlığını yapıyoruz, bunları kabul ediyoruz diyemediÄŸiniz için kendi zihin karışıklıklarınızı bizlere atfetmeye çalışıyorsunuz.
Bizler de hiçbir zaman bir zihin karışıklığı olamaz arkadaÅŸlar. Bu ülkenin kurucu felsefesi, kurucu iradesidir Cumhuriyet Halk Partisi. Bu ülkenin üniter yapısının bozulmasına, bu ülkenin üniter yapısının paramparça edilmesine, İmralı’yla, Oslo’yla pazarlık yaparak bunları yapmanıza asla izin vermeyeceÄŸiz.
Cumhuriyet Halk Partisi ve -BaÅŸbakanın söylediÄŸi gibi, hatta Washington Post’un söylediÄŸi gibi- ulusalcılar, antiemperyalistler, bu ülkenin bağımsızlığına düÅŸkün olan ama bu ülkenin kardeÅŸçe birlikte yaÅŸamasını isteyen insanlar olarak asla sizin bu emellerinizin yerine getirilmesine izin vermeyeceÄŸiz arkadaÅŸlar.
SIRRI SAKIK (MuÅŸ) – Ben seninle kardeÅŸ olmak istemiyorum. Senin kardeÅŸliÄŸini kabul etmiyorum.
*
EMİNE ÜLKER TARHAN (Ankara) – E, herkes sataşırken hiç bu konuda uyarı yapmıyorsunuz da Sayın BaÅŸkan, nedense biz kürsüye çıktığımızda sataÅŸmadan söz ediyorsunuz.
Sayın Dilek Akagün Yılmaz’ın konuÅŸmalarına tamamen katılıyorum. Oslo görüÅŸmeleri sırasında yüzde 95 anlaÅŸmadan söz edenler sizlerdiniz; ayrıca, ÅŸehirlerin bombalarla doldurulduÄŸundan söz eden, buna iliÅŸkin bilginiz olduÄŸunu söyleyenler de sizlerdiniz. Åžimdi, sureti haktan görünüp, çözümden, barıştan söz ediyorsunuz. Bu halkın zekâsıyla aslında alay ediyorsunuz. Bence, daha önceki görüÅŸmelerde kimin ÅŸerefsiz olduÄŸunu iddia ederken ciddi ciddi düÅŸünmeliydiniz çünkü bu süreç, inanın, sizler için bir turnusol kâğıdı diyorum.
*
BDP GRUBU ADINA AYLA AKAT (Batman) – Sayın BaÅŸkan, deÄŸerli milletvekilleri; 365 sıra sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanunda DeÄŸiÅŸiklik Yapılmasına Dair Kanun Tasarısı’nın 1’inci bölümü üzerine BDP Grubu adına söz almış bulunmaktayım, hepinizi saygıyla selamlıyorum.
DeÄŸerli milletvekilleri, tasarının 1’inci maddesiyle CMK’nın 202’inci maddesine 4’üncü bir fıkra ekleniyor. “Meramını anlatabilecek ölçüde Türkçe bilen sanık iddianamenin okunması ve esas hakkında mütalaanın verilmesi üzerine savunmasını kendisini daha iyi ifade edebileceÄŸini beyan ettiÄŸi baÅŸka bir dilde yapabilir.” hükmü getiriliyor.
DeÄŸerli milletvekilleri, bu tasarı, bu düzenleme nedeniyle “ana dilde savunma hakkının tanındığı tasarı” olarak anılmaya baÅŸlandı ama bizler biliyoruz ki, az önce CHP Grubundan hatip de ifade etti, bu konuya biraz deÄŸinmek gerekiyor. Bu salonda, ÅŸu an, eÄŸer hukukçu kimliÄŸiyle bizleri dinleyenler varsa ve baÅŸta da Sayın Bakanımız, ana dilde savunma hakkının yasal zeminde mevcut olduÄŸunu ama cumhuriyet tarihi boyunca bir inkâr dolayısıyla ve yine bunun kabul edilmediÄŸi tutumu dolayısıyla bugüne kadar bir gasp durumunun söz konusu olduÄŸunu belirtmek gerekiyor. Niye yasal bir statüsü var? Tam da biraz evvel sayın hatibin ifade ettiÄŸi gibi Türkiye Cumhuriyetinin kurucu anlaÅŸması olarak kabul edilen Lozan AnlaÅŸması’nın 39’uncu maddesinin 4’üncü ve 5’inci fıkraları gereÄŸi. Bu 4’üncü ve 5’inci fıkraları okuyalım, daha sonra da buradaki hukukçuların ya da siyasi partilerin kendi yorumlarıyla sürece yaklaÅŸmasının önüne geçip bilim insanları bu konuda ne diyor, ona bakalım.
Bir, 39’a 4’üncü madde diyor ki:” Her hangi bir Türk uyruÄŸunun gerek özel, gerekse ticari iliÅŸkilerinde din, basın ya da her çeÅŸit yayın konularıyla açık toplantılarında dilediÄŸi bir dili kullanmasına karşı hiçbir kısıtlama konulmayacaktır.
