Sessiz sedasız, Türkiye’nin sayılı yazarlarından, tarih romanı yazarlarından biri öldü. Mustafa Necati SepetçioÄŸlu, yetmiÅŸ dört yaşında göÄŸe uçtu. Basında pek yankı uyandırmadı bu kayıp.

SepetçioÄŸlu’nun çok sayıda romanı, tiyatro oyunu, inceleme kitabı vardı, fakat en ilginç çalışması Yaratılış ve TüreyiÅŸ adlı ilk kitabıydı. İlk kez 1965 yılında yayınlanan bu kitap, “destan” olarak adlandırılıyor ve bir bakıma Türk edebiyatının (yazarı tarafından böyle tanımlanmasa da) ilk postmodern eserlerinden biri: çeÅŸitli mitoloji, destan, edebiyat metinlerini özel bir biçimde, çeÅŸitli alıntı ve yeniden yazımlarla bir araya getiriyor.

Türk mitolojisinin ilk edebi yazımı olan bu “destan,” yayımlandığı 1965 yılında, Amerika’da, Gülten Yener tarafından The Creation and the Procreation adıyla İngilizce’ye çevrilmiÅŸ ve Emporia Eyalet Üniversitesi’ne yüksek lisans tezi olarak sunulmuÅŸ. Daha sonra 2001 yılında, Gene Doty, Yener’in düzyazı çevirisinden yola çıkarak kitabın, Altay mitolojisiyle ilgili kısmından ÅŸiir uyarlamaları yapmış.

“Destan”ın giriÅŸi ÅŸöyle:

“Yer, yer deÄŸilken su, su idi; baÅŸka bir ÅŸey yoktu. Bir uçsuz bucaksız su; bir dolu su dört bir yanı doldurmuÅŸtu. Bir su ki yılan içse ölümsüzleÅŸir, bir su ki ölü çıyan içse dirilir; zerre zerre hayat kımıldar.. bir büyük sessizlik içinde ulu, bilinmezlikle buÄŸulu ve kaynaÅŸmalar, ürpermelerle dolu bir su.. ve lâkin, bir hayırsız su aynı zamanda; hiçbir iÅŸe yaramaz, dipsiz; cümle güzellikten nasipsiz, bir ürpertici su.. yalnız; yapayalnız!

Belki, yılan bile ölümsüzleÅŸecek bu sudan içse ve var olsa ama yılan da yok; diri deÄŸil, ölü çıyan bile yok. Bu yokluk içinde bir Tanrı, Kara Han; bir de bu su. Tanrı Kara Han bu yalnız su üstünde beyaz bir iri kaz olmuÅŸ uçuyordu.”

Gene Doty bu kısmı ÅŸöyle çevirmiÅŸ:

“Endless Water

Now there is no earth,

there’s only water, only endless water

clear to the four corners of nothing.

If Snake drank this water,

Death would fall from him;

if Scorpion, dead, drank it,

he would live again, rise

in a spatter of light.

The water shakes with the silence

of unknown sounds,

sounds that haven’t yet been heard.

All this endless, all this useless water!

The Snake that drank would be deathless–

but there is yet no Snake, no Scorpion.

Within this brightness,

within this blankness,

is only God Kara-han,

the Gander flying lonely,

flying lonely above the water.”

 

Notlar:

Resim, Can Göknil‘in Yaratılış Efsaneleri baÅŸlıklı resim dizisinde yer alan Akkızlar resminden bir detay. Sular arasında Tanrı Ülgen’in kızları Akkızlar.

Gene Doty, The Ghazal Page adlı, İngilizce gazel yazanların yayınladığı bir derginin editörlüÄŸünü de yapıyor.

Gülten Yener. The Creation and the Procreation: The Turkish Epic in English Translation with an Introduction and Commentary. Emporia State University, 1965.

Yaratılış ve TüreyiÅŸ / Mustafa Necati SepetçioÄŸlu