Çeviribilimci Mona Baker hukukçu David Cole’un “39 Ways to Limit Free Speech” adlı New York Times yazısını Translation Studies Portal‘a taşıdı. Yazı Türkiye açısından da ilginç olan bir konuyu, sadece çeviri yaparak – ya da barışçı eylemlerle – yasadışı bir örgüte destek verme suçu fikri ile anayasa iliÅŸkisini tartışıyor. Tarek Mehanna, Cihad konulu (Pakistan kaynaklı?) bir kitapçığı İngilizceye çeviren bir genç mi, yoksa demokratik toplumu yıkma niyeti güden bir Amerikan yurttaşı mı? Sözkonusu kitapçığın Türkçede de yayınlanıyor olması tartışmaya ayrı bir boyut katıyor. 8 Mayıs günü devam edecek olan Muzır Çeviri Davalarında muzır, sadece sıradışı ve aşırı açık ifade edilmiÅŸ cinsellikle sınırlı olarak yorumlanıyor, oysa muzır olgusuna Amerika’daki gibi aşırı ve aşırılıkçı dindarlıkla (her tür aşırıcılıkla) demokrasinin çatışması perspektifinden bakmak da mümkün. Kanuni Sultan Süleyman’ı sadece haremiyle göstermenin karşısında sadece dindar fetihçi olarak göstermek var, denge kolay deÄŸil. Ama her koÅŸulda soru aynı, özgürce düÅŸünme ve bu düÅŸünceyi ifade etme, demokratik anayasa için bir hak mı, deÄŸil mi? – çeviren Sabri Gürses.

Özgür KonuÅŸmayı Sınırlamanın 39 Yolu

David Cole

İnternette “İslam Cihadına Katkıda Bulunmanın 39 Yolu (39 Ways to Serve and Participate in Jihad)”* diye ararsanız 590 bin sonuç çıkar. Bu Arapça belgenin tam metin İngilizce çevirilerini Internet Archive adlı internet kütüphanesinde; 4Shared Desktop adlı dosya paylaÅŸma sitesinde; ve bazı İslami sitelerde bulabilirsiniz. Onun bir BirleÅŸik Devletler Senato Komitesi meclis raporunda ve Kongre tanıklığında anıldığını ve tartışıldığını görebilirsiniz. Rahatça okuyun. Ama sakın, 2003 yılında Suudi Arabistan’da Arapça olarak yazılmış olan orijinalden bir çeviri yapmaya kalkışmayın. Çünkü eÄŸer internette biraz daha ararsanız, 12 Nisan günü, Sudbury, Massachusetts’te yaÅŸayan Tarek Mehanna adlı 29 yaşındaki bir Amerikan yurttaşının “39 Yolu” çevirmek ve internette dağıtmaya aracı olmak nedeniyle on yedi buçuk yıl hapse mahkum edildiÄŸini görürsünüz.

Anthony Lewis’in New York Times sütunundan sorduÄŸu gibi, “Burası Amerika mı?” Bir belgeyi çevirdiÄŸi için on yedi buçuk yıl? Tamam, bu aşırılıkçı bir metin. “39 Yol” arasında “Allah’tan içtenlikle ÅŸehitlik dileyin,” “Cihadı kendiniz arayın,” “Mücahitleri saklamak” ve “Kafirlere karşı düÅŸmanlık duymak” gibi ÅŸeyler var (Fakat diÄŸer “hizmet yolları” arasında, “Yüzmeyi ve ata binmeyi öÄŸrenin,” “Fiziksel olarak zinde olun,” “Kafirlere muhalefet edin” ve “İkiyüzlü ve hainleri teÅŸhir edin” de var.) Ama elbette yaygın olarak bulunabilen bir belgeyi çevirdiÄŸi için insanları yaklaşık yirmi yıl hapsedecek noktaya gelmemiÅŸizdir deÄŸil mi? Sonuçta, haber örgütleri ve akademisyenler cihad metinlerini rutin olarak çevirip yayıyor; sözgelimi, Usama bin Ladin’in mesajlarıyla ilgili haberleri bir düÅŸünün.

[pullquote]Hükümet asla bu standardı karşılamaya çalışmadı. Belgenin ya da çevirisinin herhangi bir ÅŸiddet eylemine yol açtığını kanıtlamadı, Mehanna’nın, bu çeviri aracılığıyla, yakın bir tarihte suç niteliÄŸinde bir eyleme niyetli olduÄŸunu da kanıtlamadı. Aslında, Mehanna’yı herhangi bir ÅŸiddet eylemiyle suçlamadı. Bunun yerine, savcı baÅŸarılı bir ÅŸekilde Mehanna’nın çevirisinin el-Kaide’ye, okurları kendi baÅŸlarına cihad yapmaya sevk ederek yardım etmeye niyet ettiÄŸini ve bu yüzden de bir “terörist örgüte” “maddi destek” saÄŸladığını savundu.[/pullquote]