5’inci maddesi ise “Devletin resmî dili bulunmasına raÄŸmen, Türkçeden baÅŸka bir dil konuÅŸan Türk uyruklarına mahkemelerde kendi dillerini sözlü olarak kullanabilmeleri bakımından uygun düÅŸen kolaylıklar saÄŸlanacaktır.” diyor. Bu, ÅŸu an tartışmakta olduÄŸumuz, Türkiye kamuoyuna da yine kavga görüntüleriyle yansıyan tasarının, esasında, ÅŸu an mevcut Anayasa’mızın 90’ıncı maddesi gereÄŸince yasallığını koruduÄŸunu, varlığını koruduÄŸunu ama bu hakkın tanınmamış olması gereÄŸiyle, siyasetçiler tarafından ve yine yargı kurumları tarafından, bugün, ülkede, özellikle “KCK” adı altında yürütülmekte olan siyasi soykırım dosyası dolayısıyla ülkenin gündemine bir kriz olarak yargılamaları aÅŸma noktasında geldiÄŸini ifade edelim.
Şimdi, bilim insanları bu 2 maddeyi nasıl okuyorlar? Diyorlar ki:
1) Türkçeden baÅŸka bir dilde konuÅŸan Türk uyruklarının mahkemelerde kendi dillerini sözlü olarak kullanabilme hakkı 39’a 5 madde tarafından, devletin bir resmî dilinin mevcut olduÄŸu hususunu dikkate alarak düzenlemiÅŸtir. Devletin resmî dili vardır ama buna raÄŸmen, bu hak verilmiÅŸtir.
2) “Uygun düÅŸen kolaylıklar”dan kasıt en baÅŸta bir tercüman teminidir.
3) “Kendi dilleri”nden kasıt tarafların ana dilidir. DuruÅŸma dilini, resmî dili ne kadar iyi anlarsa anlasın veya konuÅŸursa konuÅŸsun, ilgili tarafın kendini en iyi ifade edebileceÄŸi dil ilke olarak ana dilidir. Bu husus, “savunma hakkı” gibi en önemli hususun duruÅŸma sırasında en iyi biçimde icra edilmesini saÄŸlamak gerekçesiyle düÅŸünülmüÅŸtür.
4) Madde 39’a 5, Türkiye Cumhuriyeti’nde Türkçeden baÅŸka bir dili sözlü olarak dahi olsa resmî dairelerde kullanma hakkının tek örneÄŸidir. Ayrıca, ana dili resmî dil Türkçeden farklı olanlara bir pozitif hak getirmesi açısından, gayrimüslimler dışındaki Türkiye Cumhuriyeti vatandaÅŸlarına pozitif hak getirmesinin de yine tek örneÄŸidir.
5) Madde 39/5 hükmü 12 Eylül askerî darbe rejimi baÅŸta olmak üzere Türkiye’de zaman zaman ihlal edilmiÅŸ olmakla birlikte, hiçbir biçimde deÄŸiÅŸtirilemez. Niye? Çünkü yine Lozan AnlaÅŸması’nın 37’nci maddesi hükmüyle, Türkiye, madde 39’un da arasında bulunduÄŸu kimi Lozan maddelerini hiçbir biçimde deÄŸiÅŸtirmemeyi çok kesin ifadelerle taahhüt etmiÅŸtir.
Gerçeklik bu; Anayasa’mızın 90’ıncı maddesi açık, ortada, buna raÄŸmen, yapılan gasp da ortada, inkâr da ortada. Nasıl inkâr ediliyor? Tabii ki hukuk tanımayan tavır devam ediyor.
Biz, tasarının 1’inci maddesinden sonra gelen hükümlerle ilgili arkadaÅŸlarımız önergelerimizle ifadelerini ortaya koyacaklar ama bu 1’inci maddenin ilk madde hükmü tasarı içeriÄŸi boyutuyla kimin için yapılmış? Meramını anlatabilecek ölçüde Türkçe bilenler için yapılmış. Bunu kim takdir ediyor? Hâkim takdir ediyor. Peki, hâkimler objektif mi davranıyor? Hayır. Bu madde olmadan önce hatta 2004 düzenlemesi olmadan önce de meramını anlatabilecek ölçüde Türkçe bilmediÄŸi kesin olan hatta sorulan her soruya “evet, hayır” ÅŸeklinde cevap veren insanların bile Türkçe bildiÄŸi varsayıldı ve ona da “adil yargılanma” dendi. Bu konuda AHİM’e giden de çok dava var. Ama sonuç itibarıyla, o “evet, hayır”lardan bir adil yargılama yapıldığına inanan bir zihniyet var. Bu zihniyet terk edilecek mi, edilmeyecek mi, mesele burada. Kaldı ki eÄŸer biz hukuk eliyle hukuksuzluk yapmaya devam etmeyeceksek ki ÅŸimdiki durum o… Nasıl oluyor? Hâkimler soruyorlar, ana dilde savunma yapma talebiyle karşılaşınca iyi hâl uygulamıyorlar. Ana diliyle deÄŸil de Türkçe savunma yapanlara da iyi hâl uygulanır noktaya geldi. Yine mahkeme tutanaklarına ne düÅŸtü? Ana dilinde savunma yapmak isteyenler için “Bilinmeyen bir dilde, mahkeme dışı bir dilde savunma yapma talebinde bulunuyor.” denildi. Bu nedir? Bu, yıllardır yani cumhuriyet tarihi boyunca var olan inkârın resmî tutanaklara geçmiÅŸ hâlidir. Artık, bu inkâr tutanaklardadır; artık, bu yok sayma hukuku tutanaklardadır, tutanaklara geçmiÅŸtir ve bugün ya da yarın tabii ki bu deÄŸiÅŸecektir.
Sayın Bakan, bu hak tercihe baÄŸlı bir hak olarak kullanılabilecek ek bir imkân olmamalıdır, herkes için uygulanabilmelidir. Herkes bu haktan yararlanabilmedir ki adil bir yargılama hukukunun da gereÄŸi yerine getirilmiÅŸ olsun.
