“İri cüsseli bitkin Çin’in bile kımıldadığı bir konuda Mustafa Kemal’in Türkiye’si elini baÄŸlayıp nasıl hareketsiz durabilirdi.” Ahmet HaÅŸim, Cumhuriyet, 20 Eylül 1932.

“Dil devrimi bir buyrukla olmuÅŸ… Bu söz de doÄŸru, söyleyenlerin sandıklarından çok daha doÄŸru. Buyrukla oldu dil devrimi; bütün devrimler buyrukla olur. Kimin buyruÄŸu ile? Bu toplumun buyruÄŸu ile… Dil devrimini Atatürk buyurmadı, Atatürk de toplumun buyruÄŸuna uydu.
Atatürk bu toplumun dileklerini hepimizden daha iyi duymasını bilen bir kiÅŸiydi; büyüklüÄŸü bu toplumla bir olmasındaydı. Dilin deÄŸiÅŸmesi gerektiÄŸini de hepimizden daha iyi duydu, daha iyi anladı; buyurduysa kendi adına deÄŸil toplum adına buyurdu, kendisi de toplumun buyruÄŸuna uyarak buyurdu.”  Nurullah Ataç, 1962.
“Atatürk dil dâvasını o kadar benimsemiÅŸti ki, 1932-1936 yılları arasında geçen dört yıllık devre içinde düÅŸündüÄŸü ve uÄŸraÅŸtığı hep bu konu olmuÅŸtu.
Bugün seve seve kullandığımız birçok kelimeler ve terimler onun eseridir. ‘Açı, artı, eksi, boyut, üçgen, dörtgen’ gibi terimleri o bulmuÅŸtu.
Dil dâvasını Atatürk açmadı. Fakat O, öyle bir ışık verdi ve öyle bir çığır açtı ki, artık bu ışığı karartmak, bu çığırı bozmak kimsenin elinde deÄŸildir. Türk gençliÄŸi onun izindedir.” Agâh Sırrı Levend, Türk Dili, 1953.
“Atatürk devrimi içinde dile yer kazandıran ikinci etmen halkçılıktır. Cumhuriyet yönetimindeki halkçı nitelik, halkla aydınları birbirinden ayıran yapay dili ortadan kaldırmayı gerektirmiÅŸtir. Yazı dilindeki, yasaların dilindeki, bilim dilindeki bütün yabancılıkların giderilmesi, aydınların dilinin halkın diline yaklaÅŸtırılması Atatürk’ün dil devriminden bekledikleri arasında önemli yer tutar.” Konur Ertop, Atatürk ve Türk Dili, 1963.
“..kültürün en önemli ögesi olan dile her zaman büyük önem veren, 1924 yılında Türkiyat Enstitüsünün kuruluÅŸuna öncülük eden, 1926’da Bakü’deki Birinci Türkoloji Kurultayı’na temsilci göndererek Türk dünyasında ortak dil ve alfabe konusundaki geliÅŸmeleri yakından izleyen, 1928’de Yazı Devrimi’ni gerçekleÅŸtiren Atatürk, 12 Temmuz 1932’de de Türk dilinin öz güzelliÄŸini meydana çıkarmak, onu dünya dilleri arasında deÄŸerine yaraşır yüksekliÄŸe eriÅŸtirmek amacıyla Türk Dil Kurumu’nun kuruluÅŸuna öncülük etmiÅŸtir.
Kurumun kuruluÅŸunun hemen ardından Türkçenin geliÅŸtirilmesi, zenginleÅŸtirilmesi ve özleÅŸtirilmesi yolunda yapılacak çalışmaları belirlemek düÅŸüncesiyle de bir kurultay düzenlenmesi talimatını vermiÅŸtir. Yeni kurulmuÅŸ olmasına karşın Kurum, kısa sürede çalışmalarını tamamlayarak 26 Eylül 1932 günü Dolmabahçe Sarayı’nda Birinci Türk Dil Kurultayı’nın toplanmasını saÄŸlamıştır. Türk Dil Kurumunun kurucu ve koruyucu Genel BaÅŸkanı Atatürk dokuz gün süren kurultay oturumlarının tamamına katılmış, bütün tezleri (bildirileri) dinlemiÅŸ, oturum aralarında dil bilginleriyle sohbet etmiÅŸtir. Yurt dışından dil bilimcilerin de katıldığı kurultayı üç bine yakın dinleyici izlemiÅŸtir. Kurultayın son günü baÅŸkanlığa bir dilekçe veren ÅŸair ve yazar Halit Fahri Ozansoy, bu büyük toplantının Türk dilinin bayramı olduÄŸunu, bu nedenle açış günü olan 26 Eylül’ün Dil Bayramı olarak kutlanmasını önermiÅŸtir. Kurultay üyelerinin oy birliÄŸi ile kabul ettiÄŸi bu önergeyle 26 Eylül günü, ülkemizde Dil Bayramı olarak kutlanmaktadır. 2001 yılında toplanan Avrupa Diller Yılı toplantısında Türk Dil Kurumu’nun önerisiyle Avrupa Konseyi de 26 Eylül’ü Avrupa Diller Günü olarak kabul etmiÅŸtir.” TDK


