Bu baÅŸlık altında, Radikal gazetesinin konuyla ilgili yayına baÅŸlamasından sonra basında yer alan açıklamaları derleyeceÄŸiz. Yeni açıklamalarla karşılaÅŸtıkça buraya ekleyeceÄŸiz. Vurgular burada eklenmiÅŸtir.
20 AÄŸustos 2006, M.E.B.Açıklaması (Radikal‘den):
Milli EÄŸitim Bakanlığı (MEB), ilköÄŸretim öÄŸrencileri için önerdiÄŸi ‘100 Temel Eser’le ilgili yayınevlerine müdahalesinin söz konusu olamayacağını, ‘en iyi ve doÄŸru çeviriyi’ bulma sorumluluÄŸunun velilerde olduÄŸunu açıkladı.
Milli EÄŸitim Bakanlığı yetkilileri, ilköÄŸretim öÄŸrencilerine tavsiye ettikleri ‘100 Temel Eser’le ilgili her yayınevinin kendi ideolojisine göre çeviri yapmasına, “Bu duruma bizlerin müdahale ÅŸansı yok. Biz sadece çocuklarımızı okumaya yönlendirmek için kitap öneriyoruz. Yayınevlerinde haksız rekabete sebep olmamak için de özellikle bir baskı ve çeviri ismi vermiyoruz. En iyi ve doÄŸru çeviriyi bulma sorumluluÄŸu velilerin” savunmasını yaptı.Önce çevirmene bakın
Bakanlık yetkilileri, velilerin ‘100 Temel Eser’i basan yayınevlerini seçerken, çocuklarına kitap alırkan dikkatli olması gerektiÄŸini belirtti. İçini açıp göz gezdirmeden, sadece adına göre kitap almanın doÄŸru olmadığını söyleyen yetkililer, “Veli, çocuÄŸuna kitap alırken, eser eÄŸer yabancıysa önce çevirmenine bakmalı, kitabın aslına uygun çevirisi yapılmış mı kontrol etmeli. EÄŸer bu seçimi yapmakta zorlanıyorsa, çocuÄŸunun öÄŸretmeninden yardım istemeli” dedi.
22 AÄŸustos 2006, Damla Yayınevi’nin Açıklaması (Haber7‘den):
“Tercüme eserlerde yazarın ifade etmediÄŸi cümlelere yer verilmesi eserlerimizde kesinlikle söz konusu deÄŸil. Yayınevimizin yayıncılık ilkelerine aykırı olan böyle bir davranışı kabul edemeyiz.
Özellikle çocuklara yönelik tercümelerde, her edebiyat insanının makul göreceÄŸi gibi seviyelendirme ve monoton tercümeden daha ziyade edebi deÄŸeri olan bir tercümeye yer vermek gerekir. Haberde, kitaplarda ‘Allah’ kelimesinin kullanılması fahiÅŸ bir hata olarak gösterilmek istenmekte. ‘Allah razı olsun’, ‘Hayırlı sabahlar’ gibi terimlerin Türkçede kullanıldığı muhakkak. İngilizce ‘god’ kelimesinin ‘Tanrı’ yerine ‘Allah’ olarak tercüme edilmesi yanlış deÄŸil. Hele hele ‘psikolojik harekât’ hiç deÄŸildir.”
22 AÄŸustos 2006, Bakanlık ve Talim-Terbiye Kurulu BaÅŸkanı Açıklaması (Radikal‘den):
Milli EÄŸitim Bakanlığı (MEB), ‘100 Temel Eser’ kapsamına alınarak okullara satılan ‘küfür dolu’ Deyimler SözlüÄŸü’yle ilgili inceleme baÅŸlattı.
Bakanlık, Damla Yayınevi’nin ‘MEB tavsiyeli’ ibaresini taşıyan ‘Deyimler SözlüÄŸü’nde küfür düzeyine varan argo ifadelerin yer aldığı yönündeki haberler üzerine dün bir açıklama yaptı. Açıklamada özetle ÅŸöyle denildi:‘İşlem yapılacak’
“MEB’in böyle bir deyimler sözlüÄŸü yoktur, adı geçen yayınevine ait böyle bir sözlüÄŸü de okullara tavsiye etmemiÅŸtir. ‘100 Temel Eser’ listesinin ana hedefi, yeni nesillerde Türkçe bilinci uyandırmak ve okuma alışkanlığı kazandırmaktır. Bu eserlerin tahrif edilerek geliÅŸigüzel ve özensizce yayımlanması ve bu yayınların okullara sokulması kabul edilemez.
Pedagojik olmayan örnekler kabul edilemez. Genel sözlüklerde yer alsalar bile küfür derecesindeki argo tabirlerin ve tabu kelimelerin yer aldığı eserlerin okullara girmesi engellenecek. Ayrıca bu tür yayımlarla ilgili gerekli incelemeler zaman geçirilmeden baÅŸlatılmış ve incelemelerin sonucuna göre de iÅŸlem yapılacak.”
İlköÄŸretim öÄŸrencileri için hazırlanan sözlükte, ‘AÄŸzına tükürdüÄŸümün, aklı b.una karışmak, anasını bellemek, p.ç kurusu, anan güzel mi, b.unu çıkarmak…’ gibi deyimler yer alıyordu.ErdoÄŸan: Sadık kalınmalı
Radikal’in ortaya çıkardığı, ‘100 Temel Eser’ kapsamındaki klasiklerin aslına sadık kalınmadan ve İslami terminoloji kullanılarak çevrilmesine MEB Talim Terbiye Kurulu BaÅŸkanı İrfan ErdoÄŸan’dan da tepki geldi. ErdoÄŸan, Damla Yayınevi’nin yayımladığı Oscar Wilde’ın ‘Mutlu Prens’ masalında kahramanların ‘Hayırlı sabahlar Hans’ diye selamlaÅŸması, Andersen’in masallarının “Bir varmış bir yokmuÅŸ, Allah’ın kulu çokmuÅŸ” diye baÅŸlamasını, Pinokyo’nun babasının Türk olarak gösterilmesini ‘fahiÅŸ hata’ diye niteledi. ErdoÄŸan, ÅŸöyle konuÅŸtu:
“Çevirilerde bir yere kadar farklılık olabilir. ÖrneÄŸin cümlenin kurgulanışında farklı bir yol çizilebilir. Ancak, karakter isimlerinin deÄŸiÅŸtirilmesi, aslına sadık kalınmaması çok yanlış, çok fahiÅŸ bir hata. Biz de üç arkadaÅŸ geçmiÅŸte Åžerif Mardin’in bir kitabını çevirmiÅŸtik. Tabii ki çevirmenden çevirmene farklılıklar oluyor, ancak kimse bu konuda aslına sadakati ihmal etmemeli. Aslına sadakatsizlik, hukuki bazı hakları da beraberinde getirir. Bakanlığın, bu tür kitapları denetleme ÅŸansı yok. Bu tartışmasız hatayı düzeltmeye kalkmak baÅŸka hataları da beraberinde getirir. Burada vatandaÅŸa ve veliye de gerçekten büyük sorumluluk düÅŸüyor. Onlar da çocukları için, kendileri için kitap alırken, dikkatli olmalı.”‘Özet kitap iÅŸi yanlış’
Bandrol almamak için sayfa sayısını azaltmak adına kitapların özet olarak çıkarılmasına da tepki gösteren Talim Terbiye Kurulu BaÅŸkanı ErdoÄŸan, “Kitapların özet olarak çıkarılmasını doÄŸru bulmuyorum. ‘Minerali alınmış besin gibi’ benzetmesi vardır özet kitaplar için, bu benzetmeyi haklı buluyorum” dedi.
