Yabancı doktorların gelmesiyle ilgili tartışmalar sürüyor, sürerken de ilginç ayrıntılar tartışılıyor: yabancı doktorların bir dil sınavından geçirilecek olması gibi. Bu arada, bu tasarının yabancı yatırımcıların saÄŸlık alanına yapacağı yatırımlarla ilgili olduÄŸu da öne sürülüyor. Önümüzdeki günlerde bu uygulama hayata geçtikçe daha tartışılacaktır kuÅŸkusuz, ama burada ilginç olan nokta, devlet kurumlarında çalışmakta olan yerli doktorlarla birlikte çalışmak üzere yabancı doktor getirilmesinin düÅŸünülmesi. Yoksa özel kurumların yabancı uzmanlar çalıştırması önündeki engelleri aÅŸmak güç olmayacaktır sanırım.
Çevirmenler açısından düÅŸünülünce, olası bir durumda bunun hangi alanlarda uygulanabileceÄŸini söylemek güç. Çünkü öncelikle hangi devlet kurumlarında çeviri hizmetinden yararlanıldığı, devlet kurumlarında çevirmenlerin ne oranda istihdam edildiÄŸi görünürlük kazanmış bir konu deÄŸil. Bunun iki ilginç örneÄŸi geçtiÄŸimiz günlerde yaÅŸandı: Avrupa BirliÄŸi’yle yapılan görüÅŸmeler sırasında imzalanan anlaÅŸmaların çevirisi sözkonusu olduÄŸunda, devlet çevirmenlerinin yetersiz kaldığı, özel çeviri bürolarından hizmet alındığı görüldü. Ya da, Çuval Olayı denen olayda çevirmenlerin rolü tartışılmaya baÅŸlanınca, Titan gibi özel dil ve çeviri hizmeti veren ÅŸirketlerin Amerikan Ordusu için sözleÅŸmeli olarak çalıştığı ve bu çerçevede bölge dillerini bilen çevirmenleri, Amerikalı olmaları ÅŸartı aramaksızın istihdam ettiÄŸi görünürlük kazandı. Türkiye’de verilen ilanı okuyarak Titan için Irak’ta çalışmaya giden Türk çevirmenler olduÄŸu anlaşıldı. Olası baÅŸka bir durumda, Türk Ordusu’nun dil ve çeviri hizmetine gerek duyup duymayacağı, duyarsa bu hizmeti nasıl (örneÄŸin özel ÅŸirketlere baÅŸvurarak mı?) elde edeceÄŸi geleceÄŸe yönelik bir soru olarak sorulabilir. Her koÅŸulda, yabancı uzmanların devlet tarafından istihdam edilmesi sözkonusu olursa, bu çevirmenler için de sözkonusu olabileceÄŸinden, devlet kurumlarında çalışan çevirmenlerin de daha görünür hale gelmesi gerekecek gibi görünüyor.
DiÄŸer yandan, yabancı çevirmenler zaten geliyorlar. Bunlara iliÅŸkin ilginç bir örnek, dolaylı olarak Kuran çevirmenleri arasında anılabilecek olan Åžükran Vahide adlı bir çevirmen. Åžükran Vahide’nin kısa yaÅŸam öyküsü ÅŸöyle:
“ÅžÜKRAN VAHİDE (AraÅŸtırmacı-Yazar)
1948 yılında İngiltere’nin Lancashire ÅŸehrinde dünyaya geldi. Durham Üniversitesi Åžarkiyat Fakültesi Türk ve Fars Edebiyatı bölümünden 1980’de mezun oldu. Alman Oryantalist Prof. Dr. Paul Luft’un nezaretinde 15. yüzyıl ediplerinden Heratlı Hüseyin Vâiz Kâşifî’nin eserleri üzerinde doktora çalışması yaptı.
1981’de Risale-i Nur Külliyatı‘nın İngilizce tercümelerini okuduktan sonra Müslüman oldu. Türkiye’de ikamet etmekte olan Åžükran Vahide, Risale-i Nur konusunda araÅŸtırmalar yapmaktadır.
BaÅŸta Sözler, Mektubat ve Lem’alar olmak üzere birçok risaleyi İngilizceye tercüme etti.”
