En son V. Ulusal Yayın Kongresi‘nde tartışılan Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun deÄŸiÅŸtirilmesinde sessiz sedasız son adımlar atılıyor. AÄŸustos ayı sonunda meslek birliklerine gönderilen, on beÅŸ gün içinde görüÅŸ belirtilmesi istenen deÄŸiÅŸikliklerle ilgili kanun tasarısı olumlu ve olumsuz görüÅŸlerle karşılandı.
Oyun Yazarları ve Çevirmenleri DerneÄŸi genel sekreteri hukukçu Burhan Gün, bu deÄŸiÅŸikliklerde bazı maddelerin meslek birliklerinin sonunu getirdiÄŸini savunuyor.
“Meslek Birlikleri, Telif BirliÄŸine DönüÅŸtürülüyor ve Alanda Tek Bir Telif BirliÄŸi Kurulabiliyor”
Yapılan incelemede tüm alan meslek birliklerinin birleÅŸtirilmesi düÅŸüncesinin yasalaÅŸtırılmaya çalışıldığı görülüyor. Ancak bu birleÅŸtirmenin daha önce yapılmak istenen birleÅŸtirmeden çok daha farklı bir özellik taşıdığı anlaşılıyor. Çünkü “meslek birliÄŸi†kavramı ve kurumu terk edilerek yerine “Telif BirliÄŸi†kurumu ve kavramı getiriliyor. Bu durum sadece bir isim deÄŸiÅŸikliÄŸi gibi gözükse de yasanın bütünü incelendiÄŸinde yapılan deÄŸiÅŸikliÄŸin kurumsal bir nitelik deÄŸiÅŸikliÄŸi olduÄŸu ve meslek birliÄŸi kurumunun terk edilerek yerine toplayıcı örgüt (collecting society=telif birliÄŸi) kurumunun getirildiÄŸi anlaşılıyor.
DeÄŸiÅŸiklik yasasının çıkması durumunda, “DeÄŸiÅŸiklik yasası Madde 37′de… Geçici madde 9′da mevcut meslek birliklerinin feshedileceÄŸi ve alandaki diÄŸer meslek birliklerinin tek bir meslek birliÄŸi içinde 3 ay içinde birleÅŸmeleri istenmektedir. Bunun mevcut meslek birliklerince becerilememesi durumunda Bakanlık bizzat kendisi, alan meslek birliklerini tek bir telif birliÄŸi adıyla birleÅŸtirecektir.
DeÄŸiÅŸiklik yasasında Sinema Meslek BirliÄŸi kavramı deÄŸiÅŸtirilerek tam olarak “Görsel-İşitsel Telif BirliÄŸiâ€Â  adıyla kullanılıyor ve sinema alanında da sadece 3 alan telif birliÄŸi kurulabiliyor. Buna göre; (DeÄŸiÅŸiklik Madde 14: FSEK Madde 42)
1. Görsel İşitsel Eser Sahipleri Telif BirliÄŸi
2. Film Yapımcıları Telif Birliği
3. Görsel-İşitsel Eserlerde İcracı Sanatçılar Telif BirliÄŸi
Bu durumda mevcut meslek birlikleri kurumsal olarak deÄŸil sadece üyeleri Görsel-İşitsel Telif Birliklerine üye olabileceklerdir. Buna göre BSB, SETEM, SİNEBİR üyeleri Görsel İşitsel Eser Sahipleri Telif BirliÄŸi; SEYAP, TESİYAP, FİYAP üyeleri Film Yapımcıları Telif BirliÄŸi; BİROY üyeleri de Görsel-İşitsel Eserlerde İcracı Sanatçılar Telif BirliÄŸi içinde yer alacaklardır. Tartışmalı olmakla beraber SESAM üyeleri yapımcı olduÄŸu için Film Yapımcıları Telif BirliÄŸi’ne üye olacaklar. Dolayısıyla bu kurumlar yeni telif birliÄŸinin içinde kaybolacaklardır.
Özetle, yasanın çıkası durumunda meslek birlikleri tarih olmaktadır…
Bakanlık, fikir ve sanat eserleri alandaki tek güçlü ve etkili aktör haline gelmektedir. Yani TEKEL olmaktadır. Çünkü deÄŸiÅŸiklik önerilerinin içinde Telif Birliklerinin görevleri mevcut meslek Birliklerinin görevlerine göre daraltılmakta ve birçok yetkisi elinden alınmaktadır. (DeÄŸiÅŸiklik Madde 15: FSEK Madde 42/A)
Ayrıca daha derin bir okuma yapıldığında Telif Birliklerinin tamamen Bakanlığa baÄŸlı ve bağımlı hale geldiÄŸi gözükmektedir. Bakanlık fikir ve sanat eserleri sektörünün en etkili ve yetkili örgütlü yapıları olan meslek birliklerini budayarak taÅŸeronu haline dönüÅŸtürmektedir.
Bu nedenle yasa deÄŸiÅŸiklik önerisi sadece sinemacıları deÄŸil tüm fikir ve sanat eserleri alanındaki meslek birliklerini (25 Meslek BirliÄŸini) ilgilendiren bir konudur.”
Mimesis dergisinde yayınlanan açıklamanın devamında, sinema meslek birliklerinin ortak eylem kararı aldığı belirtiliyor ve getirilen deÄŸiÅŸiklikler üzerinde maddeleriyle birlikte duruluyor.
(Yapılacak deÄŸiÅŸiklik önerilerini içeren pdf metnini Alanya Ticaret ve Sanat Odası sitesinden ya da Ege Bölgesi Sanayi Odası Vakfı sitesinden indirebilirsiniz.
Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun mevcut halini resmi siteden okuyabilirsiniz.