2009 yılında, hiçbir sabıka kaydı bulunmayan Tarek Mehanna “terörizm” suçlamasıyla tutuklandı ve ağır hapse mahkum edildi. Ona açılan davada 21 yaşındayken, 2004 yılında arkadaÅŸlarıyla birlikte Yemen’e gittiÄŸi, Irak’ta mücadele etmek üzere cihadcı bir eÄŸitim kampı arayıp bulamadıkları ve internette dağıtılmak üzere birkaç cihad yanlısı kitapçığı ve filmi çevirdiÄŸi öne sürülüyordu. İki aylık bir davanın ardından, terörist bir örgüte malzeme desteÄŸinde bulunmak üzere hazırlık yapmakla suçlandı. Jüri onu baÅŸarısız Yemen seyahati yüzünden mi – cihad yanlılarıyla bilinen bir teması olmamıştı – yoksa çevirileri yüzünden mi suçlu bulduÄŸunu belirtmedi, bu yüzden, mevcut yasaya göre, mahkumiyet onu konuÅŸmaları yüzünden cezalandırmaya izin verilmediÄŸi sürece geçerli sayılamaz. Mehanna temyize gidiyor.

Geleneksel (bunu “9/11’den önceki” diye okuyun) İlk Anayasa [First Amendment] öÄŸretisine göre, Mehanna “39 Yolu” kendi yazmış olsa bile suçlanamazdı, hükümet o belgenin “yasadışı yakın bir eylemi yol açma niyetinde olduÄŸunu, buna yol açtığını” ispatlamak gibi ağır bir yükü, yazılı metinler sözkonusu olduÄŸunda yerine getirmenin neredeyse imkansız olduÄŸu bir standardı üstlenmediÄŸi sürece. 1969 yılında, Brandenburg-Ohio davasında, Yargıtay, İlk Anayasa’nın, “zencilerden” ve “Yahudilerden” “intikam almayı” savunan bir Ku Klux Klan toplantısında konuÅŸma yapan bir Ku Kluk Klanlıyı koruduÄŸunu göstererek bu standardı belirledi. Bunu da, politik muhalifleri (örneÄŸin anarÅŸistleri, savaÅŸ karşıtı protestocuları ve Komünistleri) hedef almak üzere suçu savunmayı bir araç olarak kullanmayı önleyen yasaları kullanan federal ve eyalet yönetimleriyle yaÅŸadığı deneyimlerden sonra yapabilmiÅŸti.

Fakat Mehanna’nın durumunda, hükümet asla bu standardı karşılamaya çalışmadı. Belgenin ya da çevirisinin herhangi bir ÅŸiddet eylemine yol açtığını kanıtlamadı, Mehanna’nın, bu çeviri aracılığıyla, yakın bir tarihte suç niteliÄŸinde bir eyleme niyetli olduÄŸunu da kanıtlamadı. Aslında, Mehanna’yı herhangi bir ÅŸiddet eylemiyle suçlamadı. Bunun yerine, savcı baÅŸarılı bir ÅŸekilde Mehanna’nın çevirisinin el-Kaide’ye, okurları kendi baÅŸlarına cihad yapmaya sevk ederek yardım etmeye niyet ettiÄŸini ve bu yüzden de bir “terörist örgüte” “maddi destek” saÄŸladığını savundu.

Savcı benim savunduÄŸum bir davada, Holder-Humanitarian Law Project davasında verilen, 2010 tarihli bir Yargıtay kararını dayanak gösterdi. Humanitarian Law Project‘te, anlaÅŸamayan Mahkeme, barışı ve insan haklarını savunmayı, “terörist bir örgüt” olarak belirlenen bir örgüte yardım olarak ve onunla koordinasyon içinde yapıldığı zaman “maddi destek” statüsünde gördü. (Davanın davacıları Türk hükümetiyle olan tartışmalarını barışçı yollardan çözmek üzere, PKK’yı, insan hakları ÅŸikayetlerini BirleÅŸmiÅŸ Milletler’e çıkarmaya sevk ederek ve Türk hükümetine yönelik barış tekliflerine yardımcı olarak cesaretlendirmeye çalışıyorlardı.) Mahkeme hükümetin bu tür ÅŸiddet içermeyen barışçıl eylem yandaÅŸlığını, İlk Anayasayı ihlal etmeden suç sayabileceÄŸine karar verdi, çünkü, yabancı bir terörist örgüte yapılacak herhangi bir yardımın son aÅŸamada yasadışı amaçları destekleyebileceÄŸine inanıyordu.

