Chuck Palahniuk’un Ayrıntı Yayınları’ndan “Ölüm Pornosu†adıyla çıkan çevirisine karşı açılan davanın 17 Kasımdaki ilk duruÅŸmasını Çeviri DerneÄŸi’ni temsilen izledik. Yayıncı Hasan Basri Çıplak ve çevirmen Funda Uncu’nun sanık olarak hakim karşısına çıkması yayın ve çeviri dünyası için irkiltici gibi görünse de, yapılan iÅŸe gerektiÄŸinde mahkeme önünde de sahip çıkılması için de bir fırsat olduÄŸunu düÅŸünüyoruz.
DuruÅŸmadaki gözlem ve izlenimlerimiz:
Savunmalarda Funda Uncu, kitabın çevirmeni olduÄŸunu, yayın kararının yayınevinde olduÄŸunu dile getirdi, kendisinin çevirmen olarak metnin orijinalini eksiksiz ve fazlasız biçimde yansıttığını vurguladı. Kitabın içeriÄŸine iliÅŸkin bir deÄŸerlendirme yapmadan, çevirmen olarak yargılanmasına itiraz etmiÅŸ oldu. Ayrıntı Yayınları adına yazı iÅŸleri sorumlusu H. Basri Çıplak da çevirmenin yayın kararında bir sorumluluÄŸu olmadığını doÄŸrulayarak kitabın içeriÄŸine ve yayın kararına da yer veren kapsamlı bir savunma yaptı; suçlamanın yanlışlığına, haksızlığına ve Türkiye açısından küçük düÅŸürücülüÄŸüne iÅŸaret etti. Yayının porno olarak sunulmasının yanlışlığını, tersine bu kitabın pornoya karşı yazılmış olduÄŸunu, kullandığı üslubun sert ve sokak dili biçiminde olduÄŸunu belirterek Muzır Kurulu’nun raporuna, hem içerik açısından, hem de kitabın çocuklar için olmadığı yönünden karşı çıktı. Kitabın üstünde yaÅŸ sınırı olmaması konusunda da, buna gerek olmadığını, kitabın arka kapağında yayının niteliÄŸinin açıkça görüldüÄŸünü, yaÅŸ sınırı koymanın çocukların daha çok ilgisini çekeceÄŸinden doÄŸru da olmayacağını belirtti. Kitabın niteliÄŸi konusunda Muzır Kurulunun ilettiÄŸi raporun dikkate alınmayıp uzman akademisyenler tarafından incelenmesini talep ettiklerini söyledi. Hakim önce kitabı kendisinin okuyacağını söyleyerek bu talebi daha sonra dikkate alacağını söyledi.
Ayrıca Hakim, Ayrıntı Yayınlarının avukatına hukuk tekniÄŸini ilgilendiren bir nokta olarak; davanın mahkumiyetle sonuçlanması olasılığına karşı, “hükmün açılanmasının geriye bırakılması†yönünde bir talepleri olup olmadığını sordu (CMK 231/5 maddesi). Ayrıntı Yayınlarının avukatı bu konuda cevap için süre istedi.
Bu noktayı kısaca açıklamak gerekirse: Bir davada mahkumiyet verildiÄŸinde, bu maddeye göre hüküm ilan edilmiyor, karar askıda kalıyor. 5 yıl aynı suçtan hüküm giyilmezse tüm kayıtlar siliniyor, o suç iÅŸlenmemiÅŸ sayılıyor (sabıka da oluÅŸmuyor). Ceza alan açısından bir kolaylık olarak düÅŸünülen bu madde suçlardan caydırıcılık yönünden toleranslı bir yaklaşımı yansıtıyor olabilir; bununla birlikte, yaptığının suç olmadığını düÅŸünen biri için anlamlı olmayabilir. Özellikle de takdir beklerken soyut bir ahlak adına suçlananlar için. Bu tür davalarda mesleÄŸimiz adına özellikle dikkat etmemiz gerektiÄŸini düÅŸündüÄŸümüz otosansür yönünde de bir etki yaratabilir bu yöndeki uygulamalar. Ancak eÄŸer bu davalar gerçekten mahkumiyetle sonuçlanacak olursa (buna en azından ÅŸimdiye kadarki örneklere bakılarak pek ihtimal vermemek gerekiyor), elbette suçlananların vereceÄŸi kararların koÅŸulları da deÄŸiÅŸmiÅŸ oluyor.
