Protokol
ÇEVBİR Kitap Çevirmenleri Meslek BirliÄŸi
Moda Caddesi, Özgür Han, 46/503, CaferaÄŸa Mahallesi, Kadıköy, İstanbul
ile
YAYBİR Yayıncılar Meslek Birliği
Binbirdirek Meydanı Sokak, 7/12, CaÄŸaloÄŸlu, Eminönü, İstanbul

 

Edebi ve bilimsel eserlerin yabancı dillerden Türkçeye çevrilerek yayımlanmasında; meslek birlikleri üyesi çevirmen ve yayıncıların aÅŸağıdaki usul ve esasları gözetmeleri gerektiÄŸi hususunda anlaÅŸmışlardır.

1. Yayıncı ile çevirmen arasında; Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun biçimde devredilen ya da ruhsat verilen mali hakların kapsam, süre, bedel ve koÅŸullarını, tarafların hak ve yükümlülüklerini içeren yazılı bir iÅŸleme eser sözleÅŸmesi yapılmalıdır.

2. Çevrilecek eser fikri mülkiyet hakları bakımından koruma altındaysa, yayıncı eserin Türkçe çoÄŸaltma ve yayma haklarını almış olduÄŸunu beyan ve taahhüt etmelidir.

3. Çevirmen çeviriyi tümü ile kendisinin meydana getirdiÄŸini, çevirinin sahipliÄŸine iliÅŸkin üçüncü ÅŸahısların her türlü hak ve maddi menfaat taleplerine karşı kendisinin sorumlu olduÄŸunu, sözleÅŸme ile yayıncıya devrettiÄŸi ya da tam ruhsat verdiÄŸi mali haklarla ilgili olarak üçüncü ÅŸahıslara karşı yükümlülük altına girmediÄŸini ve girmeyeceÄŸini, üçüncü ÅŸahıslarla lisans veya devir anlaÅŸmaları yapmadığını ve yapmayacağını beyan ve taahhüt etmelidir.

4. Yayıncının devraldığı ya da tam ruhsat edindiÄŸi mali hakların üçüncü ÅŸahıslar tarafından kullanılmasını yasaklamaya, tecavüzlerin önlenmesi dahil bu hakların takibi ve bu haklardan doÄŸan kazançların tahsili için her türlü idari, kazai ve icrai yollara doÄŸrudan veya üyesi olduÄŸu meslek birliÄŸi aracılığı ile baÅŸvurmaya ve izlemeye yetkili olduÄŸu hususu sözleÅŸmede yer almalıdır.

5. Yayıncının yalnızca sözleÅŸme ile devraldığı ya da ruhsatını edindiÄŸi mali hakları kullanabileceÄŸi, sözleÅŸmede yer almayan mali haklar ile çeviri üzerindeki manevi hakların münhasıran çevirmene ait olduÄŸu kabul edilmelidir.

SözleÅŸme koÅŸullarına uyulmaması veya onaylanmış çevirinin, telif ödemesi yapılmış olsa bile, eserin çevirmen tarafından yayınevine teslim edildiÄŸi tarihten sonraki 18 ay içinde yayımlanmaması halinde devredilen ya da ruhsat verilen mali hakların çevirmene geri döneceÄŸi kabul edilmelidir.

6. SözleÅŸmelerde çevirinin teslim ve öngörülen yayınlanma tarihi, tekrar baskıların hangi süre ve koÅŸullarla yapılacağı ve her baskıda çoÄŸaltılacak asgari nüsha sayısı açıkça belirtilmelidir.

7. Yayıncı tekrar baskıları, çevirmene geçmiÅŸ baskılarda oluÅŸan hata ve eksikleri gidermesine imkan tanıyacak biçimde önceden bildirmeli ve sözkonusu baskıda çoÄŸaltılacak nüsha sayısını belirtmelidir.