Humanitarian Law Project kararı, daha önce de açıkladığım gibi oldukça sorunlu bir karar. Ama Mehanna’nın davası daha da ileri gidiyor. Hükümet Mehanna’nın el-Kaide’den herhangi biriyle karşılaÅŸtığına ya da iletiÅŸime girdiÄŸine dair kanıt sunmadı. çevirinin el-Kaide’ye gönderildiÄŸini de kanıtlamadı. (Al-Tibyan Publications adlı, el-Kaide’nin bir parçası ya da vitrini olarak saptanmamış olan bir internet yayıncısı tarafından yayınlandı.) “39 Yol”un el-Kaide tarafından yazıldığını bile öne sürmedi. Savcı Mehanna’nın internetteki sohbet odalarında grubun ideolojisine hayranlık gösterdiÄŸi yolunda bolca kanıt sundu. Fakat insan hiç iletiÅŸim kurmadığı bir gruba “maddi destek” saÄŸlayabilir mi?

Yargıtay Humanitarian Law Project‘te, BirleÅŸik Devletler hükümetinin “maddi destek” statüsünü savunurken yaptığı gibi, yasanın belirli bir örgütün davasına destek olarak “bağımsız yandaÅŸlığa” girmeyi bir suç saymadığını vurguladı. ÇoÄŸunluk için yazan BaÅŸsavcı John Roberts bu sınırlamanın anayasa tarafından emir altına alındığını saÄŸlam bir ÅŸekilde gösterdi:

Mahkeme ayrıca Kongrenin, eylemlerinin anayasal kaygıları nasıl kapsayabileceÄŸini düÅŸünmek konusunda kendi sorumluluÄŸunun farkında olmasının önemli olduÄŸunu düÅŸünüyor. En önemlisi, Kongre bağımsız yandaÅŸlığa, ya da yabancı terörist gruplar tarafından kontrol edilmeyen, onlarla koordine edilmeyen, onlara yönelik olmayan herhangi bir eyleme herhangi bir sınırlama getirmekten kaçınmıştır.

“Maddi-destek statüsü altında,” diye savundu Mahkeme, insanlar “herhangi bir konuda istedikleri her ÅŸeyi söyleyebilirler.” Ama anlaşılan “cihad” konusunda söyleyemezler. Mehanna’nın davasındaki savcı çevirinin Mehanna’nın cihadcılığa ve özel olarak el-Kaide’ye verdiÄŸi ideolojik destekten beslendiÄŸini savundu. Ama bir koordinasyon, ya da tamamlanan ürünün el-Kaide’ye ya da onun bilinen yandaÅŸlarından herhangi birine gönderilmesi sözkonusu deÄŸilken, durum “bağımsız yandaÅŸlıktan” öteye geçmemiÅŸ gibi görünüyor; yani hükümetin cezalandırmayacağını, Yargıtay’ın da cezalandırılamayacağını söylediÄŸi bir eylemden öteye geçmemiÅŸ gibi görünüyor.

“Cihada hizmet etmek ve katılmanın 39 yolu”nu okumaya hiç ilgi duymayanlar bu konuyla neden ilgilensinler? Tam da bir Klan üyesinin ya da bir anarÅŸistin yaptıkları konuÅŸmalardan dolayı yargılanmalarıyla neden ilgileniyorsak ondan. tarih bize özgür konuÅŸmanın saÄŸlam bir demokrasi için temel önemde olduÄŸunu ve eÄŸer hükümet ifadeyi politik içeriÄŸi yüzünden cezalandırabilirse, o gücü düÅŸmanlarına saldırmak için de kullanabileceÄŸini gösteriyor. Bugünün düÅŸmanı cihada yakınlık gösteren herhangi biri olabilir, ama yarının düÅŸmanının kim olacağını kim bilebilir. Demokrasiyi bozmak için 39 yola ihtiyaç yok; hükümete beÄŸenmediÄŸi konuÅŸmayı cezalandırma gücü vermek bunu tek bir hamlede yapacaktır.

* Sözkonusu kitapçık Türkçede “Cihadı desteklemenin 44 yolu“, “Cihad” vb. baÅŸlıklarla da, farklı imzalarla yayınlanıyor. “İslam Cihadına Katkıda Bulunmanın 39 Yolu” adı Åžehadet Yayınları’nın çeÅŸitli kitap sitelerinde satışta bulunan, Konya’da basılmış, 2010 tarihli Abdurrahman KüçükkayaoÄŸlu çevirisinde konmuÅŸ (Tefsir ve Siyer sitesi Tevhid-i Hakikat sitesinde bir pdf versiyonu var).  İngilizce çeviri “Cihada hizmet etmenin ve katılmanın 39 yolu” adını taşıyor. – ç.n.
Ek - Şu yazılara da bakılabilir:
Superman ve Yüzbaşı America ile Mehanna iliÅŸkisi:  http://www.greenewave.com/marvel-and-dc-univserse-stand-with-tarek-mehanna/
Felluce için özür dileyen asker Ross Caputi’nin Mehanna’yı savunması: http://www.guardian.co.uk/commentisfree/cifamerica/2012/apr/16/tarek-mehanna-punished-speaking-truth
Aile güvenliÄŸi açısından bir deÄŸerlendirme: http://www.familysecuritymatters.org/publications/id.11055/pub_detail.asp