Yine, bu hakkın sadece iddianamenin okunması ve esas hakkındaki mütalaanın verilme aÅŸamasında kullanılması tabii ki mevcut hukukumuzun temel ilkeleriyle de baÄŸdaÅŸmamaktadır. Niye? Çünkü, hepimiz biliyoruz, bu salondaki bütün hukukçular biliyor, yargılama bir bütündür. İddianamenin okunması ya da esas hakkında savunma aÅŸaması diye bir usul yoktur. Yargılama bir bütündür ve bu ne zaman baÅŸlar? SoruÅŸturmanın baÅŸlaması evresinden baÅŸlar kovuÅŸturmanın sonuna kadar devam eder. Bu hak tanınacaksa bu aÅŸamaların tamamı için söz konusu olabilmelidir.
Yine deÄŸerli arkadaÅŸlar, tasarı, söz konusu hakkı sadece sanığa tanımıştır ama biz biliyoruz ki yargılamanın sanık ve ÅŸüpheli dışındaki süjeleri de vardır, bunların da bu haklardan yararlanması söz konusu olmalıdır.
Tabii yine en netameli konulardan biri, Sayın Bakan, bu düzenlemede bu haktan yararlanmak isteyenin talebi tercümanı kendi tutması, onun parasını da kendisinin ödemesi ÅŸartıyla kabul ediliyor. Åžimdi bu durumda ne oluyor? Savunma hakkı temel bir hak, kiÅŸinin ana dilini kullanma hakkı da var. Siz en temel insan hakkı olarak kabul ediyorsunuz savunma hakkını ama “Sen bu özgürlükten yararlanmak için önce hakkını satın almalısın.” diyorsun. Peki burada o satın alma iÅŸlemini yapan mı, yoksa bunu bir satma, alma, verme iliÅŸkisi hâline dönüÅŸtüren mi kusurlu? Hangisi daha onurlu bir yaklaşım onu ele almak gerekiyor.
DiÄŸer bir boyutu, yargılamanın sürüncemede bırakılması kavramına gelince, bu da son derece sübjektif bir tanım. Kime göre? Hâkime göre mi? Bu hâkimler bugüne kadar temel hak ve özgürlükler konusunda hangi gün sınırları geniÅŸleten bir yaklaşım içerisinde oldular? Bugün cezaevlerindeki tutuklu sayısına baktığımızda bu uygulamanın bir içtihattan kaynaklı olduÄŸunu hepimiz bilmiyor muyuz? Biliyoruz. Bu içtihatların sahipleri, yani Yargıtayın ilgili daireleri ve Ceza Genel Kurulu, yani sokakta yürüyen her vatandaşı terörist ilan eden, bu ÅŸekilde sıfatlandıran, bu ÅŸekilde yargılayan zihniyet, yargılamanın sürüncemede kalıp kalmamasına, bu konudaki takdir yetkisini temel hak ve özgürlükler lehine mi kullanacaktır? Hayır ve son olarak ÅŸunu belirtelim: Yani bizim bilmediÄŸimiz, Allah’ın emretmediÄŸi ya da hukukun yazmadığı bir kardeÅŸlik ve eÅŸitlik tanımı mı var? Nasıl kardeÅŸlik oluyor bunun adı? Nasıl eÅŸitlik oluyor? Biz unutmadık. Ne Malazgirt’i unuttuk ne Çaldıran Savaşı’nı unuttuk ne de cumhuriyetin kuruluÅŸ yıllarını unuttuk. Hatta cumhuriyet kurulduÄŸu yıllarda burada bizler Meclisi savunurken Lozan’a giden ekibin nasıl etnik azınlık tanımını oradaki tartışma zemininden çıkartıp sadece dinî azınlıklara hak verdiÄŸini de unutmadık ama ÅŸunu belirtiyoruz: Biz unutmadık, mücadelemiz devam ediyor. İnkâr ve imhaya karşı, asimilasyona karşı mücadelemiz devam ediyor, olacak. Niye? Çünkü varlığımızı koruyoruz. Sizler de diliniz, kimliÄŸiniz, kültürünüz üzerinde bir tehdit olduÄŸunda en az bizim kadar mücadeleci olacaksınızdır bundan eminiz ama hiçbir zaman Kürtler kadar stratejik dönemlerde, stratejik ittifaklar kurduÄŸunuz bir halk söz konusu olmayacaktır. Åžimdi, 4’üncü bir ÅŸansınız var, ÅŸimdi 4’üncü bir döneme giriliyor. Bu dönemde bu stratejik ittifak ya gerçekleÅŸtirilecek ya da siz geçmiÅŸinden ders çıkarmayan bir halk olarak daima çocuk kalmak gibi süreci yaÅŸayacaksınız. Biz, bu konuda dün olduÄŸu bugün de temel hak ve özgürlüklerden yana herkesin kabul ettiÄŸi bir eÅŸitlik ve özgürlük tanımından yana tavrımızı ortaya koyup geliÅŸtirme devam edeceÄŸiz. Önergelerimiz var diÄŸer maddelerle ilgili bunları geliÅŸtirmeye devam…
(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)
MAHİR ÜNAL (KahramanmaraÅŸ) – Lütfen, bu ayrımcı dili kullanmayın “siz biz” diye ayırmayın, bu ayrımcı dili kullanmayın.
AYLA AKAT (Devamla) – Buradaki, yargılama konusuyla ilgili.
