Çocuk Vakfı - 100 Temel Eser

Çocuk Vakfı’nın bir süredir hazırlandığı duyurulan 100 Temel Eser Raporu yayınlandı. Rapor vakfın internet sitesinden indirilebilir.

Basın açıklamasında ÅŸunlar belirtiliyor:

“Çocuk Vakfı Çocuk Akademisi tarafından hazırlanan 100 Temel Eser Raporu, 15 Ocak 2010’da Millî EÄŸitim Bakanı Sayın Nimet Çubukçu’ya gönderildi.Haziran-Aralık 2009 tarihleri arasında öÄŸrenci, öÄŸretmen, veli, eÄŸitimbilimci, eÄŸitim ve yazar örgütlerinin görüÅŸü alınarak hazırlanan raporda 46 uzman ve yazarın yanında 11 sivil toplum kuruluÅŸunun görüÅŸleri yanında sempozyum ve kongre kararlarına yer verildi. Raporda ayrıca 2004 yılından bu yana 100 Temel Eser konusunda görüÅŸ ve düÅŸüncelerini açıklamış 51 kiÅŸinin de görüÅŸleri yer alıyor.

Raporun Hazırlamasına Katkı Verenler Kişi ve Kuruluşlar

Bilgin Adalı; Oya Adalı(ÇYDD BeyoÄŸlu Åžubesi BaÅŸkanı), Aytül Akal; Seza Kutlar Aksoy, Adnan Ay, İncila Çalışkan, Osman Gökhan Çam, Gülten DayıoÄŸlu, Nuran Direk, D. Mehmed DoÄŸan, Keriman Güldiken, Prof. Dr. Ali Gültekin, Aygören Dirim, Prof. Dr. İnci Enginün, Dr. Fatih ErdoÄŸan, Mehmet Güler, Hatice Akbıçak Günel, Nur İçözü ( Çocuk ve Gençlik Yayınları DerneÄŸi BaÅŸkanı ), ArÅŸ. Gör. AyÅŸe Özgül İnce, Prof. Dr. Mustafa S. Kaçalin, ArÅŸ. Gör. Özlem Kanat, Rıdvan Karabulut, Prof. Dr. Cahit Kavcar, Rıfkı Kaymaz, Manami Koyano, Erbay Kücet (Çocuk Edebiyatçıları BirliÄŸi BaÅŸkanı ), Necati Mert, Celal MusaoÄŸlu (Türkiye EÄŸitim Yayıncıları DerneÄŸi Adına), Doç. Dr. H. İnci Önal, Prof. Dr. Murat Özbay,Ferhat Özen, Yrd. Doç. Dr. Hayrettin Parlakyıldız, Mine Soysal, Mustafa Ruhi Åžirin ( Çocuk Vakfı BaÅŸkanı), Dr. Vefa TaÅŸdelen, AyÅŸe Çekiç Yamaç, Yrd. Doç. Dr. Fahri Temizyürek, Pervin Tongay, Prof. Dr. Nilüfer Tuncer, Dr. Necmettin Turinay, İbrahim Ulvi Yavuz( Türkiye Yazarlar BirliÄŸi BaÅŸkanı), Mavisel Yener, Nilay Yılmaz, Mevlâna İdris Zengin (EÄŸitim-Sen).

Çocuk Vakfı Çocuk Akademisi’nin rapor hazırlama kurulu tarafından, zorunlu kitap okuma listeleri ile okuma alışkanlığı ve dil, duygu ve düÅŸünce zenginliÄŸi kazandırmak amacının gerçekleÅŸmeyeceÄŸi gerekçesiyle 100 Temel Eser uygulamasının sona erdirilmesi için Millî EÄŸitim Bakanlığı’na çaÄŸrı yapıldı. Raporun ulaÅŸtığı sonuçlar çerçevesinde Bakanlığa iki öneride de bulunuldu: Bir, okuma programlarının hazırlanması. İki, Çocuk ve İlkgençlik Kitapları Konseyi’nin kurulması.”

Raporun içinde ÅŸu bölümler yer alıyor:

İÇİNDEKİLER

SunuÅŸ

Raporun Gerekçesi / 5

Raporun Amacı / 5

100 Temel Eser Genelgeleri

Orta ÖÄŸretim İçin 100 Temel Eser Genelgesi / 6

Uygulama Sonuçları

İlköÄŸretim ÖÄŸrencileri İçin 100 Temel Eser Genelgesi / 8

Uygulama Sonuçları

Genel DeÄŸerlendirme / 12

Sonuç / 13

İki Öneri

Bir: Okuma Programı Hazırlanması / 13

İki: Çocuk ve İlkgençlik Kitapları Konseyi’nin Kurulması / 15

100 Temel Eser Raporu İçin GörüÅŸ Bildiren ve Katkı Verenler / 16

100 Temel Eser’le ilgili Yazar ve Uzman GörüÅŸleri / 17

100 Temel Eser Konusunda Kongre-Sempozyum Bildirgeleri ve İlgili Sivil Toplum KuruluÅŸu GörüÅŸleri / 45

Bakanlığın GörüÅŸü

Milli EÄŸitim Bakanlığı MüsteÅŸarı Prof. Dr. Necat Birinci İle 100 Temel Eser Listeleri Üzerine SöyleÅŸi / 63

100 Temel Eser Konulu Bir Bildiri Bir Rapor / 69

İki Genelge

OrtaöÄŸretim ÖÄŸrencileri İçin 100 Temel Eser Genelgesi / 95

İlköÄŸretim ÖÄŸrencileri İçin 100 Temel Eser Genelgesi / 100

Kaynakça / 106

Bu raporun en temel eksikliÄŸi, özgün kısmının derleme kısmına göre zayıf kalması. 110 sayfalık raporun büyük kısmı basından derlemelerden oluÅŸuyor.

