2007 yılının 10 Kasım’ı oldukça ilginç Atatürk çevirilerine ve çeviri haberlerine sahne oldu. Bunların ilki Hürriyet gazetesinde ANKA haber ajansının bir haberi olarak yayınlanan “TBMM’den ‘soykırım’ gafı” baÅŸlıklı haber. Habere göre, Mustafa Kemal’in 24 Nisan 1920 tarihli meclis konuÅŸmasının 1987 yılındaki sadeleÅŸtirilmesi sırasında “katliam” sözcüÄŸü “soykırım” olarak çevrilmiÅŸti.

“Meclis, Atatürk’ün 1920-1938 yılları arasında Milletvekili, Meclis BaÅŸkanı ve CumhurbaÅŸkanı sıfatıyla yaptığı tüm Meclis’in açılışı sırasında yaptığı konuÅŸmaların dilini sadeleÅŸtirerek bir kitap halinde yayınladı. 1987 yılında, TBMM BaÅŸkanlığını yapan Necmettin Karaduman’ın döneminde yayınlanan kitap iki de baskı yaptı. Kitapta, Meclis zabıtlarından tek tek seçilen Atatürk’ün TBMM’yi açış konuÅŸmaları günümüz Türkçesiyle yeraldı. Dönemin Meclis BaÅŸkanı Karaduman da kitaba bir önsöz yazdı. Önsözde, kitabın dönemin TBMM BaÅŸkanlık Özel Danışmanı Sedat Tüzüner tarafından konuÅŸmaların günümüz Türkçesine çevrildiÄŸi belirtildi ve “Ayrıca Türk Dil Kurumu tarafından gözden geçirildikten sonra, Kütüphane ve Dokümantasyon ve Tercüme MüdürlüÄŸü tarafından indekslenerek yayına hazırlandı” denildi. Kitabın hazırlanmasındaki amacının ise Atatürk’ü genç kuÅŸaklara daha yakından tanıtmak olduÄŸunun da altı çizildi.
Ancak kitapta zabıtların dilinin günümüz Türkçesine çevrilmesi (özleÅŸtirme) sırasında büyük bir gaf yapıldığı 20 yıl sonra ortaya çıktı.
..
Konuyu ANKA’ya deÄŸerlendiren dil uzmanları da, bu tür metinlerin özleÅŸtirme çalışmalarının heyetlerle yapılması gerektiÄŸini, aksi halde bunun gibi ağır sonuçlar doÄŸurabilecek hatalar yapılabileceÄŸini belirterek, “Burada da en çarpıcı örneÄŸi ile karşı karşıyayız. Yapılan bu büyük hatayla, ortaya ‘Ermenilere yönelik soykırım ifadelerini Atatürk de söylemiÅŸ’ gibi kabul edilemez bir durum çıkıyor. Oysa Atatürk ‘soykırım’ sözcüÄŸünü kullanmadığı gibi o tarihte kullanmasına da imkan yoktu. Zira “soykırım” kavramı literatüre 1948’de girdi” dediler. Dil uzmanları kitapta sadece özleÅŸtirme hatasının olmadığını, çok sayıda imla hatasının da yeraldığı, kitabın TBMM’ye yakışmadığını ifade ettiler.”

Bu haberin haberde yer almayan ilginç bir yönü de TBMM’nin bir “Tercüme MüdürlüÄŸü” bulunması; haberin ayrıntısına göre, bu müdürlüÄŸün çevirmen olarak dönemin meclis baÅŸkanlık danışmanını (Sedat Tüzüner) görevlendirdiÄŸi görülüyor. Öyleyse, kendi bünyesinde sadeleÅŸtirme çalışmasını yapacak uzmanlar, meslekten çevirmenler çalıştırmıyor olmalı. TeÅŸkilat ÅŸeması bu açıdan incelenmeye deÄŸer.

*

Bir baÅŸka ilginç çeviri ya da geç öÄŸrenme haberi Star gazetesindeki “Geometri kitabı da yazmış” adlı haberde yer alıyor. Atatürk’ün geometri konulu kitabının yeni basımı nedeniyle, bazı geometri terimlerini onun önerdiÄŸi fark edilmiÅŸ. Oysa bu çok eskiden beri dilcilerin bildiÄŸi bir bilgiydi.

*

GüneÅŸ gazetesinde de Atatürk’ün 19 sayısıyla iliÅŸkisi fark edilmiÅŸ: “Ata’nın hayatında 19’un sırrı!”

*

Bu arada Suudi Arabistan kralının ziyareti nedeniyle, Atatürk portresi kralın bir portresiyle yer deÄŸiÅŸtirmiÅŸ; geleneksel protokol kurallarını yeni kurallara çevirerek kralın ziyaretine giden Türkiye cumhurbaÅŸkanı ve baÅŸbakanının arkasında, Suudi Arabistan bayrağı ve kralın bir resmi yer alıyor. Türkiye’de bir otel odasının resmi bir makam odasına çevrilmesi de, en az bu resim çevirisi kadar ilginç (Haber: Hürriyet: “Huzura Çıktı”).

hurriyet-11kasim.jpg

GörüÅŸmede bir çevirmen olup olmadığıyla ilgili bilgi, haberde yer almıyor.