TeÅŸekkür ediyorum. (BDP sıralarından alkışlar)
MAHİR ÜNAL (KahramanmaraÅŸ) – Bu ayrımcı dili kullanmayın lütfen.
 *
ÖZCAN YENİÇERİ (Ankara) – TeÅŸekkür ederim Sayın BaÅŸkan.
1876’da Meclisi Mebusanın On İkinci Oturumunda Nevfel Efendi, Erzurumlu Ermeni Hamazap ve Vasilaki Efendi, devletin dilinin deÄŸiÅŸtirilmesi amacıyla ortak bir teklif hazırlar. Bu teklif ÅŸöyle: “Osmanlı devletinin resmî dilinin Türkçe olduÄŸunu belirten madde deÄŸiÅŸtirilmeli ve resmî dil olarak Türkçeyle beraber her bölgede konuÅŸulan mahallî diller de Rumca, Ermenice, Arapça, Kürtçe, Bulgarca gibi resmî dil olarak kabul edilmelidir.” Meclis BaÅŸkanı Ahmed Vefik PaÅŸa bu teklifi “Bu ne vicdansızlık, bu ne vefasızlıktır! Sizler hâlâ evinizde, okullarınızda, kitaplarınızda kendi dilinizde yazıyor ve konuÅŸuyorsunuz. Bu imkânı, bu devletin alicenaplığına borçlusunuz. EÄŸer bu devlet isteseydi, yüzyıllar evvel dedelerinizi Türk kültürü içinde eritirdi ve sizlerin de ana diliniz Türkçe olurdu. Teklifinizi vermemiÅŸ olun, ben de duymamış olayım.” diyerek reddeder. Sayın Bakan, Ahmed Vefik PaÅŸa’nın görüÅŸüne katılıyor musunuz?
*
HASİP KAPLAN (Şırnak) – Evet arkadaÅŸlar, bu Meclis 12 Eylül’de kapatıldı. Bu Mecliste bulunan partilerin en başında Cumhuriyet Halk Partisi ve MHP ve sizin izinden geldiÄŸiniz bazı partiler Zincirbozan’a çekildi. Generaller oturdu buraya ve sıkıyönetim mahkemelerini kurdular ve anayasalarını, yasalarını yaptılar. Yaptıkları ilk iÅŸ 2932 sayılı Yasa’yla Kürtçe ana dilini yasaklamak oldu. Sonra 5 No’lu Diyarbakır Cezaevinin iÅŸkencehanelerinde -Leyla Zana burada, Ahmet Türk burada- birçok arkadaşımız, analar çocuklarına “Nasılsın?” diyemedi kendi ana dillerinde. Bu zulmü estirdiler, bu zulmün bugün burada estirildiÄŸini görüyoruz. Burada darbeciler yok, burada generaller yok, burada asker yok, militarizm yok, askerî vesayet yok, zorbalık yok. Fikir konuÅŸuyoruz ama zihniyetin yansımasını görüyoruz. Militarist bir zihniyeti sosyal demokrasiyi savunanlarda görmek utanç vericidir, utanç vericidir. (BDP sıralarından alkışlar)
MHP iÅŸkencelerden geçti, aynı cezaevlerinde aynı sırada Halil Aksoy’la, Sait Kaya Erzurum Cezaevinde beraber yattınız. Orada görmediniz mi bir ana bir çocuÄŸuyla kendi dilini konuÅŸamıyordu. Gözlerinizi görün, vicdanlarınıza bakın, bu mübarek kandil gününde vicdanınızı, dininizi, imanınızı, izanınızı, terazinizi doÄŸru kurun.
S.NEVZAT KORKMAZ (Isparta) – Sen de öyle sen de.
HASİP KAPLAN (Devamla) – Ve size ÅŸunu söylüyoruz: Bir önerge veriyoruz, diyoruz ki: “Ana dilde savunma polis, jandarma yakaladığı anda baÅŸlar.” Polis, jandarma yakaladı mı niçin yakalandığını ona ana dilinde söyleyecek. Niye yakalandığını bilmeyen birini götüreceksiniz, sonra hakkında delilleri toplayacaksınız, sıcağı sıcağına, hatta özel yetkili mahkemelerin, o sıkı yönetimlerin devamı mahkemeler binlerce sayfa Kürtçe dinleme tutanakları tutacak, o Kürtçe dinleme tutanakları çevrilecek Türkçeye ve aleyhe delil olacak ve ondan sonra da savunmasını yapamayacak, iddianame dava açacak, ee ondan sonra lütfen paranı verirsen savunma yapacaksınız. Nerede bunun adaleti? Nerede bunun adil yargılaması? Nerede bunun bağımsız mahkemesi?
İHSAN ÅžENER (Ordu) – Sakin, sakin…
HASİP KAPLAN (Devamla) – Nerede bunun tarafsız mahkemesi? Nerede hukuk? Nerede insan hakları? Nerede demokrasi? Allah’ım görün iÅŸte, iÅŸte Türkiye’nin Büyük Millet Meclisi bu! (Gürültüler)
GÜRKUT ACAR (Antalya) – Yakında Türkiye Cumhuriyeti’ni bırakmayacaksınız!
HASİP KAPLAN (Devamla) – Türkiye’nin Büyük Millet Meclisi aklını yitirmiÅŸ! İzanını yitirmiÅŸ! Vicdanını yitirmiÅŸ! Her ÅŸeyini yitirmiÅŸ! Bize paramızla savunma yaptıracak gücü göremiyoruz!