8. Telif ücretleri ve oranları, çeviri için tanınan süre, terminoloji, indeks hazırlanması, kaynak taraması ve benzeri ek çalışmalar dikkate alınarak brüt olarak saptanmalı; yasal kesintiler düÅŸüldükten sonra telif makbuzu karşılığı nereye, nasıl ve hangi tarihlerde ödeme yapılacağı açıkça belirtilmelidir.

Avans ve tekrar baskı ödemeleri ayrıca hükme baÄŸlanmalıdır.

Brüt telif ödemesinden ne tür ve ne oranda yasal kesinti yapılacağı ve ödenecek net oran çevirmene açıkça belirtilmelidir.

9. Yayıncı çevirinin her baskısında, toplamda (50) adeti aÅŸmamak koÅŸuluyla çoÄŸaltılan nüshaların en az (% 1)’ni çevirmene bedelsiz olarak vermelidir.

Çevirmene bedelsiz verilen nüshalar ile yayıncının yasal bildirim ve tanıtım amacı ile bedelsiz dağıttığı diÄŸer nüshalar telif tutarı hesabının dışında tutulmalıdır. Çevirmen bedelsiz aldıkları dışında, istek tarihindeki dağıtım satış bedeli karşılığında ek kopya edinebilmelidir.

10. Yayıncı ilk kez çalıştığı ya da çevrilecek eser konusunda yeterli deneyime sahip olmayan çevirmenlerden deneme çevirisi talep etmelidir.
Yayıncı yayınevi adına çevirmenle birlikte çalışacak editörü belirlemeli, çevirinin her aÅŸamasında editör ve çevirmenin ortak çalışmasını saÄŸlamalıdır. Yayıncı çeviriyi tümüyle red kararını veya çeviriye iliÅŸkin deÄŸiÅŸiklik taleplerini, çevrilen bölümleri belli aralıklarla inceleyerek, emek kaybına yolaçmayacak mümkün olan en kısa sürede çevirmene bildirmelidir.

Yayıncı çeviri üzerinde; yayınevinin yerleÅŸik yazım kuralları ve terminoloji kullanımına uyum ya da orjinal eserin anlatım ve düÅŸünce bütünlüÄŸü, üslup ve akıcılığına uygunluk bakımından deÄŸiÅŸiklik yapmasını çevirmenden isteyebilmeli; çevirmenin deÄŸiÅŸiklik yapmayı kabul etmemesi ya da çevirinin düzeltilemeyecek ölçüde yetersiz bulunması durumunda, yukarıda öngörülen koÅŸullar çerçevesinde çeviriyi bütünü ile reddedebilmelidir.

Yayıncı çevirinin çoÄŸaltılan nüshalarının kapak tasarımlarını, forma ve cilt düzenlemelerini yapmaya, baskı tekniÄŸini ve baskı malzemelerini belirlemeye, söz konusu tasarım ve düzenlemelerle baÄŸlantılı olarak her türlü görsel malzeme kullanmaya, çeviriyi saptayacağı bir seri ya da dizi içinde yayımlamaya ve uygun göreceÄŸi dağıtım kanalları ve satış yöntemleri ile yaymaya yetkili olmalıdır.

11. Yayıncı çevirmenin isminin, çoÄŸaltılan nüshalarının iç kapakları ve künye sayfasında yeralmasını saÄŸlamalı, ön kapakta ve tanıtım malzemelerinde görünmesini gözetmelidir.

12. Yayıncı ve çevirmenler bu protokole uygun düzenlenmiÅŸ sözleÅŸmelerden doÄŸan uyuÅŸmazlıkların çözümünde, yargı yoluna gitmeden önce, ÇEVBİR ve YAYBİR’in ilgili kurullarından atanacak birer üye ile meslek birliklerinin ortaklaÅŸa saptayacakları, anlaÅŸmazlık konusuna hakim bağımsız bir baÅŸkandan oluÅŸacak tahkim kuruluna baÅŸvurmayı esas almalıdırlar.

Bu protokol

Kitap Çevirmenleri Meslek BirliÄŸi
ÇEVBİR

Yayıncılar Meslek Birliği

YAYBİR

tarafından, 26 Mart 2008 tarihinde imzalanmıştır.