Tıp çevirmeni Esra ÇetintaÅŸ, Crestor adlı ilacın prospektüsünde eksik olduÄŸu öne sürülen bilginin sorumluluÄŸunun kimde olduÄŸunu soran “Diz AÄŸrılarının Sebebi Hangi Çevirmen?” baÅŸlıklı yazıya, prospektüs çevirisi sürecini açıklayan bir metinle yanıt verdi. ÇetintaÅŸ, aÅŸağıda yer alan metninde, Vatan gazetesindeki haberde öne sürülenin tersine, çeviri ve prospektüste bilgilendirme sürecinin titiz bir ÅŸekilde gerçekleÅŸtirildiÄŸini belirtiyor.

ÇetintaÅŸ, ayrıca Crestor’un üreticisi Astra Zeneca-Türkiye’nin eczacılara, hekim derneklerine ve basına dağıttığı açıklamayı da ulaÅŸtırdı bize. Astra Zeneca, tıp dergisi Lancet‘te yayınlanan çalışmadan Crestor’un diabet açısından “diÄŸer statinlere oranla daha riskli olduÄŸu” sonucunun çıkartılamayacağını belirtiyor ve ABD’deki prospektüse Åžubat 2010’da giren uyarının Türkçe prospektüste yer alması için çalışmaların Temmuz 2009’da baÅŸlatıldığını bildiriyor.

Önemli bir ayrıntı da Vatan gazetesinin haberinde “Dünyanın en prestijli tıp dergilerinden Lancet’te yayınlanan araÅŸtırmaya göre dünyanın en çok kullanılan kolesterol ilaçlarından Crestor’un diyabete neden olduÄŸu ortaya çıktı” denirken tam bir kaynak verilmemesi, buna karşılık Astra Zeneca’nın açıklamasında “17 Åžubat 2010 tarihinde yayınlanan yeni bir makalede” daha belirgin bir kaynak verilmesi.

Esra ÇetintaÅŸ’ın Yorumu

“Crestor haberi ile ilgili yazınızı okudum.

Bir medikal çevirmen ve ilaç firmalarıyla birlikte çalışan biri olarak söyleyebilirim ki, Türkiye’de prospektüs ve ilaç çevirileri TC SaÄŸlık Bakanlığı tarafından yürütülmüyor. Yalnızca TC SaÄŸlık Bakanlığı Yönetmeliklerine (terminoloji ve pozoloji standartları) uygun olarak çeviriler yapılıyor.

İlaç prospektüsleri ve ilaçlara ait her türlü bilgi genellikle ilaç firmalarının vendor’luÄŸunu yapan medikal ajanslar tarafından yapılır. Burada da genellikle çevirmen kimliÄŸine sahip olmayan hekim, veteriner, biyologlar çalışır ve medikal sorumluluÄŸu alırlar.

Yıllardır iÅŸin içerisinde bir göz olarak ve Crestor’un ajans ayağını yürütmüÅŸ biri olarak söyleyebilirim ki, Avrupa’da saÄŸlık konusunda uygulanan yönetmelik neyse Türkiye’de aynısı uygulanmakta ve Türkiye’de yan etkilere yer verilmemesi söz konusu bile deÄŸil. Åžöyle ki, her ülkenin kendine özgü prospektüs bilgileri deÄŸiÅŸebiliyor. ÖrneÄŸin ABD’de hem hastalar hem de hekimler için prospektüs yazılıyor. Bu yalnızca bir örnek. Bizde ise her türlü sorumluluktan feragat etmek amacıyla klinik çalışmalar da dahil tüm veriler yazılıyor. Hatta TC SaÄŸlık Bakanlığı bu konuda diÄŸer ülkelere göre çok daha titiz çalışıyor.

Tıp sürekli ilerleyen bir alan. O nedenle ÅŸu iyidir ÅŸu kötüdür demek mümkün deÄŸil. Özellikle bunu söylemek elbette bana düÅŸmez. Fakat iÅŸin çeviri tarafıyla ilgilendiÄŸim ve çeviribilim yüksek lisans tezimi de tıp çevirileriyle ilgili olarak hazırladığım için bu yazı dikkatimi çekti.

Bu arada dün sabah itibariyle ilgili ilaç firmasının literatür taraması yapıp ve kanıt niteliÄŸinde literatürü Türkçeye çevirip tüm ajanslara ve haber kanallarına gönderdiÄŸini biliyorum. Kısa bir süre sonra yayınlanacaktır literatür. Bu biraz da ne yazık ki ilaç firmalarının savaşı. Çünkü etken maddelerin aynı olduÄŸu iki ilacın birine iyi birine kötü denildiÄŸi ve hastalar üzerinden rant edildiÄŸi bir çaÄŸda yaşıyoruz. Çok üzücü ama gerçek..

Elbette biz tıp çevirmenlerine oldukça büyük görev düÅŸüyor burada. Herkesin iÅŸini layıkıyla yapmasını temenni ederek, son veriyorum yazıma.