GÜRKUT ACAR (Antalya) – Türkiye Cumhuriyeti diye bir ÅŸey bırakmayacaksınız!
HASİP KAPLAN (Devamla) – Bize paramızla savunma yaptıracak bir güç göremiyoruz ve biz bu parayı ödemeden kendi ana dilimizle savunma da yapacağız, kendi ana dilimizle eÄŸitim de yapacağız, televizyonumuz da olacak, okullarımız da olacak! Yeter ya! Yeter! Biraz vicdan… Biraz vicdan…
OKTAY VURAL (İzmir) – Kürt kökenli insanları öldürdünüz.
HASİP KAPLAN (Devamla) – Åžimdi, ben size Avrupa Mahkemesinin kararlarını mı okuyayım? Tercüme parasını ödediÄŸi için mahkûm olan ülkeleri mi okuyayım? Bırak onu, iddianameyi anlamadığı için ve yeterince anlamadığı için mahkûm olan Avrupa ülkelerini mi okuyayım?
MEHMET GÜNAL (Antalya) – Neden tercüme ettirmiÅŸler, neden?
HASİP KAPLAN (Devamla) – Bırakın onu, size zorluk çıkarılan ÅŸeyleri mi okuyayım? Yani bu ülkenin egemenliÄŸi, tapusu 75 milyonun deÄŸil mi? Ya bu 75 milyonun içinde 15-20 milyon vatandaşımızın da hissesi yok mu? İstiklal Savaşı’nda beraber deÄŸil miydik? Bizim günahımız bin yıl beraber mi olmak? Beraber yollarda mı olmak? Beraber İstiklal Savaşı’nda mı olmak? Malazgirt’ten bu yana beraber olmak günahımız mı? Bizim günahımız bu mu, söyler misiniz? KardeÅŸliÄŸimizin nedeni bu mu, söyler misiniz?
GÜRKUT ACAR (Antalya) – KardeÅŸlik diye diye ulus devleti batıracaksınız!
HASİP KAPLAN (Devamla) – Ne bu hakaretler? Duymadığımız hakaret kalmadı.
DİLEK AKAGÜN YILMAZ (UÅŸak) – Siz bize hakaret ediyorsunuz!
HASİP KAPLAN (Devamla) – Duymadığımız küfür kalmadı. Duymadığımız… İnsanlığımızdan yitirdiniz. Yeter artık diyoruz, yeter! Yeter, yeter, yeter diyoruz! Hakikaten yeter. Yani ÅŸunu biraz izana çekin, izana. Biraz vicdana gelin, vicdana. Biraz elinizi vicdanınıza koyun.
GÜRKUT ACAR (Antalya) – Ne ulus bırakacaksınız ne devlet bırakacaksınız. Yazıklar olsun!
HASİP KAPLAN (Devamla) – Bu mübarek günde herkes elini vicdanına koyması lazım. Öncelikle bunu söylüyoruz. Önergemizi kabul edersiniz, etmezsiniz ama biz doÄŸru bildiÄŸimiz yolda, hak yolumuzda, hakkımızı savunmaya devam edeceÄŸiz diyorum.
Saygılarımla. (BDP sıralarından alkışlar)
EMİNE ÜLKER TARHAN (Ankara) – Sayın BaÅŸkan…
BAÅžKAN – Buyurun Sayın Tarhan.
EMİNE ÜLKER TARHAN (Ankara) – Sayın BaÅŸkan, Sayın Hatip “Hakaret gördük.” diye diye karşısında kim varsa hakaret etti. Sosyal demokrat bir partinin militarizmle iÅŸ birliÄŸi yaptığını söyledi. Bu Mecliste de sosyal demokrat olduÄŸunu iddia eden parti herhâlde biziz.
BAÅžKAN – Buyurun Sayın Tarhan, iki dakika, sataÅŸma nedeniyle.
EMİNE ÜLKER TARHAN (Ankara) – Bir dakika Sayın BaÅŸkan.
Darbenin çocukları ve gerçek militaristler, neofaÅŸistlerle iÅŸ birliÄŸi yapanlar bize militarist diyemez, öncelikle onu söylüyorum ve grubumuz adına Sayın Birgül Ayman Güler konuÅŸacak.
PERVİN BULDAN (IÄŸdır) – Hepsini iade ediyoruz.
SIRRI SAKIK (MuÅŸ) – FaÅŸizmin anası sizsiniz. “FaÅŸist” diyorsunuz, gidin aynada kendinize bakın.
BAÅžKAN – Buyurun Sayın Güler.
İki dakika söz veriyorum sataÅŸma nedeniyle.
Lütfen, yeni sataÅŸmaya mahal vermeden…
TURGUT DİBEK (Kırklareli) – Sayın BaÅŸkanım, üç dakika vermiyor musunuz? Niye iki dakika oluyor?
EMRE KÖPRÜLÜ (TekirdaÄŸ) – “Üç dakika.”diyorsunuz, iki dakika nereden çıktı?
BİRGÜL AYMAN GÜLER (İzmir) – Söz vermiyor musunuz Sayın BaÅŸkan? Çağırıldım sandım.
BAÅžKAN – “Buyurun.” dedim.
TURGUT DİBEK (Kırklareli) – Üç dakika veriyorsunuz, uygulamanız üç.
GÜRKUT ACAR (Antalya) – BaÅŸkanım, niye üç dakika vermiyorsunuz? Yani bu kadar hakarete nasıl cevap verecek?
EMİNE ÜLKER TARHAN (Ankara) – Sayın BaÅŸkan, ortamı germeyin. Lütfen yeterli süre verin, gerilmesine zemin hazırlamayın.
