Zoya Zarubina

Rusya, efsanevi çevirmen Zoya Vasilyevna Zarubina’ yı (1920-2009), 27 Ocak 2009 günü , öÄŸlen saat 12:00’de gözyaÅŸlarıyla son yolculuÄŸuna uÄŸurladı.

Zarubina, uzun yıllar dış istihbaratta çalışarak Sovyet dönemindeki en gizli belgeleri çevirdi (bu belgeler arasında Amerika’nın atom bombası projeleri de yer alıyordu). Yapılan en gizli konferanslarda simultane çeviri yaptı. Bu konferanslardan en önemlisi ise tüm dünyanın kulak kesildiÄŸi ve bütün dünyanın kaderinin deÄŸiÅŸmesine sebep olan “Tahran Konferansı”ydı. 2. Dünya Savaşı sırasında müttefikler Stalin, Roosevelt ve Churchill güvenlik açısından İran’da toplanıp görüÅŸmeye karar verdiÄŸinde, konferanstaki tercüme görevinin yanı sıra, bu görüÅŸme esnasındaki güvenliÄŸin saÄŸlanması görevi de Zoya’ya verildi. Zarubina, bu tercümelerdeki baÅŸarısını ise, Türkiye ve Çin’de ailesiyle yaÅŸarken İngilizce eÄŸitim veren okullarda okumasıyla açıkladı verdiÄŸi röportajlarda.

İstihbaratçı bir aileden gelen Zoya, daha ortaokul sıralarındayken istihbaratçı olmayı arzu etti, fakat ailesi bilhassa da ünlü istihbaratçı babası Vasiliy Zarubin kızının bu fikrine karşı çıktı. Daha lisedeyken kızını ikna etmek için “Moskova Restaurantı”na davet ederek, ailede en azından bir kiÅŸinin normal bir hayat sürmesini istediÄŸini dile getirdi. Zoya razı oldu. Kaderin cilvesi olsa gerek, 2. Dünya Savaşı baÅŸladı ve Zoya yaralılara gönüllü yardım etmek için baÅŸvurduÄŸu zaman kendisine bu alanda ihtiyaç olmadığını, bu bilgi birikimiyle Zoya’ya istihbaratta ihtiyaçları olduÄŸunu söylediler. O güne kadar, hafızasının bir köÅŸesinde ütopya olarak kalmasına izin verdiÄŸi bu hayal bir anda gerçeÄŸe dönüÅŸtü ve o günden sonra dış istihbaratta görev yaptı.

Zoya’yı yaÅŸamı boyunca en çok üzen olaylardan biri de babası gibi yine ünlü istihbaratçı olan üvey babası Leonid Eytingon’un vatan haini ilan edilmesi ve ÅŸerefinin ancak kırk yıl sonra iade edilmesi oldu. Elbette bu da kaderin bir cilvesi olarak adlandırılabilir, zira Leonid Eytingon kitleleri peÅŸinden sürükleyen, birçok seveni ve takipçisi bulunan bir cana, Troçki’nin canına kıymıştı.

Zoya Zarubina, bütün bu travmaların ardından, bilgilerini ve deneyimlerini yetiÅŸtirdiÄŸi genç çevirmenlere aktardığı Moskova Yabancı Diller Enstitüsü’nde dekan olarak görev yapmaya baÅŸladı. 1970 yılından sonra Diplomasi Akademisi’nde ders vermeye devam etti. 1972-73 yıllarında Helsinki AntlaÅŸması’nın hazırlanması sürecinde Sovyet komisyonunun çalışmalarına katıldı. 1988 yılında uluslar arası bir hareket olan “Dünya İçin Pedagoglar” hareketinin içinde yer aldı, bu hareketin baÅŸkan yardımcılığını yaptı. Zarubina, hastalığı nedeniyle yatakta geçirdiÄŸi yaÅŸamının son iki yılına dek sürekli etkin olmuÅŸtu.

(Kaynakça: Zoya Vasilyevna Zarubina, “Roosevelt’le hızla ortak bir dil kurduk“)