24 AÄŸustos 2006, İlkbiz Yayınevi Açıklaması (Radikal‘den):
İlkbiz Yayınevi tarafından MEB tavsiyeli ‘100 Temel Eser’ çerçevesinde basılan ve içinde argo ifadelerle dolu bilmecelerin yer aldığı ‘Türk Bilmecelerinden Seçmeler’ kitabı toplatılıyor.
Radikal’in dün manÅŸetten ‘Çocuklara Kırmızı Noktalı Bilmeceler’ baÅŸlığıyla duyurduÄŸu, içinde argo sözcükler içeren ‘Türk Bilmecelerinden Seçmeler’ kitabını basan yayınevinin sahibi Ali İmran İgüs, haberi bir uyarı olarak aldıklarını ve bilmece kitabının da içinde bulunduÄŸu 40 kitaptan oluÅŸan çocuk kitapları serisini toplattıklarını söyledi. Paketin İstanbul ve Ege’de dağıtıldığını belirten İgüs, İstanbul’da 200 paket topladıklarını, Ege Bölgesi’ndeyse dağıtılan yayınevlerini araÅŸtırdıklarını ifade etti. Kitaptan 1000 adet basıldığını açıklayan İgüs, en fazla 500 adet satıldığını tahmin ettiÄŸini kaydetti.
Kitabı yayına hazırlayan Adem Kaymakçı’yla artık çalışmayacaklarını, okuma grubu çalışanlarına para cezası verdiklerini belirten İgüs, “Çeviri, roman ve araÅŸtırma-inceleme kitapları basıyoruz. ArkadaÅŸlar, ‘Çocuk kitabı yapalım’ dedi, bu iÅŸe girdik. Bu kitap, ‘100 Temel Eser’ kapsamında bastığımız ilk kitap ve ilk çocuk kitabımız. Zaten bunu da elimize yüzümüze bulaÅŸtırdık. Dinci deÄŸiliz, çıkışımızı da Che Guevara’nın ‘Viva Che’ kitabıyla yaptık” dedi.
24 AÄŸustos 2006, “Türkiye’yi ‘Beyaz Saray’ yayıncıları temsil edemez” (Milliyet‘ten):
Sema Aslan imzalı haberde, yayıncılar arasındaki ideolojik ve ticari tartışmaların arka planı veriliyor.
Türkiye Yayıncılar BirliÄŸi BaÅŸkanı (TYB) Metin Celal, 58. Uluslararası Frankfurt Kitap Fuarı’nda Türkiye’yi saÄŸ eÄŸilimleriyle tanınan Basın Yayın BirliÄŸi’nin temsil etmesine tepki göstererek, “Eskiden Beyaz Saray adında bir çarşı vardı, orada dini kitaplar satılırdı. Genellikle orada yayıncılık yapan kiÅŸilerin kurduÄŸu bir dernek bu” dedi
Yayın sektörünün tüm temsilcilerini buluÅŸturmayı hedefleyen uluslararası bir pazar niteliÄŸindeki Frankfurt Kitap Fuarı’nda bu yıl Türkiye’yi Basın Yayın BirliÄŸi temsil edecek. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın bu kararına tepkiler sürüyor.
1999’dan bu yana Türkiye’yi temsil eden Türkiye Yayıncılar BirliÄŸi’ne (TYB) üye yayıncıların Basın Yayın BirliÄŸi’ne en önemli itirazı, bu birliÄŸin “orta ve saÄŸa yakın duran yayınevlerinin birliÄŸi” olması yönünde. Yayıncılar, Basın Yayın BirliÄŸi’nin tüm yayıncıları temsil etmediÄŸi görüÅŸünde.
Basın Yayın BirliÄŸi BaÅŸkanı Hayati Bayrak, amaçlarının Türkiye mozaiÄŸini yansıtmak olduÄŸunu söyledi. Üyelerinin özellikle saÄŸcı ve İslamcı yayın yaptığını, bugün Türk kültür ve edebiyat dünyasını temsil eden isimlerin hiçbirinin yayıncısının bu birliÄŸe üye olmadığını hatırlattığımız Bayrak, “Bu durumda tüm sektörün buluÅŸtuÄŸu bir uluslararası pazarda Türkiye’yi nasıl temsil edeceksiniz?” ÅŸeklindeki soruyu ise ÅŸöyle yanıtladı:
“Basın Yayın BirliÄŸi olarak yaptığımız iÅŸ Türkiye adınadır. Dolayısıyla davetimizi Türkiye Yayıncılar BirliÄŸi ya da Basın Yayın BirliÄŸi üyesi olsun olmasın, tüm yayıncılara gönderdik.”
Bayrak’ın bu davete iki yayınevinden itiraz geldiÄŸini ve bunlardan birinin de Yapı Kredi Yayınları olduÄŸunu söyledi. YKY Genel Yayın Yönetmeni RaÅŸit ÇavaÅŸ, Milliyet’in bu konudaki sorularına yanıt vermedi.Celal’den sert eleÅŸtiri
TYB Genel Sekreteri Metin Celal de Basın Yayın BirliÄŸi’nin üyelerinin bir kısmının gerçekten de yayıncı olduÄŸuyla ilgili ÅŸüpheleri bulunduÄŸuna dikkat çekerek ÅŸunları söyledi:
“CaÄŸaloÄŸlu’nda ‘Beyaz Saray Kitapçıları’ diye bir tabir vardır. Eskiden Beyaz Saray adında bir çarşı vardı, orada dini kitaplar satılırdı. Genellikle orada yayıncılık yapan kiÅŸilerin kurduÄŸu bir dernek bu. Biz TYB olarak Basın Yayın BirliÄŸi’nin Türk yayın sektörünü temsil edebileceÄŸine inanmıyoruz, çünkü sektörün bir bölümünü içeriyor.”
Celal, Kültür Bakanlığı’nın kitabevlerinde Basın Yayın BirliÄŸi üyesi yayıncılarının kitaplarının satışına öncelik tanındığını söyledi. Celal, Bakanlık ile Birlik arasındaki iliÅŸkinin ideolojik olmakla sınırlanamayacağını, ticari bir boyutu olduÄŸunu da öne sürdü.
25 AÄŸustos 2006, MEB MüsteÅŸarı Prof. Dr. Necat Birinci’nin Açıklaması (Hürriyet‘ten):
“22.08.2006 tarihli Hürriyet Gazetesi’nde DoÄŸan Hızlan’ın kaleme aldığı ‘Tek Sahtekárlık Çeviri DeÄŸil’ baÅŸlığı altındaki yazıda ÅŸu ifadeler yer almıştır:
‘Milli EÄŸitim Bakanlığı, ilköÄŸretimdekilere okutulması mecburi 100 Temel Eser’in seçimi için bir kurul oluÅŸturdu. Kurul, çocuk edebiyatı yazarı Mustafa Ruhi Åžirin’in baÅŸkanlığında 6 ay çalıştı. Kitaplar saptandıktan sonra, Milli EÄŸitim Bakanlığı bu kitapları uygun görmedi. Üyelerin verdiÄŸi bilgiye göre bakanlık kendi seçtikleri kitapların kabulü için seçiciler kuruluna baskı yaptı.
Kurul üyeleri de bu baskıcı anlayışa karşı durarak ve gayet haklı olarak kendi seçtiklerinin okutulmasını istediklerinden hepsi istifa etti.
(Kurul üyelerinin isimleri: Gülten DayıoÄŸlu, Fetih ErdoÄŸan, Mevláná İdris Zengin, Prof. Dr. Nilüfer Tuncer, Prof. Dr. Mübeccel Gönen, Hasan Güleryüz.)
Mustafa Ruhi Åžirin, seçilen kitaplar için en iyi olanı tavsiye ettiklerini, 60 deÄŸiÅŸik baskısı olan Pinokyo’nun bu konuda bir örnek olduÄŸunu söyledi.