EMRE KÖPRÜLÜ (TekirdaÄŸ) – Deminki uygulamanız hep üç dakikaydı.
BAÅžKAN – Üç dakika efendim, sataÅŸma nedeniyle.
Buyurun Sayın Güler.
BİRGÜL AYMAN GÜLER (İzmir) – Burada herhâlde ÅŸimdiye kadar böyle konuÅŸmalar duyulmamıştır. BDP Grubundan Sayın Akat’ın yaptığı konuÅŸma kanımızı dondurdu. Sanki baÅŸka bir devletin parlamenteriydi, bize “Siz.” diye diye inanılmaz ÅŸeyler söyledi.
HASİP KAPLAN (Şırnak) – Devletin deÄŸil, Türkiye’nin parlamenteriyim.
BİRGÜL AYMAN GÜLER (İzmir) – AKP’nin, Türk ulusunu tarihten silmeye, Türk vatandaÅŸlığını tarihten silmeye dönük olan giriÅŸimlerinde BDP’yle nasıl iÅŸ birliÄŸi yaptıklarını onun konuÅŸmasında gördük.
MEHMET METİNER (Adıyaman) – Yok öyle bir ÅŸey.
OKTAY VURAL (İzmir) – AKP-BDP koalisyon zaten!
BİRGÜL AYMAN GÜLER (Devamla) – Öyle bir ÅŸey nasıl yok? Anayasa UzlaÅŸma Komisyonuna vatandaÅŸlık maddesi için partiniz ne önerdi arkadaÅŸlar? “Türk vatandaÅŸlığı”nı deÄŸil, “Türkiye Cumhuriyeti vatandaÅŸlığı”nı öneriyorsunuz. BaÅŸbakanınız salı günü “Bizim temelimiz Anasırı İslam’dır.” diyor.
AYÅžE NUR BAHÇEKAPILI (İstanbul) – Sayın BaÅŸkan…
BİRGÜL AYMAN GÜLER (Devamla) – “Türklük ırkçılıktır.” diyor.
İHSAN ÅžENER (Ordu) – DoÄŸru söylüyor.
BİRGÜL AYMAN GÜLER (Devamla) – “Ve biz bunu tarihten sileceÄŸiz.” diyor. Burada büyük Türk milleti önünde yemin ettiniz, büyük Türk milleti önünde yemin ettiniz.
MEHMET METİNER (Adıyaman) – Biz ulusalcı deÄŸiliz, biz ırkçı deÄŸiliz. O Anayasa’yı deÄŸiÅŸtireceÄŸiz.
BİRGÜL AYMAN GÜLER (Devamla) – O büyük ulusa parti olarak, tek tek ÅŸahıs olarak ihanet ediyorsunuz.
MEHMET METİNER (Adıyaman) – Anayasa’yı size raÄŸmen deÄŸiÅŸtireceÄŸiz.
BİRGÜL AYMAN GÜLER (Devamla) – Sosyal demokrasiye “militarizm” demek ha?
İDRİS BALUKEN (Bingöl) – Sosyalist Enternasyonaldan da kovduracağız; merak etmeyin. Hem burada ulusalcılık yapıp hem dünyada solculuk yapamazsınız.
BİRGÜL AYMAN GÜLER (Devamla) – Kürt milliyetçiliÄŸini bana “ilericilik” ve “bağımsızcılık” diye yutturamazsınız. (CHP ve MHP sıralarından alkışlar) Türk ulusuyla Kürt milliyetini eÅŸit, eÅŸ deÄŸerde gördüremezsiniz.
İDRİS BALUKEN (Bingöl) – Biz asla milliyetçi deÄŸiliz, siz ulusalcısınız, ulusalcısınız!
BİRGÜL AYMAN GÜLER (Devamla) – DeÄŸerli arkadaÅŸlarım, AKP ve BDP iÅŸ birliÄŸinin yaptığı ÅŸey tektir. Türkiye’de Kürt sorunu yoktur. Türkiye’de siz sorunu Türk sorunu yaptınız.
İDRİS BALUKEN (Bingöl) – Sizi Sosyalist Enternasyonaldan da attıracağız, hiç merak etmeyin.
SIRRI SAKIK (MuÅŸ) – Vallahi, Türkiye’de sizin faÅŸist anlayışınız var.
BİRGÜL AYMAN GÜLER (Devamla) – Bundan sonra biz savunmadayız, bundan sonra meÅŸru müdafaa hakkı için saldırıdayız. (CHP ve MHP sıralarından alkışlar)
(Mikrofon otomatik cihaz tarafından kapatıldı)
BAÅžKAN – TeÅŸekkür ediyorum.
İDRİS BALUKEN (Bingöl) – Hodri meydan! Hodri meydan!
PERVİN BULDAN (IÄŸdır) – Åžu anda en büyük bela sizsiniz! “Sosyal demokrat” lafını bir daha kullanmayın.
GÜRKUT ACAR (Antalya) – Ne konuÅŸuyorsun be!
PERVİN BULDAN (IÄŸdır) – Hadi oradan! Yürü yerine! (CHP ve BDP sıralarından gürültüler)
BİRGÜL AYMAN GÜLER (İzmir) – Buradan beni kovacak pozisyonda deÄŸilsiniz.
Sayın BaÅŸkan, görüyor musunuz?
BAÅžKAN – Sayın milletvekilleri, lütfen…
BİRGÜL AYMAN GÜLER (İzmir) – Beni yerime davet etme pozisyonunda deÄŸilsiniz siz. Ne demek yahu?