İlk duruÅŸmada bilirkiÅŸi ataması da yapılmadığı düÅŸünülürse davanın çok kısa sürede sonuçlanmama olasılığı yüksek (Hakimin kitabı okuyarak yayının mahiyetine iliÅŸkin takdir hakkını kullanıp kullanmayacağını tabii bilemeyiz).
Bu noktada bilirkiÅŸilikle ilgili de bir noktayı açmak gerek. Sel Yayınlarının davasında da (W. Burroughs’un “YumuÅŸak Makine†kitabı) iÅŸaret edildiÄŸi üzere, bir kitabın edebi olup olmadığı bilirkiÅŸilerin eliyle verilecek bir karar olmamalı; bununla birlikte bilirkiÅŸiye baÅŸvurulması, dava süreci açısından uzmanların görüÅŸünün alınması için bir olanak sunuyor. BilirkiÅŸi kitabı okuyarak mı bu yönde görüÅŸ bildirecek, yoksa edebilik ölçütünü kitabın okur ve yayın çevreleri gözündeki deÄŸerine göre mi belirleyecek, sorusu ortaya çıkıyor burada. Bu konu tek tek davaların ötesinde filoloji ve çeviri uzmanlarının akademik olarak tartışması gereken bir konu olarak gündemimize girmeye aday.
Bu ve benzeri davaların bundan sonraki seyrini izlemeye devam edeceÄŸiz. Bu aÅŸamada hem en kısa yoldan bu davanın beraatle sonuçlanmasını umuyoruz, hem de bu davalar vesilesiyle mesleki ve kültür dünyası içindeki dayanışmanın güçlenmesini diliyoruz.
Çeviri DerneÄŸi Yönetim Kurulu
20 Kasım 2011
* Kavramın hukuki açıklaması (http://www.adalet.org/makale/xysbekran.php?idno=6785): “Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (cezanın infazının ertelenmesi yerine) kamu davasının neticesinde verilecek hükmün açıklanmasının belirli ÅŸartlarla ve süreyle ertelenmesini, yani hükmün bir süre ÅŸarta baÄŸlı olarak askıda kalıp CMK nın 231/5 maddesinde de belirtildiÄŸi gibi kurulan hükmün sanık hakkında belirtilen sürede konulan yükümlülüklere uyulmak ÅŸartıyla bir hukuki sonuç doÄŸurmamasını ifade etmektedir.â€
Facebook : https://www.facebook.com/profile.php?id=100002389762617
30 Kasım 2011: Açıklama
‎”YumuÅŸak Makine” kitabının çevirisinden dolayı, Süha SertabiboÄŸlu ve Sel Yayıncılık’ın yargılandığı davanın duruÅŸması 1 Aralık PerÅŸembe günü, saat 10.30’da ÇaÄŸlayan Adliyesi – 2. Asliye Ceza mahkemesinde yapılacak. Çeviri DerneÄŸi olarak izlediÄŸimiz bu davada meslektaşımız Süha SertabiboÄŸlu’nun ve Sel Yayıncılık’ın yanındayız.
Çeviri DerneÄŸi, Ölüm Pornosu davasının ilk duruÅŸmasındaydı
Related Posts
Tren Kazasından Terör Saldırısına
Ebru Gültekin Ilıcalı’nın kaza davasına destek veren BTS üyelerinden 14 kiÅŸi terör saldırısında öldü.
Pınar Kür Kimdir?
Dr. Elif Aka yazar ve çevirmen Pınar Kür’ün kadın sorunlarına yaklaşımını roman ve çevirileri baÄŸlamında deÄŸerlendirdi. Dr. Elif Aka, BoÄŸaziçi Üniversitesi Çeviribilim Bölümü’nde “A Critical Study on Pınar Kür as Author-Translator: Authorial and Translatorial Styles in Interaction” baÅŸlıklı tezini 2011 yılında savunmuÅŸtu.