Bu durumda seçilen kitapların niteliÄŸi ÅŸaibelidir. Kurul istifa ettiÄŸine göre bu kitapları kim seçmiÅŸtir? Onun için bu kitaplara seçim açısından itibar etmemelidir.’
Sayın DoÄŸan Hızlan’ın edindiÄŸi bilgilere göre anlattıkları, bilgilerin eksikliÄŸi ve yanlışlığından dolayı gerçeÄŸi yansıtmıyor.
Milli EÄŸitim Bakanlığı, ortaöÄŸretim okulları için hazırladığı 100 Temel Eser listesinde yaÅŸayan yazarlarımızın eserlerinin yer almamasını ilke olarak benimsemiÅŸtir. Aynı ilke ilköÄŸretim okulları için hazırlanacak liste için de benimsenmiÅŸtir.
Ancak seçici komisyonun belirlediÄŸi listede hayatta olan 55 sanatkárımızın deÄŸiÅŸik eserleri yanında vefat etmiÅŸ 24 ÅŸair ve yazarın eseri yer aldı.
Bu tavır MEB’in benimsediÄŸi prensibe aykırı bir durumu ortaya getirdi. Bu prensibin doÄŸru olup olmadığı ayrı bir konudur ve basında geniÅŸ bir ÅŸekilde tartışılmıştır.
MEB, seçici kurulun listesinde yer almış, hayatta olmayan sanatkárlarımızın eserlerine, hiçbirisini dışarda bırakmayacak ÅŸekilde yer vermiÅŸtir.
Kurulun istifası ise yaşayan sanatkárlarımızın listeye alınmamasından dolayıdır.
MEB, dile getirilen prensip dışında, kurulun çalışmalarına hiçbir ÅŸekilde karışmamış, müdahale etmemiÅŸ, bir teklifte bulunmamıştır. Hele bir baskı asla söz konusu deÄŸildir.
Kurul, 100 Temel Eser listesinin, ‘sadece hayatta olmayan sanatkárların eserlerinden oluÅŸturulacaktır’ prensibini benimsemediÄŸinden dolayı istifa etmiÅŸtir.
Buna baÅŸka bir sebep aramak ve göstermek yanlıştır.
Kamuoyuna duyurulur.”
25 AÄŸustos 2006, Mustafa Ruhi Åžirin’in Açıklaması (Hürriyet‘ten):
Sayın DoÄŸan Hızlan, 22 AÄŸustos 2006 tarihli köÅŸe yazınızda MEB MüsteÅŸarı Sayın Prof. Dr. Necat Birinci’nin yaptığı açıklamaya bugünkü köÅŸe yazınızda yer verdiniz. Sayın Birinci’nin deÄŸerlendirmesi ve verdiÄŸi bilgiler eksiktir, yanlıştır, yüz temel eser tartışmasına katkı verecek düzeyden yoksun olduÄŸu gibi gerçeÄŸi de yansıtmamaktadır. Her iki köÅŸe yazınız ve Sayın Birinci’nin adalet duygusundan yoksun savunmasına sözkonusu ilgili Kurulun eski baÅŸkanı ve katkı vermiÅŸ üye arkadaÅŸlarıma saygının gereÄŸi açıklık getirmek istiyorum:
Bir, MEB Çocuk Yayınları Danışma ve Yayın Kurulu (Gülten DayıoÄŸlu, Prof.Dr. Nilüfer Tuncer, Prof. Dr. Mübeccel Gönen, Dr. Fatih ErdoÄŸan, Ali Karaçalı, Hasan Güleryüz, Mevlâna İdris Zengin, Mustafa Ruhi Åžirin) Åžubat 2004-Kasım 2005 tarihleri arasında görevlendirilmiÅŸ ve kendi alanında Bakanlık düzeyinde kurulmuÅŸ bir ihtisas kurulu olarak tek bir kitap bile yayınlama imkanı verilmemiÅŸ bir kurul olarak çocuk yayınları tarihimize geçmiÅŸtir.
İki, Kurulumuzun hazırladığı Çocuk ve Gençlik Yayınları Programı, Bakanlık tarafından genelge biçiminde yayınlandığı halde hiçbir aÅŸaması hayata geçirilememiÅŸtir.
Üç, Bakanlık için hazırladığımız Bir Yazar Bir Kitap Projesi ile Tevfik Fikret’ten DaÄŸlarca’ya, Eflatun Cem’den Yalvaç Ural’a 134 yazarın birer seçkin çocuk ve gençlik edebiyatı örneÄŸinin yayınlanması için baÅŸta ilgili dairenin baÅŸkan vekili Sayın Åžadi Keskin ve Sayın MüsteÅŸar insiyatif kullanmadığı gibi Kurul kararları aylarca askıda tutulmuÅŸ, Temmuz-Kasım 2005 tarihleri arasında ise Kurulumuzun toplantı yapmasına olanak verilmemiÅŸtir.
Dört, Bakanlığın resmi yazışmaları çerçevesinde Türkçe ders kitapları, çocuk ve gençlik edebiyatı kaynakçası ve okuma programı için hazırlanacak öneri listesi öncesinde yaÅŸayan-vefat etmiÅŸ yazar ayrımı yapılmasına yönelik ilke kararı Sayın MüsteÅŸar ve ilgili birimler tarafından sözlü ya da yazılı olarak Kurulumuza bildirilmemiÅŸtir. Sayın Birinci’nin ortaöÄŸretim için alınan ilke kararına sığınması yaman bir çeliÅŸkidir ve talihsizliktir.
BeÅŸ, Sayın Birinci’nin “MEB, seçici kurulun listesinde yer almış hayatta olmayan sanatkârlarımızın eserlerine, hiçbirisini dışarıda bırakmayacak ÅŸekilde yer vermiÅŸtir.†açıklaması eksiktir ve 28 Aralık 2004 tarihinde Kurul üyelerince kendisine teslim edilen tutanakla örtüÅŸmemektedir. Sayın Bakanlık yetkilileri arzu ederlerse Sayın MüsteÅŸar’da bulunan içeriÄŸi ve mahiyeti farklı olan Kurulumuzun listesini kamuoyuna açıklayabilirler ve bundan eski kurul üyeleri olarak memnuniyet duyarız.
