29 Aralık 2010 günü dergiye bir okur mektubu geldi. Salman Rushdi’nin Åžeytan Ayetleri adlı kitabının yayımlanacağını duyduÄŸunu belirten bir çeviri öÄŸrencisi, konuyu araÅŸtırıp blog adreslerini bulduÄŸunu söylüyor, haber niteliÄŸi olduÄŸu için bu bilgiyi paylaşıyordu. http://karagunesbasim.blogspot.com adresine baktım, sonra da öÄŸrenciye haber metnini yazmasını ya da yayıneviyle söyleÅŸi yapmasını önerdim. Yanıt gelmedi, ben de yılbaşı sonu araÅŸtırmaya fırsat bulamadığım için haberi girmedim.

Bu bilgi notunu, hem bu okurun haberin ilk sahiplerinden biri olduÄŸunu (eÄŸer isterse adını yazıya ekleyeceÄŸim), hem de bir konuda yanıldığını belirtmek üzere yazdım. Åžöyle diyordu okur, “Takdir edersiniz ki bu çeviri dünyası için de büyük bir haber.” Kanımca yanılıyordu, çünkü bir olayın gerçekleÅŸme olasılığı bir haber deÄŸil, bir söylentidir. Sözkonusu sitede çevirmen ismi yer almadığına göre, bu bir çeviri haberi deÄŸil, yayıncılık haberi olabilirdi ancak. Çeviri haberi bir kiÅŸinin bu iÅŸi bir çevirmen olarak sahiplendiÄŸi andan sonra ortaya çıkar.

DiÄŸer yandan, bu olayın bir yayıncılık haberi de olmadığını Kaya Genç, 2 Ocak 2011 tarihli “Åžeytan Ayetleri Türkçe’de yayımlanıyor” baÅŸlıklı yazısında ortaya koyuyor:

“Kara GüneÅŸ Basım’ın Åžeytan Ayetleri’ni yayımlamak için öncelikle Türkiye’de her kitabın piyasaya sürülmesi için zorunlu olan Kültür Bakanlığı bandrolünü alması gerekiyor. Ancak yayınevinin böyle bir baÅŸvurusu olmadığı gibi, Kara GüneÅŸ Basım adlı bir yayınevinin varlığına Türkiye Yayıncılar BirliÄŸi kayıtlarında rastlanmıyor.” (Radikal)

Peki bu roman yayımlanacak mı? İş çığrından çıkmış görünüyor. Yazar Cem AkaÅŸ ilginç bir ÅŸekilde Rushdie’yle ve eserleriyle edebi açıdan ilgilenmediÄŸini söyledikten sonra, kitabı Naipaul olayıyla birlikte anıyor ve yayımlama-çevirme-okuma eylemlerinden hiçbirinin hâlâ yapılamayacağına dikkat çekiyor. Oysa kitap bir edebiyat eseri, bir ikona ya da bir put deÄŸil. Onu put olarak ele alıp öfkelenenler gibi davranarak onu bir cüret nesnesi haline getirmekte bir yarar yok. Bunu bize Naipaul deÄŸil, Sivas Katliamı net bir ÅŸekilde anlattı. Rushdie’nin kitabı basılı bir nesne olarak orada ölenlerden bir tanesi, daha doÄŸrusu bir tanesinin tırnağı kadar bile deÄŸerli deÄŸil. Bu yüzden bu iÅŸe niyetlenen yayınevinin seçtiÄŸi, cami süslemesi motifli kitap kapağı yanlış. Türkiye’de bu kitaba artık sadece alevler ya da ölenlerin fotoÄŸrafları kapak olabilir.

Aziz Nesin 1988 yılında yayımlanan kitabı beÅŸ yıl sonra çevirtmeyi ve yayımlamayı savunarak bir hata yapmıştı. 1990 yılında çevirmen ve yazar Turan Dursun öldürüldükten, 1991 yılında romanın İtalyanca çevirmeni saldırıya uÄŸradıktan ve Japonca çevirmeni öldürüldükten sonra, yapması gereken ÅŸey, daha doÄŸru eylem, kitabı baÅŸka birine çevirtmek deÄŸil, aynı tema üzerine baÅŸka bir roman yazmak olabilirdi. Bu çok ilginç tema üzerine telif bir kitap çeviri bütün metinlerden daha etkileyici olacaktı. Bunu söylemek, Sivas’ta yaÅŸananlardan Aziz Nesin’in de sorumlu olduÄŸunu ya da o olayın yaÅŸanmayabileceÄŸini söylemek deÄŸil – bu ülkede cehaletin ve siyasetin yapabileceklerinin sınırını bir Allah bilir. (Ahmet Nesin, Aziz Nesin’in o dönemdeki gazete yayınına izin vermediÄŸini açıkladı 2011 yılında.)

Üstelik Åžeytan ayetleri denen ayetlerin putlaÅŸma dönemi çoktan bitti: Slavoy Jijek Paralaks adlı kitabı yazdı, kitap çevrildi, yayımlandı, Türkiye’de de saÄŸcı solcu orta yolcu çok kiÅŸi tarafından okundu, sokaklarda taşındı. Ayrıca, 1988’de ya da 1993’te var olmayan bir olanak var artık: ayetlerde konu edilen olguyu internette kolayca araÅŸtırmak ve yorumlamak da mümkün. DiÄŸer yandan, Rushdie’nin romanı da, sözgelimi Geceyarısı Çocukları‘nın eÅŸsiz çevirisi kadar güçlü bir çeviriyle yayımlanmayacak ve (ÅŸu an için isimsiz olan) çevirmeninin ÅŸaheserleri arasında yer almayacak, sadece skandal aracı olacaksa, kesinlikle vakti ve yeri deÄŸil. İktidarın söylemini bugünkünden daha ÅŸiddetli hale getirmeye ihtiyacımız yok, o zaten ÅŸiddetleniyor. 2010’u simgeleyen o Tekme bu ÅŸiddetin son doruk noktasıydı.

Bize gereken ÅŸey bir roman ya da baÅŸka bir kitap çevirisi daha deÄŸil, ciddi ve kapsamlı bir Kuran çevirisi ve din çevirileri, çeviri ve vahiy iliÅŸkisi tartışması. Özdemir İnce iyi bir zeminde, düzgün ve planlı denebilecek bir ÅŸekilde baÅŸlattı bu tartışmayı (bkz. Hürriyet’teki Eylül-Aralık, özellikle Kasım 2010 yazıları). Bugün ürkütücü ya da düÅŸündürücü olan ÅŸey Rushdie’nin kitabının çevirisi ve alabileceÄŸi tepkiler deÄŸil, İnce’nin yazılarının çirkin (ve gerekli tepkiyi almamış) birkaç hakaret dışında koyu bir sessizlikle karşılaÅŸmış olması.