PERVİN BULDAN (IÄŸdır) – Hadi! Hadi! Hadi!
BİRGÜL AYMAN GÜLER (İzmir) – Efendim, hem hakaret ediyorlar hem ondan sonra da arkalarını dönüyorlar. Yok böyle bir ÅŸey! Özür istiyorum. Özür dilemesini istiyorum.
İDRİS BALUKEN (Bingöl) – Hadi oradan!
PERVİN BULDAN (IÄŸdır) – Ne özrü ya?
BAÅžKAN – Sayın Güler, oturun lütfen.
PERVİN BULDAN (IÄŸdır) – Senden mi özür dileyeceÄŸim? Çok beklersin! Hadi!
BİRGÜL AYMAN GÜLER (İzmir) – Türk ulusundan siz özür dileyeceksiniz.
BAÅžKAN – Sayın Güler, lütfen oturur musunuz.
BİRGÜL AYMAN GÜLER (İzmir) – O hareketle de ilgili özür dileyecek. “Hadi! Hadi! Hadi!” deme hakkı yoktur. Bakın, Türk ulusuna hakaret ediyorsunuz…
BAÅžKAN – DoÄŸrudur, anladım da ne yapabilirim Sayın Güler? Ben “Yerinize oturun.” demek durumundayım.
BİRGÜL AYMAN GÜLER (İzmir) – KiÅŸisel olarak da hakaretleri önlemiyorsunuz.
BAÅžKAN – Lütfen… Ne yapmam gerekir? Yapayım, söyleyin yapayım, lütfen.
BİRGÜL AYMAN GÜLER (İzmir) – Uyarınız efendim.
OKTAY VURAL (İzmir) – Sözünü kesmeniz gerekiyor.
BİRGÜL AYMAN GÜLER (İzmir) – “Hadi! Hadi! Yürü! Yürü!” Bu hareket ne? Bu hareket ne?
BAÅžKAN – Anladım da ne yapmam gerekiyorsa yapayım Sayın Güler.
SEBAHAT TUNCEL (İstanbul) – Ya, sizin hareketiniz ne? Geçsene!
BAÅžKAN – Lütfen oturun Sayın Milletvekili.
GÜRKUT ACAR (Antalya) – Hareketle hakaret ediyorsunuz. Grubumuza hakaret ediyorsunuz.
(CHP ve BDP sıraları arasında karşılıklı laf atmalar)
BAÅžKAN – BirleÅŸime beÅŸ dakika ara veriyorum
 24 Ocak 2013 Perşembe
GÜRKUT ACAR (Antalya) – Sayın BaÅŸkan, deÄŸerli milletvekilleri; 365 sıra sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu ile Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun’da DeÄŸiÅŸiklik Yapılmasına İliÅŸkin Tasarı’nın 6’ncı maddesiyle ilgili önergemiz üzerine söz aldım. Sizleri saygıyla selamlıyorum.
Önergemizin amacı, ödüllendirme sisteminde keyfîliÄŸin önüne geçmektir. Ödüllendirme sisteminin kötüye kullanılması durumunda, bu konunun da yargısal denetime açılması yerinde ve doÄŸru olacaktır. Önergenin amacı budur, kısaca belirtmek istiyorum.
DeÄŸerli arkadaÅŸlarım, bu tasarı, Türkiye’nin, Türkiye Cumhuriyeti’nin geleceÄŸi açısından çok kritik, çok önemli bir düzenlemedir. ArkadaÅŸlarımız ısrarla söylediler ama hiçbir ÅŸey deÄŸiÅŸmiyor. AKP bütün bu seslere kulaklarını tıkıyor, daha fazla ses duymamak için elinden geleni yapıyor. Bu tasarı bunun örneÄŸidir. İki kanunda deÄŸiÅŸiklik yapan on beÅŸ maddelik bir tasarı nasıl oluyorsa temel kanun olarak getiriliyor çünkü az konuÅŸulsun, halk duymasın, anlamasın isteniyor.
Az önce söyledim, çok kritik bir adımdır; ÅŸu anda, cumhuriyeti çökertme projesi yürürlüktedir. Oslo’da ülkemizde ayrı bir ulus yaratmanın altyapısı kabul edilmiÅŸtir. Devamında eyalet yasası çıkarılmıştır. Åžimdi de sıra, ülkedeki dil birliÄŸini bozmaya gelmiÅŸtir. Savunma hakkının kutsallığı kullanılarak Türkiye Cumhuriyeti’nin temellerini oluÅŸturan Lozan AnlaÅŸması’nın ve Anayasa’nın “dil birliÄŸi” ilkesinin delinmesi amaçlanmaktadır. Mahkemelerde dil birliÄŸinin bozulması, ülkenin geleceÄŸini ve birliÄŸini YugoslavyalılaÅŸtıracak nitelikte ciddi bir anayasal ihlaldir. Bugün Türkiye’de herkes ana dilini onurla konuÅŸmaktadır.