Altı, Sayın Birinci’nin “Kurul’un istifası ise yaÅŸayan sanatkârlarımızın listeye alınmamasından dolayıdır.†yargısı doÄŸru olmadığı gibi süreç boyunca Kurulla muhatap olduÄŸu için ahlaki de deÄŸildir. Çünkü, 28 Aralık 2004’den Nisan 2005 sonuna kadar kendisi ile beÅŸ kez bu konu görüÅŸülmüÅŸ ve Sayın Bakanı ikna edemediÄŸi tarafıma ifade edilmiÅŸ ve bu bilgiyi de Kurul üyeleri ile paylaÅŸmıştım. Buna raÄŸmen Kurulumuz, okuma programı ile iliÅŸkilendirilmek üzere hazırladığı 123 kitaplık ve 7 baÅŸlıktan oluÅŸan öneri listesi ile ilgili aldığı kararı tekrar gözden geçirmiÅŸ özellikle Türk çocuk ve gençlik edebiyatına yönelik sonuçları dikkate alarak ilk kararında ısrar etmiÅŸ ve bu karar Sayın MüsteÅŸar’a bildirilmiÅŸtir. Ayrıca Kurul, ilgili listenin 15 Temmuz 2005 tarihinde Sayın Bakan tarafından açıklanmasından sonra da kendisine verilen görevin sorumluluÄŸunu ve ciddiyetini koruyarak aldığı kararların uygulanmasını beklemiÅŸ, Kurulun toplantısı dört ay engellendikten sonra bir üye hariç sekiz üye 29 Kasım 2005 tarihinde istifa etmiÅŸtir. Garip ama gerçek, Sayın Bakan Çelik ise 28 Kasım 2005 tarihinde Kurulumuzun görevine son verdiÄŸini daha sonraki yazışmalardan öÄŸrenebildik. Yedi Kurulumuzun hiçbir üyesinin baskıya açık ve eÄŸilimli kiÅŸilikte olmadığını kamuoyunun dikkatine sunmak isterim. Sayın Hızlan, İki önerim var: Bir, yüz temel eser sarmalı’nın medya üzerinden ideolojik ve kiÅŸisel hesaplaÅŸmaya dönüÅŸmemesi için bütün ilgililerin olgunlukla ve düzeyli katkı vermesi. İki, TBMM EÄŸitim, Kültür, Gençlik ve Spor Komisyonu’nun ön araÅŸtırmasından sonra Meclis’te araÅŸtırma komisyonunun kurulması ve okuma alışkanlığı konusunda köklü adımların atılması. Saygılarımla, Mustafa Ruhi Åžirin MEB Çocuk Yayınları Danışma ve Yayın Kurulu (eski) BaÅŸkanı
26 Aralık 2006, Gülten DayıoÄŸlu’nun Açıklaması (Hürriyet‘ten):
SaygıdeÄŸer DoÄŸan Hızlan, 25.08.2006 tarihli köÅŸenizde yayınlanan, MEB MüsteÅŸarı Sayın Prof. Dr. Necat Birinci’nin İlköÄŸretim Yüz Temel Eser yanıtına deÄŸgin, görüÅŸ bildirme gereksinimi duydum:
1- MEB danışma kuruluna İlköÄŸretimde Yüz Temel Eser listesi hazırlama görevi verilirken, listeye yaÅŸayan yazarların alınmaması konusunda, yazılı ya da sözlü olarak, hiç açıklamada bulunulmadı. Bulunulsaydı, daha iÅŸin başında, çaÄŸdaÅŸ Çocuk ve Gençlik Edebiyatını ve dolayısıyla yaÅŸayan yazarları yok sayan bir liste hazırlamaya giriÅŸilmezdi.
2- Bu liste hazırlanırken, 4700 kitap, kurul üyeleri tarafından, büyük bir özveriyle okunup tarandı. Bu emek ve çabaya karşın, MEB söz konusu listeyi, beÅŸ ay sürüncemede bıraktıktan sonra, hangi amaç ve ilkelere yönelik olarak ve kimler tarafından hazırlandığı belli olmayan, bir baÅŸka listeyi, kamuya açıklayıp yürürlüÄŸe koydu. İlk günler bu liste, üyesi bulunduÄŸum MEB Çocuk ve Gençlik Yayınları Danışma kurulu tarafından hazırlanan liste olarak algılandı. Kurul üyeleri, haksız yere kırıcı eleÅŸtirilerle karşı karşıya kaldı. Bu geliÅŸmeler bizi tedirgin etti.
MEB Yayımlar Dairesi tarafından, uzun yıllar Çocuk ve Gençlik kitapları yayınlanmaktadır. Ancak burada yapılan yayınlar, hiçbir zaman iyi kitap düzeyine ulaÅŸamamıştır. Bu yüzden, MEB Yayınları, sürekli olarak eleÅŸtiri odağı konumunda kalmıştır. Uzmanlık Kurulu niteliÄŸindeki Danışma kurulumuz, bu duruma son vermek için, ilk iÅŸ olarak, yoÄŸun çalışmalar yapıp düzeyli yayınlar için, ilmke ve amaçlar saptamıştır. Kurulumuz tarafından Çocuk ve Gençlere nitelikli eserler sunmak amacıyla, BİR YAZAR BİR KİTAP adı altında, yaÅŸayan yazarların eserlerini de içeren bir baÅŸka seçki listesi daha hazırlanmıştır. Bu listedi 67 kitabın, bakanlık tarafından yayınlanması kararı alınmıştır. Hatta bazı kitaplar resimlenerek basıma hazır hale getirilmiÅŸtir. Ancak yayımlar dairesi baÅŸkanlığı, bu kitapların basımını gerçekleÅŸtirmedi. Yüz Temel Eser listesinde olduÄŸu gibi, bu konuda da emeÄŸimiz boÅŸa gitti.
3- MEB Yayımlar Dairesine, yayınlanma önerisiyle pek çok kitap, kurulumuzca oluÅŸturulan ilke ve amaçlar doÄŸrultusunda, titizlikle incelendi. Basılabilir onayı alan kitaplar, saptandı. Yayımlar Dairesi BaÅŸkanlığına sunuldu. Yazık ki bu kitaplar da yayınlanmadı. Kısacası Danışma kurulunda 18 ay süren çalışmalarımız tümüyle sonuçsuz kaldı.
4- Sayın MüsteÅŸar Prof. Dr. Necat Birinci haklıdır. Bizlere bu 18 aylık çalışma süresince, Bakanlıktan hiçbir baskı yapılmadı. Ama çalışmalarımıza destek verilmediÄŸi gibi köstek de olunmuÅŸtur. Hal böyleyken, kurul üyelerinin istifasını ‘baskıya’ dayanarak, gerekçeleri örtbas etmek haksızlıktır. Çocuk ve gençler için, nitelikli kitap hazçırlamak amacıyla görevi kabul etmiÅŸ olan eli kolu baÄŸlı kurul üyeleri istifa etmeyip de ne yapacaktı.
5- Kurul üyeleri, istifa nedenlerini, BaÅŸta Milli EÄŸitim Bakanlığı olmak üzere, bakanlık içindeki gerekli kurumlara sunulan istifa dilekçelerinde, açık seçik belirtmiÅŸlerdir. Bu nedenler arasında, kesinlikle ‘baskı’ öÄŸesi bulunmamaktadır.
6- Bakanlıkça hazırlanmış olan ve kamuoyunda büyük tepki yaratan, Yüz Temel Eser listesinin, enine boyuna tartışılıp eleÅŸtirilmekte olduÄŸu bu aÅŸamada, Danışma Kurulunun üyelerinin, güncelliÄŸini yitirmiÅŸ olan ‘istifa’sı, neden gündeme çekilmeye çalışılmaktadır? Bence her ÅŸeyden önce, bu nedene yanıt bulunmalı. Tartışmalar, yeniden 100 Temel eser listesindeki kitapların, içeriÄŸine odaklandırılmaktadır. Saygılarımla 26.08.2006-08-26 Gülten DayıoÄŸlu MEB Çocuk Yayınları Danışma Kurulu Eski Üyesi 25 AÄŸustos 2006
26 AÄŸustos 2006, Mevlana İdris Zengin’in Açıklaması (Hürriyet‘ten):
Sayın DoÄŸan Hızlan; Son günlerde gündeme gelen ve birkaç yazınızla alevlenen 100 temel eser etrafında yapılan tartışmalar giderek ilginç boyutlar kazanıyor. Ancak birkaç temel noktanın bilinmesi, MEB MüsteÅŸarı Sayın Necat Birinci’nin 25 AÄŸustos tarihli gazetenizde, sizin köÅŸenizde yayınlanan cevabî açıklamasından sonra sanırım özel bir önem taşıyor. Kurulda yer alan ve istifa eden bir üye olarak, ortaya çıkan bu tartışma ile ilgili belirtmek istediÄŸim bazı noktalar ÅŸunlardır:
a) MEB’nca oluÅŸturulan kurul gerçekten kendi içinde özgür bir çalışma ortamında 18 ay çalışmıştır.
b) Bu çalışmalarda öncelikli olarak yayınlanacak çocuk ve gençlik kitapları ile ilgili ilke ve programlar oluÅŸturulmuÅŸ, her toplantıda alınan kararlar, oylamaya sunulmuÅŸ, sonuçları Bakanlık temsilcilerinin de bulunduÄŸu toplantı ortamında bir tutanakla tesbit edilmiÅŸtir.
