Yanıltıcı haber çevirileri artık saçmalık düzeyine ulaÅŸtı.

Son olarak Radikal gazetesi 1 Haziran 2006 günü, Amerika’da Mart 2006 içinde yayımlanmış, Irak iÅŸgalinin tarihçesini ele alan bir kitapta bir Amerikan yüksek düzey askerinin Türkiye’ye küfrettiÄŸini haber yaptı. Kitaptan aktardığı alıntılarla satır satır nokta noktalı küfür çevirisi yapılan haberde ne dendiÄŸini ben anlayamadım: eÄŸer Amerika’da yayınlanan bir kitapta bu ifadelerin yer alabilmesi haber konusuysa, ilgili yayıneviyle görüÅŸebilir, nasıl olup da bu ifadelerin kitapta yer aldığını sorabilirlerdi. EÄŸer konu edilen askerden yola çıkarak Amerika’nın Türkiye’ye hakaret ettiÄŸi dile getiriliyorsa da, bunu çok daha somut birçok olaydan biliyoruz, avam küfürleÅŸmelerinin manÅŸetlere taşınmasıyla farkına varacaksak, bir terslik var demektir.

Dahası, asıl ilginç ÅŸeylerden biri, Radikal’de Erdal Güven’in haberi olarak yer alan bu haberin, 1 buçuk ay önce 16 Nisan 2006‘da Aydınlık dergisinde kapak haberi olarak verilmiÅŸ olması. Fakat Radikal haberinde bu durum anılmıyor. Erdal Güven, Aydınlık dergisinin dergi kapağında küfre yer vermesinin yetmediÄŸini, bunu çoÄŸaltmanın gerektiÄŸini mi düÅŸünmüÅŸ? Yoksa, ÅŸans eseri herkes Mart 2006’da yayımlanan bu kitabı okuyor ve küfürlere öfke mi duyuyor?

Dahası, kanımca her iki taraftaki çeviriler yanlış. Franks’in basın karşısında deÄŸil, erler karşısında savurduÄŸu bu küfürlerin (“Fuck Turkey. Fuck their families. Fuck their dogs.”) baÅŸka türlü çevrilmesi de mümkün: Canı cehenneme Türkiye’nin.. vb. Amerikalıların popüler kültürünün bizde her noktadan önce “abi ya” denmesi gibi her iki kelime arasında bir “fuck” deme noktasına geldiÄŸi hafif dil bilen, film seyreden herkesin malumu. Roman çevirilerinde bu tür küfürlerin Türkçeye birebir uymadığı, uyarlama, baÄŸlama göre çevirme gerektirdiÄŸi bilinir.

Ayrıca çeviri doÄŸru kabul edilse bile fark etmez. Bazı ÅŸeyler vardır, onları aktarmaya, çevirmeye deÄŸmez. Aklı başında bir gazete okurunun muhatabı orduda erlere fırça atan bir asker deÄŸildir, o sözlerin hangi baÄŸlamda yer aldığı (ÖrneÄŸin konu edilen Cobra II kitabının yazarları bu sözler için ne diyorlar? Yayınevi ne diyor?), resmi söylemlere yansıyıp yansımadığıdır.

Ben doÄŸru çeviriyi bildiÄŸim için mi böyle düÅŸünüyorum. Hayır. Sadece son günlerde arka arkaya gelen yanıltıcı haber çevirileri bana böyle düÅŸündürtüyor. İran’la ilgili yanlış çeviriler, karikatürist Meyestani’nin karikatürünün eksik çevirileri, bir baÅŸka karikatürist Art Spiegelman’ın yazısının Danimarka’da yeni bir karikatür skandalı olarak sunulması.. bir yanıltıcı haber çevirisi bombardımanı gibi geliyor bana. Vaktiyle Ecevit’in Filistin’de “soykırım” olduÄŸunu söylemesini büyük bir yanlış sayan, sözcük seçimi konusunda özenli Güven’in, bu sefer “Lafı Gevelemedi” diyerek kitabın içeriÄŸini özetlemekle yetinip yorum yapmadan küfürleri aktarmaya çalışmasını da doÄŸrusu anlamıyorum. Kötü politik zamanlarda nedense kötü çeviriler yaygınlaşıyor.