“YetmiÅŸ yıl önce, insanlar benden ya da baÅŸka birinden 20. yüzyılı aÅŸacak birkaç ÅŸair söylemesini istese, ben 10 15 isim sıralayabilirdim. Åžimdi? Bir yüzyıl sonra kesinlikle hatırlanacak bir ÅŸair söyleyin? Söyleyemiyorsunuz, deÄŸil mi?â€
Macaristan’ın önemli ÅŸair ve çevirmenlerinden Gyorgy Faludy edebiyatın 21. yüzyılda hayatta kalmayacağına inanıyor. HVG adlı dergide yer alan, János Dobszay‘le yaptığı söyleÅŸiden ÅŸiir çevirisi ve protesto olarak çeviri üzerine bir bölümü çevirdik.
Â
HVG: Belki günümüzde iÅŸler daha kolaydır – neredeyse her ÅŸey yayınlanıyor. Bu selin içinden kitapları nasıl seçiyorsunuz?
Gyorgy Faludy: Seçmek olanaksız. O kadar çok kitap yayınlanıyor ki yığının içinde yol bulmak imkansız. Bir zamanlar, yayıncılar okurlar arasında ürünlerini duyurmak için büyük çabalar harcardı. Artık harcamıyorlar. Mart 1938’teki, Villon baÅŸarısından sonra, Uj Idok adlı yayınevine bazı ÅŸiir çevirilerimi vermek istedim. Bana dünya edebiyatındaki en güzel 1000 ÅŸiiri çevirmem için bir sözleÅŸme önerdiler. Yayınevinin başında olan, bir İtalyan Rönesans dönemi resminden çıkmış gibi görünen Bayan Andrassy kitabı ne zaman hazırlayacağımı sorduÄŸu zaman, dört yıl süre istedim. “Okumam gereken çok ÅŸey var: ilk taslağı Dünya Savaşı’ndan sonra teslim edeceÄŸim,†dedim. “Dünya Savaşı mı?†dedi, “O olup bitti bile.†Bir tane daha olacağına inanamıyordu. Sonunda, son tarih olarak 1942 yılında anlaÅŸtık. Antolojinin ilk halini 1988 baharında tamamladım. Åžimdi tekrar, 500 ÅŸiir daha eklenmiÅŸ olarak yayınlanıyor. Hayatım boyunca ÅŸiir peÅŸinde koÅŸmaktan piÅŸman deÄŸilim. Çok az kimsenin bildiÄŸi bir ÅŸeyi öÄŸrendim: Japon, Çin, Fars ve Arap ÅŸiirinin de en az Avrupa ÅŸiiri kadar deÄŸerli olduÄŸunu.
HVG: Üç kitabınız daha yeniden yayınlanıyor ve Cehennemde Geçen EÄŸlenceli Günlerim adlı, maceralı hayatınızı anlatan kitabınızın üçüncü cildi yayınlanacak. GeçmiÅŸe mi kaçıyorsunuz?
Gyorgy Faludy: Ne ÅŸimdiden ne de dünyadan saklanıyorum, ÅŸu an yayınladıklarım öyle düÅŸündürse bile. Macarca elyazmasını kaybettiÄŸim için İngilizce’den geri çevirmek zorunda kaldığım Karoton adlı romanım, Hıristiyanların idam edildiÄŸi dönemlerde geçiyor, ama aslında Komünistlerle ilgili bir alegori. Onlar kazanıncaya dek, ÅŸerefle mücadele ediyorlardı, ama baÅŸa geçince Komünist savaÅŸçılar fahiÅŸe oluverdiler. Hitler’i protesto etmek için Heine’ı çevirdim, çünkü onu doÄŸrudan eleÅŸtiremiyordum. O yüzden benim hem Hitler hem de Stalin’e karşı ÅŸiir yazmış olan tek kiÅŸi olduÄŸumu söyleyebilirim.