İkinci bir eksiklik, çevirinin ve çeviri intihallerinin raporda özel bir konu ya da baÅŸlık olarak yer almaması: özgün raporda birkaç kelimeyle anılıyor ve derleme kısımda yetersiz bir yer tutuyorlar. Sadece deÄŸerlendirmenin 6. maddesi çevirmen adı sorununu ele alıyor ve bir tahriften bahsediyor:

“6. Dünya edebiyatından seçilen 27 klasik eserin hiç birinin çevirmen adı genelgede belirtilmemiÅŸtir. Adı geçen eserlerin tamamına yakını çevirilerden yola çıkılarak hazırlanarak ve uyarlanarak basılmış ve 100 Temel Eser logosuyla piyasaya sürülmüÅŸ; eserlerin tahrif edilen bölümleri baÅŸta olmak üzere, Bakanlık bu yayınlarla ilgili hiç bir izleme ve deÄŸerlendirme yapmamıştır.”

Gazete yayınları 17. maddede ele alınıyor:

“100 Temel Eser listelerindeki kitaplar, gazetelerin tirajını artırmak amacıyla kuponla dağıtılmış, (Sabah Gazetesi, Star Gazetesi ), özetlerinden oluÅŸturulan kitaplar gazete (Milliyet Gazetesi) ve yayınevleri tarafından çok sayıda 100 Temel Eser listesinde yer alan amaca hiçbir katkısı olmayan özet kitaplar yayınlanmıştır.”

Genel deÄŸerlendirmede tahrifler belirsiz bir dille de olsa eleÅŸtiriliyor:

“İlköÄŸretimde 29, orta öÄŸretimde 27 Dünya klasiÄŸinin çevirmen ve yayınevi adı belirtilmeden açıklandığı için toplam 56 kitabın, özgün baÄŸlamı ve kurgusu bozularak hazırlama ve uyarlama yoluyla yayınlanması sonucu eser tahrifine ve telif ihlaline neden olunmuÅŸtur.”

Öneriler kısmında okuma programı önerisi ayrıntılı ele alınmış, çeÅŸitli ülkelerdeki uygulamalar örnek olarak verilmiÅŸ, fakat konseyin özerk olması dışındaki özellikleri, amacı, çalışma tarzı açıklanmamış.

Rapor bir vakıf çalışması olarak zayıf bir çalışma, tanıtımında da görüldüÄŸü gibi (“Neden okumuyoruz? Nasıl okuyan bir toplum oluruz?”) eski kalıpları tekrarlıyor, okuruna konuyu sistemli bir ÅŸekilde sunmuyor. Basında yer alan yazıların derlenmesi güç bir ÅŸey deÄŸil, raporun yarısından fazlasını bu oluÅŸturuyor. Yazı ve açıklamalar kiÅŸilerin konuyla ilgili tutumlarını sergiliyor, fakat bir vakfın, örgütlü bir gücün farklı bir tutum, uygulanacak bir müdahale tarzı geliÅŸtirmesi gerektiÄŸini düÅŸünmek gerekiyor.

*

Akla gelen sorular yine aynı.. Neden bu raporda da bir konsey önerilmiÅŸ? Neden bütün örgütlü kurumlar çaresiz bir ÅŸekilde hep bir komisyon, bir heyet, bir konsey kurulmasını öneriyorlar? Bu kurumlar zaten bünyelerinde bir komisyon, bir kurul, hiç olmadı birkaç uzman bulundurmuyorlar mı? 100 adet kitapla ilgili eleÅŸtiri yazısı yazan, düzenli bir ÅŸekilde bunları yayınlayan kimse bulunmuyor mu? Artık entelektüel gücün eÄŸitimi etkilemesinin tek yolu bu ÅŸekilde, devletten yetki alarak, yaptırım gücüne sahip olarak incelemeler yapmak mı?

Ortamın moda söylemiyle sorarsak, 100 Temel Eser ve kötü uygulamalarıyla mücadele etmenin tek yolu, bir tür sıkıyönetim ilan edip yayın piyasasını darbe koÅŸullarında düzene sokmak mı? Bu ÅŸekilde düzene sokulan bir yayın ortamı bir yayın ortamı sayılır mı?

Çeviri intihallerin bu 100 Temel Eser döneminde yarattığı felaketi, elbette 70-80 arasındaki kaos-terör ortamına benzetmek mümkün, ama gerçekten bu felaketle mücadele etmenin tek yolu 80 darbesi gibi bir komisyon darbesi yapmak, yayın piyasasını tepeden yönetmek mi? Gerçekten doÄŸru kiÅŸilerin yargılanacağına, 80 askeri darbesinden sonra olduÄŸu gibi bu entelektüel darbelerde de yanlı-ÅŸ uygulamaların yaÅŸanmayacağına nasıl emin olacağız?