3.. 12.. 15.. okurumuzu kaybettik, kaybediyoruz: çevirmenler olarak, yazarlar, sanatçılar olarak. Başımız saÄŸ deÄŸil, olmuyor, sancılı.. “Bu hayasız akının artık durmasını” istiyoruz.
SavaÅŸ makinesi yeni savaÅŸlar, yeni kurbanlar istiyor: harıl harıl çalışıyor. Dünyanın büyük silah fabrikaları, en büyük askeri sırlarla yüklü tesisleri bu bölgede deÄŸil: dünyanın katliam araçlarının tekeli büyük, zengin ülkelerin elinde. Bölgede süper top var, dediler; yalan çıktı. Bölgede nükleer büyü silahları var, dediler; yalan çıktı. Fakat tek bir gerçek var: yüz yıl, hatta iki yüz, hatta üç yüz yıldır dünyanın zengin olmayan, geri kalmış ellerinden alınmış halkları zengin, ileri, geliÅŸmiÅŸ ülkelerin savaÅŸ makineleriyle mücadele ediyor – ya onlara karşı, ya onlarla birbirlerine karşı.
Bu savaÅŸ makinesi sürekli oyuncular türetiyor: son oyuncusu Pkk, savaÅŸ tamtamları çalıyor, bölgede savaÅŸ tekellerinin iÄŸrenç kârlar elde edeceÄŸi bir savaşı körüklüyor. Onlara OrtadoÄŸu SavaÅŸları yetmedi, İran-Irak Savaşı yetmedi, Irak İşgali yetmedi.. dahasını istiyorlar, ürettikleri muhteÅŸem aygıtları deneyecek, geliÅŸtirecek, para döndürecek bir savaÅŸ alanı istiyorlar.. Çirkin bir dünya onlarınki, iki insanın yanyana oturup bir ekmeÄŸi paylaÅŸtığı dünyayı deÄŸil, iki insanın birbirlerinin üzerine taÅŸlarla saldırdığı bir dünyayı hayal ediyorlar..
Benim çocukluÄŸum ve gençliÄŸim bu soysuzların hayatıma saçtığı tedirginlikle geçti. Hep bir savaÅŸ ve çatışma olacak, hep bir savaÅŸ ve çatışma oluyor, hep bir ölüm haberi geliyor.. GençliÄŸimde üniversite eÄŸitimim boyunca hep aynı tedirginlik: askere gidilecek ve Pkk mayın döÅŸüyor, pusu kuruyor. Paralı askerlikler çıkarıldı: param yoktu, gidemedim, yoksulların kaderinden böyle kurtulmayı da doÄŸru bulmadım. Tedirginlik sürdü, askere gittim: istihkam eÄŸitimi aldım, mayın tarama ve en az hasarla kurtulma eÄŸitimi aldım üç ay acemide, tedirginlik ve kaygı doruk noktasına çıktı. Sonra tercüman olarak görevlendirildim ÅŸans eseri, kaygı sona erdi. Tercüman olarak atanıncaya kadar, ailecek ölme olasılıklarımı hesapladık. Sonra, askerden ölmeden döndüm.
Ve o zamandan beri askerden ölerek dönenleri seyrediyorum. O zamandan önce de seyrediyordum. Ölerek dönenler, sevdiklerine kavuÅŸamayanlar, baÅŸka gençler.. Anne babaları öleyazanlar.. Ben ölmeden döndüm, ben giderken hasta olan annem ben döndükten iki yıl sonra, yeryüzünün diÄŸer belası, yine dev tekellerin elinde olan saÄŸlık sektörü, pahalı tedavi ve paralı saÄŸlık yüzünden bir anne için genç yaÅŸta, elli üç yaşında öldü. O benim tabutuma sarılmadı, ben onunkine sarıldım. En sevdiÄŸim okurumu kaybettim. Ve ÅŸimdi, oÄŸullarının tabutuna sarılan anneler, babalar, kardeÅŸler, sevgililer geçit resminin kıyısında, kendimce bir üzüntüyle duruyorum. O savaÅŸ makinesini neresinden, nasıl durdurmalı diye düÅŸünüyorum. Bunları sadece benim yaÅŸadığımı sanmıyorum.
Savaş makinesini nasıl durdurmalı?
Savaş makinesini nasıl durdurmalı?
Bir insan savaş makinesini ve aygıtlarını nasıl durdurur?
Bir çevirmen savaÅŸ makinesini ve aygıtlarını nasıl durdurur?
Bir çevirmen savaÅŸ makinesine nasıl hizmet etmez, nasıl onun güçlenmesine engel olur?
*
Ve aynı gün, tam tersi, çatıştırmacı hevesler hemen iÅŸe koyuluyor: “ölenlerin annelerinin başı örtülü, onlar sizden deÄŸil” diye haykırıyorlar bir yerlere. “Bir ülke yok, savaşın, ayrılığın sonu yok, baÅŸlarını örtenlerin çocukları ve örtmeyenlerin çocukları var” diye haykırıyorlar. Ne çirkin, ne korkunç ÅŸey! Öldürülenlerin tam da böyle bir ayrım ve çatıştırma hevesi yüzünden öldürüldüÄŸünü görmezden gelerek, daha derin ayrım ve çatıştırmalar yaratma hevesiyle – tabuta kapanmış annenin baÅŸörtüsünü övüyorlar, ölümde kayıp giden anne emeÄŸini, genç insan hayalini görmüyorlar, örtüyü görüyorlar! Bütün bedeni örtünmüÅŸ olan oÄŸlunun üzerine kapanmış annenin başındaki örtüyü! Neden?!