c) Çalışmanın ilerleyen aÅŸamalarında belirlenen ilke ve programlara uygun olarak iki ayrı proje gündeme gelmiÅŸtir. Bunlardan birincisi okuma programı için 100 kitaplık öneri listesi, ikincisi ise 134 yazardan oluÅŸan “bir yazar bir kitap†projesidir.
d) Bugün tartışmaların odağında bulunan 100 temel eserle ilgili olarak kurulumuzun yaptığı çalışma, yaklaşık 4700 kitap arasından belirlenmiÅŸtir. Bu belirleme yapılırken çeviri eserlerle ilgili olarak piyasadaki eserlerin tercüme olarak en iyisinin seçilmesine özen gösterilmiÅŸ, zaten Bakanlığa ilettiÄŸimiz listede çevirmen adı özellikle belirtilmiÅŸtir.
e) Sonrasında ise bugün bile anlamakta zorlandığım bir ÅŸey vuku bulmuÅŸ, listede yer alan yerli te’lif eserlerle ilgili olarak, yaÅŸayan yazarların eserlerinin listeden çıkartılması gibi bir durum ortaya çıkmıştır. Åžimdi burada el-insaf…ÇaÄŸdaÅŸ çocuk edebiyatı ülkemizde yeni bir edebiyattır ve bu edebiyatın en önemli temsilcileri maalesef (!) yaÅŸamaktadır. Yani ÅŸimdi ne yapalım? Fazıl Hüsnü DaÄŸlarca, Gülten DayıoÄŸlu, Mustafa Ruhi Åžirin, Yalvaç Ural gibi ustaların bu listede yer alması için onları öldürelim mi? Bu liste uzun olduÄŸu için adını anmadığım diÄŸer saygıdeÄŸer yazarlarımızın olmadığı bir liste, eksik bir liste, anlamsız bir liste olmaz mı? Tabii ki eksik ve anlamsız bir liste olur. Listeye bakınca Ömer Seyfettin, Ziya Gökalp, Kemalettin TuÄŸcu, Cahit ZarifoÄŸlu, Tevfik Fikret gibi yazarlarımızın öldükleri için ÅŸanslı (!) olduklarını düÅŸünmeden edemiyorum.
Üstelik liste teslim edilinceye kadar, çalışmamızın herhangi bir aÅŸamasında Bakanlık tarafından yaÅŸayan yazarlarla ilgili bir kısıtlama veya liste dışı kalması gibi bir ima bile yapılmamışken, sonucun “MEB prensiplerine aykırılık†gibi bir etiketle açıklanmaya çalışılması rahatsızlık verici ve üzücüdür. Bizim kurul olarak yaÅŸayan yazarlarla ilgili bir bakanlık prensibinden haberimiz yoktur, olsa da bu prensip ancak deÄŸiÅŸmesi gereken bir prensip olarak dikkate alınabilir. Böyle bir prensip varsa bu prensibin sahibini ayrıca merak ediyorum, herhalde bu varolduÄŸu söylenen prensibin bizim bilmediÄŸimiz makul bir gerekçesi vardır ve bunun kamuoyuna duyurulması sanırım yararlı olur. Hiç bir yazarın, Bakanlık listesi dahil bazı listelerde yer almak için yazdığını sanmıyorum. Yazarların bu türden bir taltife filan da ihtiyaç duyduÄŸunu düÅŸünmüyorum. Listedeki isimlerin hemen hepsi zaten özel yayınevlerinden kitapları çıkan ve çocuklar tarafından yaygın ÅŸekilde okunan yazarlar. Bu yazarlarımızın listelere ihtiyacı yoktur ama bu listelerin o yazarlarımıza ihtiyacı vardır. Öteden beri eleÅŸtiri konusu olan Bakanlık yayınlarıyla ilgili düzey sorununun geride kalması için, kurulumuzca tasarlanan ve sadece baÅŸlangıç olan iki liste, çocuk ve edebiyat için yeni ve güçlü bir adım olabilirdi, amaç buydu ama olmadı, olamadı.
Åžimdi Millî EÄŸitimimizin Sayın Bakanına, Sayın MüsteÅŸarına ve Sayın bürokratlarına ÅŸu basit soruyu sormanın zamanı belki de: Neden kurul tarafından resimletilerek yayına hazırlanmış 67 eserden bir tanesi bile basılamamıştır? Yoksa, bir eserin Bakanlık yayınları arasında yer almasının temel ÅŸartı niteliksizlik midir? Ya da bizim hiç bilmediÄŸimiz “yayın dolapları†mı var? Ya da Bakanlığın “resmî†yazar ya da çizeri olmak mı gerekiyor? Bütün okullardan çığlık çığlık yükselen “kitap istiyoruz, bize kitap gönderin†sesleri Bakanlığın Yayımlar Dairesi’ne ulaÅŸmıyor mu? Bu dairenin görevleri arasında iyi, doÄŸru ve güzel kitabı çocuklara, okullara ulaÅŸtırmak gibi temel bir sorumluluk yok mu? En baÅŸta hiçbir baskı görmedik demiÅŸtim. Evet yıllar geçti. Hiçbir kitap baskısı da görmedik. Bu kadar baskısızlık da fazla ama. Biraz baskı lütfen! Saygılarımla. Mevlâna İdris Zengin
26 (23?) AÄŸustos 2006, Fatih ErdoÄŸan’ın Açıklaması (Hürriyet‘ten):
Â
Sayın DoÄŸan Hızlan, 22 Agustos tarihli Hürriyet’teki yazınızda kurul uyelerine çalışmaları süresince baskı yapıldığına iliÅŸkin bir satırınız vardı. Benim de adım kurul üyeleri arasında geçtiÄŸi için açıklamayı gerekli gördüm: MEB Yayımlar Dairesi’ne baÄŸlı Çocuk ve Gençlik Yayınları Danışma Kurulu’ndaki görevimiz süresince bana herhangi bir baski yapılmamış, aksine, ÅŸahsıma ve uzmanlığıma her zaman saygılı davranılmıştır. Ayrılma nedenim herhangi bir baskı deÄŸil, çalışmalarımızın bir noktada tıkanması ve esasen bir okuma programı çercevesinde deÄŸerlendirilmek üzere hazırladığımız temel eser listesinin bizim bilgimiz dışında deÄŸiÅŸtirilmesidir. Aksi halde, yayımlanan 100 Temel Eser listesi sanki bizim hazırladığımız bir listeymiÅŸ gibi algılanacaktı, bunu istemedim. Saygılarımı sunarım. Dr. Fatih ErdoÄŸan
26 (23?) AÄŸustos 2006, Çetin Öner’in Açıklaması (Hürriyet‘ten):
