ÇEVİRİ YAPITLAR VE ÇEVİRMENLER KÜLTÜRÜN TEMEL TAÅžIDIR
SUÇLANMAYI DEĞİL SAYGIYI HAK EDİYORLAR
Kamuoyunda gündeme geldiÄŸi üzere son günlerde çeviri yapıtlar ardı ardına kovuÅŸturma konusu edildi ve bir çevirmen meslektaşımız çevirdiÄŸi bir kitaptan dolayı aÅŸağılayıcı davranışlara maruz kaldı. Çeviri DerneÄŸi olarak, çeviriler ve çevirmenler üzerinde devam eden baskıları kınıyoruz ve yasakçı anlayışlara karşı konunun takipçisi olacağımızı ifade ediyoruz.
KovuÅŸturmaya konu olan “YumuÅŸak Makine†ve “Ölüm Pornosu†adlı kitaplar önemli edebi metinlerdir. “YumuÅŸak Makine†50’li yıllardan sonra dünyada yeni rüzgarlar estiren Beat kuÅŸağının öncülerinden William S. Burroughs’a, “Ölüm Pornosu†ise günümüzün en önemli yazarlarından Chuck Palahniuk’a aittir; bu iki kitabın “müstehcenlik†suçlamasıyla ve “küçükleri muzır neÅŸriyattan koruma†gerekçesiyle kovuÅŸturma konusu edilmesini ÅŸaÅŸkınlıkla ve kaygıyla karşılıyoruz. Yasakçı anlayışlarla, özgürlükleri kısıtlayıcı yasalarla öteden beri tanışık olan ülkemizde, yasakçı düzenlemelerin giderek kaldırıldığı söylenen bir dönemde bu tür kovuÅŸturmaların devam etmesi düÅŸündürücüdür.
KovuÅŸturma kapsamında BaÅŸbakanlık Muzır Kurulu’nun devreye girerek yapıtların “halkın ar ve haya duygularını incittiÄŸi†ve “edebi olmayan anlatımlar†içerdiÄŸi yönünde hüküm vermesini anlamak mümkün deÄŸildir ve dahası bu örnek, vahim uygulamaların önünü açabilecek niteliktedir. Yazınsal bir yapıtı, içindeki tek tek ifadeler üzerinden anlamaya ve deÄŸerlendirmeye kalkmak sanatı yok saymakla eÅŸ anlamlıdır. Böyle bakanların, Chuk Palahniuk’un, günümüzde pornonun geldiÄŸi noktaya ağır eleÅŸtiri getirdiÄŸini görmesi de mümkün deÄŸildir. Ayrıca koskoca bir edebiyat dünyası ve yetkin edebiyat eleÅŸtirmenleri varken bir metnin “edebi olup olmadığıâ€na resmi düzeyde kim nasıl karar verecektir!
Peki bu örnekler neyin iÅŸareti? Küçük yaÅŸtakilere yönelik olmadığı her yönüyle ortada olan yayınlar nasıl muzır kurulu üzerinden filtrelenmeye tabi tutuluyor? Mevcut yasalar gereÄŸi, edebi yapıtlar “müstehcenlikâ€le suçlanamayınca dolaylı yollardan mı engellenmeye çalışılıyor? Mevcut yasalarımızda dayanağı olmayan bu tür bir uygulamanın yol açabileceÄŸi keyfilikler ürkütücüdür. Bu keyfiliÄŸin de baÅŸka nelere yol açabileceÄŸi, “Ölüm Pornosu†kitabının çevirmeni olan meslektaşımız Funda Uncu’nun Bodrum Emniyet MüdürlüÄŸü’nde yaÅŸadıklarıyla erkenden su yüzüne çıkmıştır.
Bu ülkede dünya yazarlarını tanımak isteyen okurların dışa açılan penceresi olan çevirmenlerin ve çeviri yayıncılarının hak ettiÄŸi saygıyı öncelikle kamu erki ve kamu görevlileri göstermek durumundadır. Özgürlükleri savunanları pornoyu teÅŸvikle, toplumun ahlakını bozmakla suçlamak, gerçekleri çarpıttığı gibi ülkemizin kültürel zenginliÄŸine ve dünyaya açıklığına da aykırı düÅŸmektedir.
Uluslararası Çevirmenler Federasyonu FIT‘in üyesi bir meslek örgütü olarak, ülkemizde yabancı yapıtlara, yayıncılara ve çevirmenlere, dolayısıyla da okurlara karşı giriÅŸilen kovuÅŸturmaların çaÄŸdaÅŸ düÅŸünceye aykırı olduÄŸunu bir kez daha vurguluyor, UNESCO‘nun kurucu üyelerinden olan ve Avrupa BirliÄŸi’ne adaylığını sürdüren ülkemizde tüm kamuoyunu ve ilgilileri bu konuda duyarlı olmaya çağırıyoruz.
Meslektaşımızın ve sanatın özgürlüÄŸünün yanındayız ve haksız uygulamaların takipçisi olacağız.
ÇEVİRİ DERNEĞİ
12.06.2011
