14 Mart 2007 günü YeniçaÄŸ gazetesinde, Türkçede yabancı dil kullanımları konulu ilginç bir yazı yayınlandı. “Gallipoli de nereden cıktı Vali Bey!” baÅŸlıklı yazı gazetenin manÅŸetinde, dev harflerle yer alıyordu. Habere göre, Çanakkale Üniversitesi’nde akademisyen olarak çalışan bir fotoÄŸrafçı, sergisine “Gallipoli 1915” adını vermiÅŸ ve bu sergi resmi bir davetiyede bu isimle yer almıştı.
Haber iyi bir gazetecilik örneÄŸi deÄŸil, çünkü fotoÄŸrafçının ve serginin isminden baÅŸka bir ayrıntı yok neredeyse. Bu yüzden, manÅŸete çekilmesi daha da tedirgin edici oluyor: okurun yerlilik hissini harekete geçiriyor.
Oysa fotoÄŸraf sanatçısı Aykan Özener’in çalışmalarına bakıldığında farklı bir çözümleme yapmak mümkün. Aykan Özener gerek kiÅŸisel sitesinde, gerek çeÅŸitli yerli ve yabancı fotoÄŸraf sitelerinde çalışmalarını tanıtıyor, baÅŸka sanatçılarla ortak çalışmalar yapıyor. Bu sergide yer alan çalışmalarına da internet üzerinden ulaÅŸmak mümkün.
Burada gerek sergiye tepki verenlerin, gerek habercinin anlamadığı açık olgu ÅŸu: fotoÄŸraf sanatı ülkemizde sanat deÄŸeri görmüyor, fotoÄŸrafın bir sanat eseri olup bir hak içerdiÄŸi fikri ülkemizde yeterince benimsenmiÅŸ deÄŸil. Sanatın birçok alanında (örneÄŸin çeviride) olduÄŸu gibi fotoÄŸrafta da sanatçı görünmüyor. Bu nedenle sanatçıları uluslararası bir dille, içinde çalışabildikleri ortamlar arıyorlar. Kanımca, serginin adı böyle bir arkaplanı yansıtıyor. Bu nedenle gazetenin yaptığı haber derinlikli deÄŸil ve tedirgin edici.
DiÄŸer yandan, yine de, bu dilsel sorular sorulabilir: neden yerel bir ortamda dağıtılan resmi davetiyede sergi ismi çevrilmeden yer almış, davetiyeyi hazırlayanlar için “Gallipoli” ile “Gelibolu” eÅŸdeÄŸer göstergeler mi, aslında “Gallipolli”nin çevirisi “Çanakkale” deÄŸil mi? Fakat ÅŸu sorular da sorulabilir: Türkiye’de büyük bir felaketi ya da felaketin eÅŸiÄŸinden dönüÅŸü anıyoruz, bu belli, ama her yıl yabancı ülkelerden birçok insan bu bölgeye neden geliyor, neyi anıyorlar burada, uzak bir ülkeyi iÅŸgale gelmiÅŸ olmanın anılması gerekiyor mu gerçekten, neden insanlık büyük kardeÅŸlikleri deÄŸil de büyük çarpışmaları anmaya bunca meraklı ve bu tuhaf savaÅŸ turizmi, Türkiye’den insanların kalkıp Trablusgarp’a, Viyana’ya yıllık ziyaretler yapmasına dönüÅŸürse, irkiltici olmaz mı?