Sayın DoÄŸan Hızlan, İnsanın zorunlu bile olsa, kendinden söz etmesi yakışık almaz. Ne var ki, 22 AÄŸustos 2006’da Hürriyet Gazetesi’ndeki yazınızı okuyunca, size yazma gereÄŸi duydum. Özellikle de yazınızın baÅŸlığı beni çok etkiledi; “Tek Sahtekarlık Çeviri DeÄŸil†100 Temel Eser üzerine söylenecek en kesin tanım budur bence de. At izi ile it izinin birbirine karıştığı bir ülkede olur böyle ÅŸeyler. Olacaktır da… Bu kirliliÄŸin Edebiyat alanına da taşınması, hüzün verici bir geliÅŸmedir, yozlaÅŸmadır. Ülkemizin birçok kurumunda tanık olduÄŸumuz bu çürüme, son on yılda giderek daha da arttı. Politika’dan, sanata; müziÄŸe ve edebiyata kadar birçok alana yayılmaya baÅŸladı pis bir koku… Hamlet’in diyaloglarında dile gelen “Bu Danimarka İmparatorluÄŸu’nde Çürüyen bir ÅŸeyler var!†saptaması, .ugün de geçerliliÄŸini koruyor, her alana yayılıyor kokuÅŸmuÅŸluk. MEB Bakanlığı Yayınlar Dairesi yetkilileri bana da bir öneri getirdiler aylar önce. GÜLİBİK adlı çocuk kitabımı 100 Temel Eser projesi içinde deÄŸerlendirmek istediklerini söylediler, kabul ettim ve aylarca bekledim. Ne var ki, uzun bir süre sonra kitabımın basımından vazgeçtiklerini öÄŸrendim. Gerekçeleri ise, Seçici Kurul içinde görev alan Çocuk Edebiyatı’nın Hanım AÄŸa’larından mediatic bir yazarın, kitabımda geçen “Ulusal†sözcüÄŸüne takılması; bu sözcük yerine “Milliâ€yi önermesinden kaynaklanmış. Ulusal sözcüÄŸünü sakıncalı görerek karşı oy vermiÅŸ hanımefendi. Hiç de üzülmedim doÄŸrusu. Çünkü GÜLİBİK, ayyınlandıktan sonra, önce Almanca’ya ardından da İngilizce’ye çevrildi. Almanca konuÅŸulan tüm ülkelere “Yardımcı Okuma Kitabı†olarak önerildi. Sadece Almanya’da 4 basımı yapıldı. Filme alındı, 30’u aÅŸkın ülkede gösterime girdi. Amerika’da 200 film arasından ilk 20 film içinde en iyi çocuk filmi olarak gösterime sunuldu. İtalya’da, Paduva Üniversitesi’nce Almanca çevirisi “En iyi çeviri ödülü†ile deÄŸerlendirildi. Çevirmenim ve sevgili dostum Cornelius Bischoff telefon edip; “Türk Horoz’u İtalya’da Almanca olarak da öttü!†müjdesini verdi. İki ödül de Yugoslavya ve İspanya’dan geldi. Aynı kitap Prestij kitabı olarak 1993’te Kültür ve Turizm Bakanlığınca çift dilde (Türkçe/Almanca) olarak basılıp uluslararası tüm fuarlarda sanışa sunulmuÅŸ ve büyük ilgiyle karşılanmıştı. İlk romanım “DaÄŸlara Yazılıdırâ€a İsceç’te “Hümanist Enternasyonal Ödülü†verildi. “Hiç kimseye, kendi ülkesinde Peygamber denilmediÄŸini†öÄŸrenmiÅŸtim artık. Åžimdi ise, “Acinus, Acinum Fricatus†deyiÅŸinin de anlamını daha iyi kavradım. MEB yetkilileri ve KafadaÅŸları tarafından rdeddedilmiÅŸ olmayı ise yazarlık yaÅŸamımda bir Onur olarak görüyorum. Demek ki doÄŸru yoldayım. Ülkemin ve Dünyanın Bütün Çocukları! Sizleri Çok Seviyorum. Hepinize çok teÅŸekkür ediyorum. Çetin ÖNER
26 AÄŸustos 2006, TimaÅŸ Yayınevi’nin Açıklaması (Zaman‘dan):
“Sefiller†ve “Robenson Cruose†kitaplarındaki çeviriler dolayısıyla eleÅŸtirilen TİMAÅž Yayınları, iki kitabın da 2005 yılı başında yayından kaldırıldığını açıkladı.
Söz konusu kitapların ilk defa 1987’de yayınlandığını hatırlatan yayınevi, meselenin geçen sene çözülmüÅŸ olmasına raÄŸmen bugünlerde gündeme getirilmesini, baÅŸka kaygıların etkisi olarak deÄŸerlendirdi. Açıklamada, bu sene yayıncılık dünyasında yaÅŸanan Frankfurt Kitap Fuarı’nda, Türkiye’yi temsil edecek birliÄŸin deÄŸiÅŸmesi ve ders kitaplarının seçimleri ile tavsiyesinin, rant kavgası baÅŸlattığı öne sürüldü. Bu iki konu hakkındaki haberlerin, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Milli EÄŸitim Bakanlığı üzerinde siyasi yoldan baskı kurmak isteyenlerin çalışması olduÄŸu belirtilen açıklamada, “Yayıncılığın daha ehil ellerde ve ciddiyetle yapılabilmesi için, Kültür Bakanlığı bandrol arayışları yerine, meslek birliklerini dikkate almalı ve önerilerini görüÅŸmelidir. Her isteyen kolaylıkla yayıncılık yapamamalı ve bir denetim mekanizması kurulmalıdır. Bu çerçevede birçok problem önlenebilir. Tabii iyi niyet çerçevesinde olmalı, rant düÅŸüncesi ile deÄŸil.†ifadelerine yer verildi. Yayınevi, Sefiller ve Robenson Cruose kitaplarının çevirilerinde orijinal metne sadık kalmadığı ve din propagandası yaptığı gerekçesiyle eleÅŸtirilmiÅŸti.
26 AÄŸustos 2006, MEB Açıklaması (internet sitesinden):
Bir haftadan beri bazı bazı basın yayın organları, Millî EÄŸitim Bakanlığının 15 Temmuz 2005 tarihinde yayımladığı İlköÄŸretim okulları için 100 Temel Eser listesine atıfta bulunarak; Bakanlığın hiçbir tavsiye ve teÅŸviki olmadan bazı yayınevlerinin tamamıyla kâr amacına yönelik olarak, sorumsuz bir ÅŸekilde hazırlayıp yayımladığı kitaplardan alıntılar yapmak suretiyle Bakanlığı; “100 Temel Eser’e İslâmî Makyaj, 100 Temel Eser Skandalı, Dil ÖÄŸretilirken Küfür Olmaz, Çocuklara Kırmızı Noktalı Bilmeceler, Bu Temel Bozuk Olacak, Victor Hugo’yu Da Hidayete Erdirdiler” baÅŸlıkları altında eleÅŸtirmektedirler.
İlköÄŸretim öÄŸrencileri için hazırlanan 100 Temel Eser Listesinin amacı, özelikle 5., 6., 7. ve 8.sınıflardaki öÄŸrencilere okuma alışkanlığı kazandırmak, onları düÅŸünen, düÅŸündüÄŸünü doÄŸru, etkili ve açık bir ÅŸekilde ifade eden bireyler olarak yetiÅŸtirmek, bu yolla onlarda Türkçe bilincini uyandırmak ve canlı tutmak, bir yandan da öÄŸrencilerde güzellik anlayışı ve estetik duygusu uyandırmaktır.
Bu eserler içinde Türkçe’nin zenginliÄŸini, güzelliÄŸini, ifade gücünü ortaya koyan Türkçe Deyimler, Türkçe Atasözlerinden Seçmeler, Türk Bilmecelerinden Seçmeler, Türkülerden Seçmeler, Türk Manilerinden Seçmeler, Tekerlemeler gibi anonim alandan derlemeler yer almıştır.
Ana hedefi, yeni nesillerde okuma alışkanlığı kazandırmak ve onlarda Türkçe bilincini uyandırmak olan bu çalışmanın hiç arzu edilmeyen bir vadide tartışma konusu olması üzüntü vericidir.
Bu listede yer almış bazı batı kaynaklı klasik eserlerin sorumsuz bir ÅŸekilde tercüme edilip yayınlanması yanında, yukarıda belirtilen anonim alanlardan derlenmiÅŸ bazı kitaplarda müstehcen, argo ve taba kelimeler ve ifadelere yer verilmiÅŸtir. Bu tür ifadelerle öÄŸrencilerin muhatap edilmesi ÅŸöyle dursun, ihtisas araÅŸtırmaları dışında, geniÅŸ kitlelere yönelik yayınlarda bile yer almaları uygun görülemez.
