Milliyet Sanat dergisinin, Mart 2006 sayısında, Cem Erciyes’in Elif Åžafak’la son romanı üzerine yaptığı bir söyleÅŸi yer alıyor. SöyleÅŸi, kitap yayımlanmadan kısa süre önce yapılmış. SöyleÅŸinin giriÅŸinde Erciyes ÅŸunları yazıyor (abç):

“Bir süredir Elif Åžafak’ın Ermeniler’i konu alan bir roman yazdığı konuÅŸuluyordu. Hakikaten öyleymiÅŸ. Bir önceki romanı ‘Araf’ gibi İngilizce yazılıp, ardından Türkçeye çevrilen bu romanın adı ‘Baba ve Piç’. Bu kez Elif Åžafak, Aslı Biçen’in yaptığı çevirinin üzerinden geçip neredeyse kitabı yeniden yazmış; bunun etkisini hemen hissediyorsunuz…”

SöyleÅŸide çeviri süreci üzerine ayrıntılar yer almıyor. Bu durumda insanda hayret duygusu uyanıyor: Kitap İngilizce yayımından önce Türkçe olarak yayımlandı. Burada Erciyes’in ifadesine göre, Türkçe metin İngilizce metinden farklı, Türkçe metin İngilizce yazılmış olan (özgün) metnin çevirisi deÄŸil, bir yeniden yazımı. Bu durumda iki özgün metin oluÅŸuyor: peki hangisi asıl baÅŸvuru kaynağı olarak alınacak? İki metin arasındaki farklar ne olarak sınıflandırılacak?

Aslında bu karmaşık durumun edebiyat tarihinde baÅŸka örnekleri de var. BaÅŸka dilde yazdığı kitapları anadiline çevrilen yazarların en ünlüsü Vladimir Nabokov. Nabokov, Amerika’da tanınmak istediÄŸi zaman, önce Rusça olarak yazdığı kitapları İngilizceye çeviriyor, daha sonra uzun yıllar İngilizce yazıyor. Ardından İngilizce yazdığı kitapların bazılarını (örneÄŸin Lolita‘yı) anadili Rusçaya çeviriyor. Fakat Lolita‘nın Rusça’da Nabokov’unkinden baÅŸka çevirileri de var. Nabokov’un Rusça’ya yapılan çevirileri arasında en ilginci, kendisinin İngilizce’ye çevirdiÄŸi Eugene Onegin (Yevgeni Onegin) için yazdığı dev ÅŸerhin Rusça’ya çevrilmiÅŸ olması (ikinci resim). Neyse ki Rus çevirmenler ÅŸerhi çevirirken, PuÅŸkin’in bu ünlü ÅŸiir-romanını, Nabokov’un İngilizceye yaptığı çeviriden çevirmemiÅŸ, aslından aktarmışlar.

Baba ve Piç çevirisi, Nabokov’un kendi İngilizce çevirmenleriyle yaÅŸadığı ilginç iliÅŸkiyi düÅŸündürüyor. Rusça’da Dar adını taşıyan romanın The Gift olarak İngilizceye çevrilmesi sırasında yaÅŸanan süreci çevirmen Michael Scammell, The Servile Path (Translating Vladimir Nabokov) [Sadık Yol (V. Nabokov’u Çevirmek)] baÅŸlıklı bir yazıda anlatmış: genel olarak yorucu bir süreç olarak nitelendiriyor. The Gift‘te çevirmenin adı ÅŸu ÅŸekilde anılıyor: “Michael Scammell tarafından Rusça’dan yazarın iÅŸbirliÄŸiyle Michael Scammell tarafından çevrilmiÅŸtir.” Nabokov daha sonra, kitaplarını oÄŸlu Dimitri Nabokov’a çevirtmeyi yeÄŸlemiÅŸ.