BilindiÄŸi gibi, Said Nursi’ye ait olan Risale-i Nur bir tür yorumlu Kuran çevirisi.* Said Nursi’nin eserlerini ağırlıkla Sözler NeÅŸriyat yayınlıyor ve yayınevinin Türkiye dışında Amerika, Almanya, İngiltere ve Mısır’a yönelik bir dağıtım ağı var. Dolayısıyla bu ülke dillerine yönelik çevirileri de var. Müslüman olduktan sonra Mary Weld adını bırakıp Åžükran Vahide adını aldığı anlaşılan İngiliz de bu çevirilerden birini okuyarak Said Nursi çevirmenliÄŸine baÅŸlamış. Ardından Sözler NeÅŸriyat için Lem’alar adlı eseri de The Flashes adıyla 1995 yılında, Mektubat adlı eseri The Letters adıyla 1996, Sözler adlı eseri The Words adıyla 1998 yılında çevirmiÅŸ. 1992 yılında yazdığı Kiliseden Camiye YolculuÄŸum adlı, Mısır’da yayınlanan öz yaÅŸamöyküsünün dışında, ayrıca “Risale-i Nur ile, İslâmiyet’in batıya anlatılmasında en mükemmel bir modeli ortaya koyduÄŸunu” düÅŸündüÄŸü Said Nursi üzerine bir yaÅŸamöyküsü kaleme almış. Islam In Modern Turkey : An Intellectual Biography Of Bediuzzaman Said Nursi (Modern Türkiye’de İslam: Bediüzzaman said Nursi’nin Entelektüel bir YaÅŸamöyküsü) adını taşıyan bu kitap İbrahim M. Abu-Rabi’yle birlikte kaleme alınmış. İbrahim M. Abu-Rabi, Hartford İlahiyat Fakültesi’nin İslam İncelemeleri ve Hıristiyan-Müslüman İliÅŸkileri için kurulmuÅŸ olan Duncan Black MacDonald Merkezi’nin müdür yardımcısı olan bir İslam İncelemeleri profesörü. Hartford İlahiyat Fakültesi’nin adı, geçtiÄŸimiz Ocak ayı içinde, Risale-Nur Enstitüsü‘yle birlikte ortak olarak Türkiye’de düzenlediÄŸi, DeÄŸiÅŸen Toplum Yapısında Ahlak baÅŸlıklı, 20 kiÅŸilik katılımı olan bir toplum bilimleri semineriyle duyulmuÅŸtu.
Sonuçta, bu ilginç örnekten yola çıkarak, yabancı çevirmenlerin Türkiye’ye zaten geldiÄŸini ve çalışmaya baÅŸladığını öne sürmek yanlış olmaz. Mary Weld örneÄŸine bakarak, Said Nursi’nin eski Türkçe ağırlıklı, zorlu dilinin çevirisini yapabilecek yetkinlikte yabancı çevirmenlerin önümüzdeki günlerde dini çeviriler dışındaki alanlarda da çalışmaya baÅŸlayacağı düÅŸünülebilir. Bu durumda ileride bir devlet yetkilisinin, doktorlar için sözkonusu olduÄŸu gibi, çevirmenler için de sıkıntı yaÅŸandığını dile getirerek, yabancı çevirmen istihdam etmeyi ya da çalıştırmayı önermesi ÅŸaşırtıcı olmaz. Kültür Bakanlığı’nın TEDA Çeviri Projesi‘ni, yani Türkçe edebiyat eserlerini baÅŸka ülkelerde tanıtmak üzere yabancı çevirmenler ve yayınevleriyle anlaÅŸma yapma projesini bunun yolunu açabilecek bir proje olarak görmek çok abartılı mı olur? Belki. Buna ÅŸimdiden kesin yanıt vermek olanaksız.
* Said Nursi’nin bu yorumlu Kuran çevirisinin, eski Türkçe ağırlıklı olması ve kendine özgü üslup zorlukları taşıması nedeniyle yeni Türkçe bir çevirisinin yapılması tartışmalı bir konudur. Vaktiyle Necip Fazıl’ın böyle bir deneme yapmak istediÄŸini Fethullah Gülen bir söyleÅŸinde anıyor, fakat Said Nursi’nin öÄŸretisine baÄŸlı olanlardan biri olan Gülen, böyle bir çeviri ya da sadeleÅŸtirmeye karşı çıkmaktadır.
Güncelleme, AÄŸustos 2006: Kitap, “Bediüzzaman Said Nursî Entellektüel Biyografisi” adıyla Türkçe yayınlanmış.