DeÄŸerli arkadaÅŸlarım, bakın, “Atatürk”, “Türkiye Cumhuriyeti” gibi kavramlar kanunlardan çıkarıldı. Bu düzenleme ile “Türkçe” kelimesi de CMUK’tan çıkarılıyor. Bu çok ağır bir ihlaldir. Bugün savunma hakkı üzerinden yürütülen ihlalin, baÅŸka haklar üzerinden, devlet erkini kullanan diÄŸer kurumları da kapsamayacağı söylenemez. Hukuku uygulamak mahkemelerin temel görevidir. Mahkemelerce sorunu çözmek için yargısal anlamda hiçbir hukuki iÅŸlem yapılmayarak, hiçbir adım atılmayarak sürüncemede bırakılması ve iÅŸin Türkiye’nin egemenlik sorunu olan dil birliÄŸini bozma noktasına taşınması, belirli bir planın parçalarıdır. Bu plan da, dediÄŸim gibi, Oslo’da hazırlanmış, bugün İmralı’yla sürdürülen görüÅŸmelerde masada olan plandır.
Doksan yıldır, Türkçeyi yeterince bilmeyenler tercümanla yargılanmışlardır. Milyonlarca ceza kararından bir teki bile bu nedenle AİHM’den dönmemiÅŸtir. Türkiye çaÄŸdaÅŸ, güçlü ve onurlu bir ülke olarak yoluna devam edecekse cumhuriyetin temel niteliklerini koruyarak bunu yapabilecektir; dil birliÄŸini, vatan birliÄŸini, amaç birliÄŸini koruyarak bunu yapabilecektir. Cumhuriyeti tersyüz ederek varacağımız hiçbir yer yoktur. Bu tasarı, baÅŸka dilde kamu hizmeti, baÅŸka dilde eÄŸitime giden yolu açmak için kullanılan bir anahtardır ama bunlar Türkiye’yi ayrıştıracak, parçalayacak adımlardır. Bizim ayrışmayı deÄŸil, bütünleÅŸmeyi savunmamız gerekir.
DeÄŸerli arkadaÅŸlarım, Amerika BirleÅŸik Devletli düÅŸünür Arthur Schlesinger’in “Amerika’nın BirliÄŸinin Bozulması” adlı eserinde, resmî dilin tek olmasının önemiyle ilgili, resmî dilin tek olmaması hâlinde, tarafsız kamu kurumları kurulamaz, ortak bir kamuoyu oluÅŸamaz tespitlerini yapıyor. Yani diyor ki: “EÄŸer ortak deÄŸerleriniz olmazsa, ortak amaçlarınız olmazsa varacağınız yer yıkımdır.” Bu tasarı da yıkıma giden yolda bir taÅŸ döÅŸemektedir. Bu nedenle, Anayasa’ya aykırı, ülke bütünlüÄŸüne, birliÄŸine aykırı bu düzenlemeyi ÅŸiddetle reddediyorum.
DeÄŸerli arkadaÅŸlarım, son olarak ÅŸunu söyleyeyim ki Sayın AKP bu konuda BDP’yle iÅŸ birliÄŸi yapıyor, bir yandan da PKK’yla savaÅŸtığını ileri sürerek kamuoyunu aldatma peÅŸinde yürüyor. Biz bu konuda halkımızın dikkatini çekmek istiyoruz. Kürt yurttaÅŸlarımızın her zaman başımızın üstünde yeri var ama ülke bütünlüÄŸü parçalanırsa, bu, ülke için çok büyük yıkım getirir.
 ***
İDRİS BALUKEN (Bingöl) – TeÅŸekkür ediyorum Sayın BaÅŸkan.
8’inci madde üzerinde vermiÅŸ olduÄŸumuz önerge üzerine söz almış bulunmaktayım, heyetinizi saygıyla selamlıyorum.
Bu hazırlanan kanun tasarısının sürekli olarak “AKP-BDP ortak çalışması” ÅŸeklinde yansıtılmasının hiç doÄŸru olmadığını belirtmem gerekiyor.
BDP olarak burada yasayla ilgili karşı çıktığımız, eksik bulduÄŸumuz, düzeltilmesi gereken hususları defalarca dile getirdik ama buna raÄŸmen ısrarla böylesi bir görüntü verilmeye çalışılıyor. Biz, bu ana dilde savunmanın baÅŸlı başına bir yasa tasarısı olarak buraya getirilip soruÅŸturma ve kovuÅŸturmanın tamamını içerecek ÅŸekilde bir düzenlemeye tabi tutulmasının doÄŸru olduÄŸunu defalarca dile getirdik hem komisyon toplantısında hem yaptığımız görüÅŸmelerde hem de buradaki konuÅŸmalarda.
Tercümanla ilgili araya konan, sanığın para ödemesi durumunun savunma hakkının gasbı olduÄŸunu defalarca dile getirdik. BDP olarak bizim yetersiz bulduÄŸumuz, içeriÄŸinin mutlaka ele alınması gereken bir husus üzerinden sürekli gelip farklı bir algı yaratmaya çalışmak doÄŸru deÄŸil. Åžunu önemsiyoruz: Ülkede yeni süreçle ilgili bir tartışma var. Toplumun tamamını ilgilendiren bir barış beklentisi, bir umut beklentisi var ve akan kanın durmasıyla ilgili, anaların gözyaşı dökmesiyle ilgili bu Mecliste ne yapılabilir, nasıl bir somut adım ortaya konabilir ve bu somut adım çerçevesinde var olan sıkıntı, var olan sorun nasıl çözülebilirin bir beklentisi var. Biz, özellikle yetersiz bulmakla birlikte, acaba bu yeni süreçle ilgili buradan bir düzenleme, bir niyet, farklı bir somut adımın önünü açacak bir düzenleme çıkacak mı diye bu yasanın ilgili maddesinin tartışılması ve ileriki dönemlerde de mutlaka bu eksikliklerinin giderilmesini önemsiyoruz. Dolayısıyla, BDP’nin buradaki tavrının net anlaşılması gerekiyor.”