SavaÅŸ makinesi böyle güçleniyor, gülen insanın deri rengini, ÅŸarkı söyleyenin dilini, düÅŸünenin düÅŸüncesini, inananın inancını birbirine karşıtlaÅŸtırıp insanları birbirinden ayrıştırarak ve sonra, bu ayrışmayı yok etme araçlarını insanların eline tutuÅŸturarak.. asıl ortaklığı, insan olmayı, hayatta olmayı övmeksizin farklılıkları kötüleyerek.. böylece, asıl gerçeÄŸi, o yok etme araçlarının dolaşımını, o araçların alışveriÅŸini, sahipliÄŸini, sahiplerini gizleyerek – sormayarak: o silahlar nereden geliyor, o silahları kim üretiyor, o silahları kim dağıtıyor?
*
Türkiye’de binbir dilden yakılan ağıtları birbirine çevirmek, duyurmak, bu ağıtları sevinçli ÅŸarkılara çevirmek, ağıtları unutturmak.. yıllardır bölgede girdaplanan savaÅŸ çığlıklarının doÄŸru çevirisini yapıp onları gerçek anlamlarıyla (bir mayın eÅŸittir bir dolar, bir tüfek eÅŸittir iki dolar, bir bazuka eÅŸittir ..) duyurmak.. ÅŸairler, yazarlar yıllardır bunu yapıyordu, artık çevirmenlere de önemli sorumluluklar düÅŸüyor.. Küresel ticaret ağında, sadece alışveriÅŸlerin, sadece telifli ve telifsiz eserlerin bir dilden diÄŸerine izdüÅŸümünü yapmak yetmiyor, Irak’ı iÅŸgal eden tanklara iliÅŸtirilmiÅŸ gazetecilerin rolünü deÄŸiÅŸtirip dönüÅŸtürmek, kendi-kendini-iliÅŸtirmiÅŸ, gerçeÄŸi söyleyen çevirmenler olmak gerekiyor. Artık metinde bitmiyor çevirmenin iÅŸi, metnin okurunun hayat haklarına dek uzanıyor. KuÅŸkusuz hep böyleydi, ama artık her zamankinden de çok böyle..
“Tüfek icat oldu, mertlik bozuldu” demiÅŸti KöroÄŸlu, çocuk gibi tüfekle oynarken ölen Ayvaz’ın ardından: mertlik sürekli bozuluyor, tüfeklerle oynuyorlar, yeni silahlarla oynuyorlar, “gavurun”, artık mekansızlaÅŸmış olan, ama aktörleri belli olan küresel kapitalizmin ürettiÄŸi silahlarla.. Bolu Beyi bir ata sahiplik için neden seyisinin gözlerini kör etti? Bolu Beyi Çamlıbel’i neden istiyordu? GeliÅŸmiÅŸ ülkeler neden iÅŸkencehaneler kuruyor, neden hep daha fazla daha fazla geliÅŸmiÅŸ (geliÅŸmiÅŸ: yani mala deÄŸil cana zarar veren) silahlar üretiyorlar? Afrika’dan, Amerika’dan, Asya’dan sonra, hâlâ buraları neden istiyorlar? Petrol kuruduktan sonra, altın tükendikten sonra Mars’ta nefessiz kalmak için mi? Yanıt yok. Neden silahlara harcanan para bütün dünyanın saÄŸlık, besin ve eÄŸlence ihtiyaçlarını karşılamaya ayrılmaz? Yanıt yok.
Ve tam bugün, Türkiye, Irak’ı iÅŸgal edip mezbahaya çeviren bir ülke yönetiminin meclisinden gelecek kararı bekliyor: Irak iÅŸgaline ortak olmayı reddetmeyi baÅŸarmış olan Türkiye, ÅŸimdi, yüzyıl önce, yine dönemin geliÅŸmiÅŸ ülkelerinin petrol ve silah tüccarlarının kana boÄŸduÄŸu, birbiriyle çatıştırdığı Osmanlı Devleti’nin kaosuyla ilgili bir karar bekliyor. Irak’ı petrol ve silah ÅŸirketleriyle birlikte, Osmanlı Devleti’nden çok daha ağır bir kaos, çatışmaya sürükleyen bir ülke yönetiminin meclisinden. Yanıt belli: kâr ve güç neyi gerektirirse o.
Ve bütün bunların gölgesinde, askerliÄŸini yapmaya gitmiÅŸ gençler, ölerek dönüyorlar ve askerliÄŸini yapmaya gidecek gençler, tedirgin bekliyorlar: Türkiye’de. GeliÅŸmiÅŸ ülkeler çok geliÅŸmiÅŸ, gerekirse bunun, bu savaÅŸ ve ölüm kültürünün Türkiye’nin, geri kalmış, gecikmiÅŸ, bağımlı baÅŸka ülkelerin ruhunda olduÄŸunu, tarihsel yapıları olduÄŸunu da bilimsel bir ÅŸekilde, çevirilecek klasik eserlerle kanıtlarlar – ve bir anda herkes ailesini kaybetmeyi hak eder! Ama yeter, yeter – bu savaÅŸ tamtamları yeter.
Bu savaş makinesi nasıl durdurulur?
Bir çevirmen bu savaÅŸ makinesinin bozulmasına, durmasına nasıl katkıda bulunur?
Nasıl ölecek deÄŸil, yaÅŸayacak yer açar insanlara?