Esra ÇetintaÅŸ”

Astra Zenca’nın basın açıklaması

Sayın Eczacı,

25 Åžubat 2010 tarihli Vatan Gazetesi’nde yer alan Crestor adlı ilacımızla ilgili habere yönelik açıklamamızı aÅŸağıda görebilirsiniz.

Öncelikle belirtmek isteriz ki, ilgili haber gerçekleri yansıtmamaktadır. Yanlış yönde endiÅŸe yaratan bu haber tedavi altındaki hastaların tedavilerini yarım bırakmalarına sebep olarak mevcut kardiyovasküler hastalık risklerini artırmaktadır. Buna baÄŸlı olarak Crestor kullanan hastaların hekimlerinin bilgisi olmaksızın tedavilerini kesmemeleri konusunda bilgilendirmek istiyoruz.

Habere yönelik açıklamamızı aÅŸağıda bilgilerinize sunarız.

Bilimsel alandaki en önemli dergilerden biri olan Lancet’de, 17 Åžubat 2010 tarihinde yayınlanan yeni bir makalede 13 büyük statin çalışmasında kullanılan 5 farklı statin, 91.140 hastayı kapsayan bir meta analizde deÄŸerlendirilmiÅŸ ve bu kapsamda statin tedavisi ile yeni diyabet geliÅŸimi arasındaki iliÅŸki araÅŸtırılmıştır.

Haberde yer aldığı gibi statin kullanan her 100 hastadan 9’unda diyabet geliÅŸtiÄŸi bilgisi gerçeÄŸi yansıtmamaktadır. AraÅŸtırma sonucunda, statin tedavisi ile kontrol grubu arasında yeni diyabet geliÅŸiminde %9 fark bulunmuÅŸtur. Plasebo kullanan 45.619 hastanın %4.5’inde diyabet geliÅŸimi gözlenirken, statin tedavisi alan 45.521 hastanın %4.89’unda diyabet geliÅŸimi gözlenmiÅŸtir. %4.89 ile %4.5 arasındaki rölatif fark %9’dur.

Bu araÅŸtırmada yer alan statinler arasında, diyabet riski ile iliÅŸki açısından belirgin fark görülmediÄŸi belirtilmiÅŸtir. Vatan Gazetesi’nde yer alan haberde belirtildiÄŸi ÅŸekliyle Crestor adlı ilacımızın diÄŸer statinlere oranla daha riskli olduÄŸu iddiası kesinlikle doÄŸru deÄŸildir.
Orta ve yüksek riskli hastalarda kısa ve orta dönem statin kullanılmasının kardiyovasküler olayları azaltıcı faydalarının, diyabet geliÅŸiminde izlenen bu küçük risk artışına göre çok daha ağır bastığı vurgulanmıştır.

Orta veya yüksek riskli hastalarda ya da mevcut kardiyovasküler hastalığı olanlarda klinik pratikte seçilecek tedavinin, bu sonuçlar göz önüne alınarak deÄŸiÅŸtirilmemesi gerektiÄŸi bu çalışmanın araÅŸtırmacıları tarafından Lancet’deki makalede açıkça belirtilmiÅŸtir.

Haberde yer alan “Diyabet riskinin Türkiye’deki prospektüste yer almadığı” konusu ise haksız bir suçlamadır. Prospektüs konusundaki baÅŸvuru süreci Temmuz 2009’da baÅŸlatılmıştır. Bu konudaki geliÅŸmeler ve  süreç dünyada ve Türkiye’de ÅŸu aÅŸamadadır;  Rosuvastatin ile yürütülen güncel  klinik çalışma sonuçları ve güvenlik profili AstraZeneca tarafından Amerikan SaÄŸlık otoritesine sunulmuÅŸ ve FDA onayını takiben diyabet ile ilgili uyarılar ABD’deki prospektüsün, yan etkiler bölümüne Åžubat 2010 da dahil edilmiÅŸtir.

Aynı baÅŸvuru Avrupa SaÄŸlık otoritesine Nisan 2009 da,  TC.SaÄŸlık Bakanlığına  Temmuz 2009 da sunulmuÅŸ ve  prospektüs onay sürecleri halen devam etmektedir.

Ayrıca,  Diyabet geliÅŸimi ile ilgili bilgileri de içeren 5 yıllık Periyodik Güvenlik Güncelleme raporu da, Haziran 2009 tarihinde TC. SaÄŸlık Bakanlığına sunulmuÅŸtur.

SaÄŸlık otoritesinin görüÅŸleri ve deÄŸerlendirmeleri sonucunda gerekli düzenlemeler Avrupa’da ve Türkiye’de prospektüsümüze yansıtılacaktır.

Her yıl milyonlarca insanın yaÅŸam kalitesini olumsuz yönde etkileyen hastalıkların tedavisi için öncü çalışmalarıyla tanınan AstraZeneca hasta güvenliÄŸi her zaman öncelikli tutar. Sorumluluk anlayışımız ile uyumlu olarak, söz konusu haberde dikkatimizi çeken bu önemli detayları sizi bilgilendirmek amacıyla paylaÅŸmak istedik.

Dr. Müjgan AteÅŸ
AstraZeneca Türkiye Medikal ve Ruhsatlandırma Direktörü