Ne yazık ki sorumsuz kimi yayınevleri, sadece kâr amacı ile, kitap kapaklarına “MEB Tavsiyeli 100 Temel Eser” ifadesini de koyarak, Bakanlığın dışında, bazı kitaplar yayımlamışlardır. Deyim ve bilmece alanlarında derlenmiÅŸ, içlerinde küfre varacak kadar müstehcen ve argo özelliÄŸinde örnekler bulunan bu derlemelerin Millî EÄŸitim Bakanlığı ile hiçbir ilgisi yoktur. Bunlar yayın piyasasında Millî EÄŸitim Bakanlığının yayınladığı listenin tematik yönünü fırsat bilerek, sorumsuzca, hatta kamu vicdanını rahatsız edecek derecede olumsuz ifadeler taşıyan kitaplardır. Bakanlık bunları ne incelemiÅŸ, ne teÅŸvik etmiÅŸ, ne onları okullara tavsiye etmiÅŸ, ne de satın alıp okullara dağıtmıştır.
Yaptığımız açıklamalara raÄŸmen bazı basın yayın kuruluÅŸlarının bu sorumsuz kitapları Millî EÄŸitim Bakanlığı ile ısrarlı bir ÅŸekilde iliÅŸkilendirip, aynı ısrarla yayın yapması ve bu yayını sürdürmesi etik açıdan sorgulanması gereken bir durumdur.
Basın yayın kuruluÅŸlarında söz konusu haberlerin yer alması ihbar kabul edilerek bu tür kitaplarla ilgili olarak Bakanlığımızca inceleme baÅŸlatılmıştır. Bunun yanında söz konusu yayınların okullara sokulmaması ve satın alınmaması için tüm öÄŸretmen, öÄŸrenci ve velilerimiz uyarılacaktır. Ayrıca “MEB Tavsiyeli 100 Temel Eser” ifadesi kullanan ve söz konusu ifadeleri taşıyan yayınlarla ilgili olarak yargı yoluna da gidilebilecektir.
Aynı zamanda denetim sorumluluÄŸuna sahip olan bazı basın yayın organlarının böyle bir yanlışlığı hatta sorumsuzluÄŸu ortaya çıkarması takdire deÄŸerdir. Ama bu yanlışlık ve sorumsuzluÄŸun Millî EÄŸitim Bakanlığına yamanmaya kalkışılması kabul edilemez bir durumdur. Hatta daha da ileri gidilerek, bir köÅŸe yazarı tarafından “AKP’nin önerdiÄŸi müstehcen kitaplar” ÅŸeklindeki bir baÅŸlık bile kullanılmıştır. Bu haksız ve mesnetsiz bir isnattır.
Tercüme edilen eserlerdeki yanlış kullanımlar ise ayrı bir konudur. Bu konuda daha objektif deÄŸerlendirmeler yapabilmek için eserlerin asılları ile tercümeleri karşılaÅŸtırılmalıdır. Daha önce yayımladığımız bir basın açıklamasında eserlerin orijinalini tahrif etmeye, özünden ve aslından uzaklaÅŸtırmaya yönelik tasarrufları içeren çevirileri de onaylamadığımızı, bunların da bizim dışımızda olduÄŸunu belirttik.
Her iki konuda da Millî EÄŸitim Bakanlığı, gerekli önlemleri almış ve almaya devam edecektir.
Kamuoyuna saygı ile duyurulur.
27 AÄŸustos 2006, MEB bakanı Hüseyin Çelik’in Açıklamaları (Radikal‘den): [Bu açıklamadaki ÅŸirket yöneticisi üslubuna dikkat ediniz. Bakan, devletin bir bakanlığının “logo”su olduÄŸundan ve kitaplara bunun konduÄŸundan bahsediyor. Ayrıca çeviri normlarını belirlemeye baÅŸlıyor. MEB’nın bir yayınevi olduÄŸu konu edilmiyor – Ç.]
Milli EÄŸitim Bakanlığı’nın (MEB) ilköÄŸretim öÄŸrencilerine tavsiye ettiÄŸi ‘100 Temel Eser’ kapsamındaki bazı kitaplarda argo ve küfürlü ifadelerin yer almasına BaÅŸbakan Recep Tayyip ErdoÄŸan da tepki gösterdi.
İlkbiz Yayınevi’nin ‘Türk Bilmecelerinden Seçmeler’ ve ‘Türk Manilerinden Seçmeler’ adlı kitaplarındaki küfürlü ifadelerle ‘Ecevit’in kafası, Cum Sezer’in sopası, Aptal olduk hepimiz, Kafaları kopası’ gibi uydurma manilere kızan ErdoÄŸan, kamuoyunda oluÅŸan tepki nedeniyle Milli EÄŸitim Bakanı Hüseyin Çelik’i telefonla arayarak, uyarıda bulundu. Bunun üzerine Bakan Çelik, ilgili yayınevlerine dava açacaklarını, bir genelgeyle tüm okul ve öÄŸretmenleri bu tür yayınlara karşı uyaracağını söyledi. Çelik, kitaplarda dinsel ve ideolojik oynamalar yapan yayınevlerini eleÅŸtirerek “Heidi’yi sevdiysen, otur kendi Heidi’ni yaz. Onu MüslümanlaÅŸtırmaya çalışma” dedi.
Van’daki incelemelerini sürdüren Çelik’in, dün gazetecilerle yaptığı sohbet toplantısının ana gündemini, Radikal’in ortaya çıkardığı ‘100 Temel Eser’ skandalı oluÅŸturdu. Kendilerini zan altında bıraktıkları için yayınevlerine ateÅŸ püsküren Çelik, ÅŸöyle konuÅŸtu:Dava açacağız: İçinde cumhurbaÅŸkanına veya bir baÅŸkasına hakaret içeren, küfür dolu bir kitabın okullara, öÄŸrencilere tavsiye edilmesi, söz konusu olamaz. Birisi tutup da belden aÅŸağı müstehcen ifadelerle ÅŸiir antolojisi hazırlarsa ve ‘MEB çocuklara ÅŸiir tavsiye etti’ diye ilan ederse bunda bizim günahımız aranmaz. Piyasalardaki kitapları her gün kontrol edecek halde deÄŸilim. Kitaplarda, argo ve küfür varsa, MEB logosunu kullandığı için dava açarım.
AÄŸzımdan hiç küfür duydunuz mu?: Müstehcen kitap falan tavsiye etmiÅŸ deÄŸiliz. Bakan olduÄŸum günden beri konuÅŸmalarımı irticalen yapıyorum. AÄŸzımdan küfürlü bir kelime mi çıktı?
Her ÅŸeyin istismarı var: Yani MEB okullara kitap tavsiye etmeyecek mi? Tüm bunlara raÄŸmen, bizim ‘100 Temel Eser’ projemiz hedefine ulaÅŸmıştır. Tolstoy’un ‘SavaÅŸ ve Barış’ını okuyun dedim. Kitabı tutup da özünü yok edecek ÅŸekilde tahrip edecek ÅŸekilde üslubunu deÄŸiÅŸtirip üzerine bir damga basarsa yanlış yapmış olur, korsan yayın neyse bu da odur. Her ÅŸeyin istismarı var. Ciddi yayınevlerinin kitaplarının bir hafta sonra korsan yayınları çıkıyor. Birlikte bunun üzerine gidelim o zaman.
Kendi Heidi’nizi yazın: Çeviriyi siz motamot yaparsanız, çok anlam ifade etmeyebilir. Ancak ülkenin kültürel unsurlarını göz önünde bulundurmakla Hıristiyan dünyasında yazılmış bir kitabı MüslümanlaÅŸtırmak farklı ÅŸeyler. Heidi’de bir kilise sahnesi vardır, buram buram Hıristiyanlık propaganda edilir. EÄŸer Heidi’yi sevdiysen, Heidi’yi MüslümanlaÅŸtırmaktan vazgeç, otur kendi Heidi’ni yaz, otur kendi çizgi filmini yap.Cennet ifadesi normal: Radikal’in manÅŸetinde, bir çeviride aslında olmadığı halde, ‘Burayı cennete çevirmiÅŸsin’ ifadesinin kullanıldığı belirtiliyor. Bir tatil köyüne gittiniz, masmavi bir deniz, arkanızda yemyeÅŸil bir orman, kumsal o biçim, ‘Burası cennet gibi bir yer’ derseniz, yeni bir termonoloji mi kullanmış olursunuz? ‘Burayı iyiden, doÄŸrudan yana deÄŸiÅŸtirmiÅŸiniz’ ifadesi yerine ‘cennete çevirmiÅŸsiniz’ dediÄŸiniz zaman burada garipsenecek bir ÅŸey yok.
Yarabbim, Allah’ım garipsenmemeli: Diyelim ki Pinokyo, ‘Oh God’ diyor, bunu siz ‘Tanrım, Allahım, Yarabbim’ diye tercüme edebilirsiniz, bunda bir gariplik yok. Onlar ‘Oh my God’ diyor, sen bunu ‘Aman Allahım’dan’ baÅŸka nasıl tercüme edebilirsin?
Socrates peygamber deÄŸil: Ama tutup da ‘Sefiller’in Jan Valjean’ını ÅŸekilden ÅŸekile sokuyorsun, Socrates’i bir peygamber gibi takdim ediyorsun. Socrates’i birisi bir aziz gibi, bir peygamber gibi sunmaya kalkarsa, bunda benim günahım olmaz ki, bu yanlış olur.
Ahmet Vefik’in tercümelerinden birinde kahramanlardan birisi ‘No, no’ diyor. Siz bunu tercüme ederseniz, ‘Hayır, hayır’ dersiniz. Ahmet Vefik PaÅŸa, ‘HaÅŸa ki haÅŸa’ diye tercüme ediyor. Åžimdi o zamanlar bu çok yerine otururdu ama bugün böyle tercüme ederseniz kimse anlamaz. Dolayısıyla çeviri yaptığınız dilin konuÅŸulduÄŸu toplumun kültürü, onların anlayışı göz önünde bulundurulur.
28 AÄŸustos 2006, MEB Açıklaması (internet sitesinden):Â
Bugün yayımlanan Milliyet Gazetesi’nde “Bakan tavsiye etmiÅŸ” ve Cumhuriyet Gazetesi�nde “Çelik kendini tekzip etti” baÅŸlıkları ile verilen iki haberle ilgili olarak aÅŸağıdaki açıklamanın yapılması gereÄŸi duyulmuÅŸtur.
Haberlerde özetle “Milli EÄŸitim Bakanı Hüseyin Çelik’in 4 AÄŸustos 2005’te kendi imzasıyla yayınlanan bir genelgeyle “100 Temel Eser” kapsamındaki kitapları ilköÄŸretim okullarına tavsiye ettiÄŸi ortaya çıktı� ifadesi yer almaktadır.
ANKA Ajansı mahreciyle yayınlanan bu haber “ortaya çıktı” vurgusuyla adeta gizli bir bilgiye ulaşıldığı izlenimi vermiÅŸ ve maalesef köklü iki gazetenin editörlerini aldatmıştır.
Zira “100 Temel Eser” kapsamındaki eserlerin, edebiyat dünyasının seçkin temsilcileri ile bir araya gelinerek belirlenen bir liste olduÄŸu herkesin malumudur. Lise öÄŸrencileri için belirlenen 100 eserin tespiti çalışmalarına Milliyet Gazetesi Yazarı Sayın Taha Akyol komisyon üyesi olarak bizzat katılmıştır. Bu eserlerin bakanlıkça yayımlanan bir genelgeyle kamuoyuna duyurulduÄŸunu bilmeyen bir gazetecinin varlığı ? eÄŸer “ortaya çıktı” kasten kullanılmadıysa ? endiÅŸe vericidir. Bakanlığın internet sayfasında yayımlanan ve yaklaşık bir milyon insan tarafından açılarak okunan, duyurulduÄŸu günlerde haftalarca gazetelerde yazılıp çizilen “100 Temel Eser’in, bakanlıkça tavsiye edildiÄŸini “ortaya çıkaran” gazeteciler ve gazeteler olduÄŸu sürece, “gazetecilik kalitesi ve etiÄŸi” uzun sure tartışılacaktır.
ANKA Ajansı’nın varlığını sürdürmesi için gazetelere haber vermesi gerekmektedir. Bu amaçla haberlerinde bazı kelime oyunları yapması ve milyonların bildiÄŸi bir genelgeyi “ortaya çıktı” ÅŸeklinde gazetelere servis yapmasının bir mantığı bulanabilir. Ancak, gazetelerin editörlerinin bu gerçekleri bilmeden, kendi eÄŸitim muhabirlerine bu haberi doÄŸrulatmadan yayımlaması endiÅŸe vericidir. Millî EÄŸitim Bakanlığı’nın her kademe için tavsiye ettiÄŸi 100’er eser içerisinde DoÄŸu’dan, Batıdan klasikleÅŸmiÅŸ eserler ile Türk Edebiyatının klasik eserleri yer almış, öte yandan anonim bazı ürünlerle ilgili baÅŸlıklar tespit edilmiÅŸtir. Bakanlığımızın ilköÄŸretim öÄŸrencileri için tavsiye ettiÄŸi listede;
-Â Tekerlemeler,
-Â Türkçe’de Deyimler,
-Â Türk Atasözlerinden Seçmeler,
-Â Türk Bilmecelerinden Seçmeler,
-Â Türk Ninnilerinden Seçmeler,
-Â Türkülerden Seçmeler,
- Türk Manilerinden Seçmeler, baÅŸlıkları yer almaktadır.Ancak A yayınevinin X isimli kitabı ÅŸeklinde bir tavsiye yoktur. EÄŸitim amaçlı hazırlanacak bir seçmenin de nasıl olması gerektiÄŸi ise taşıma götürmez bir meseledir. Aksinin suç olduÄŸunu her vesile ile zaten ifade ettik. Sayın Bakanın 04.08.2005 tarihli ve 70 nolu genelge ile tavsiye ettiÄŸi, ekte bir sureti bulunan listedir.
Ayrıca görüldüÄŸü gibi Türk kelimesinin kullanılması ve bulunması gereken hiçbir yerde aksi vaki olmamış veya baÅŸka bir kelimeyle deÄŸiÅŸtirilmesi yoluna gidilmemiÅŸtir. Hal böyle iken 26.08.2006 tarihinde bazı basın yayın organlarında “Türk Klasikleri Milli Klasikler olarak deÄŸiÅŸtirildi” ÅŸeklindeki haberlerin de hiçbir dayanağı yoktur.
“100 Temel Eser” çocuklarımıza ve gençlerimize okuma alışkanlığı kazandırmak amacıyla hazırlamış ve hemen her kesimden olumlu tepki almışken, birkaç yayınevinin ticari hesaplarla özensizce hazırladığı kabul edilemez bazı ifadelerin yer aldığı kitaplar üzerinden Sayın Bakanımıza ve Bakanlığımıza muhalefet yapma çabaları, zaman zaman bu eylemi yapanları komik durumlara düÅŸürmektedir.
Basınımızın ve kamuoyunun söz konusu yalan ve iftira haberleri bu bilgiler ışığında yeniden deÄŸerlendirmeleri dileÄŸiyle, saygılar sunarız.
