bir kitapevinde dostoyevskiler

BeÅŸiktaÅŸ, İstanbul’un kibar semtlerinden biri. GeniÅŸ bir koleksiyonu olan, iyi bir kitapevine giriyorum. Edebiyat bölümünde gezinirken, Dünya Edebiyatı baÅŸlıklı bölümde bir ÅŸok karşılıyor beni: çeÅŸitli dergi ve gazetelerde intihal-çalıntı çeviriler olduklarına iliÅŸkin açıklamalar, yazılar, haberler çıkmış olan yayınevleri Klasikler kısmını kaplayıvermiÅŸ. Eskiden tek tük, aralarda görülen kitaplar, ÅŸimdi bütün rafların ön cephelerini kaplamış. Bir ÅŸaÅŸkınlık, dehÅŸet duygusu beliriyor içimde.

Çevreme bakınıp çalışanlardan birini bulmaya çalışıyorum, bulup soruyorum:

“Bu kitapların böyle öne çıkarılmasının özel bir nedeni var mı acaba, düzenlemeyi siz mi yapıyorsunuz?”

“Ben yapıyorum,” diyor delikanlı, “düzenleme bana ait.”

“Bu öne çıkardığınız kitapların büyük kısmı intihal-çalıntı kitaplar, birçoÄŸunda çevirmen adı yok, yayına hazırlayan diye bir ÅŸey var, bir kısmında da çevirmen adı var, ama sahte adlar kullanıyorlar, Celal Öner diyor sözgelimi, oysa öyle biri yok.”

“Hiç bilmiyordum,” diyor delikanlı, “duymuÅŸtum böyle ÅŸeyler ama tam bilmiyorum.”

“İnternette birçok yazı var bu konuda, örneÄŸin İskele Yayınevi diye yazıp kolayca bulabilirsiniz. Biz, Kitap Çevirmenleri BirliÄŸi içinde de bu konuda çalışmalar yapıyoruz, raporlar hazırlıyoruz.”

“Aslında okurların ilgisine göre öne çıkarıyorum bunları,” diyor delikanlı, “ucuz olduÄŸu için bunları yeÄŸliyorlar, bence baÅŸka yayınevlerinin kitapları daha iyi, ama karşılaÅŸtırınca fiyatı düÅŸük olanı alıyorlar.”

“Anlıyorum, tabii, ama çoÄŸu aynı fiyatta aslında,” diyorum, “üstelik biri zararlı. Eskiden yoktu bu kitaplar hiç burada.”

“Ben ÅŸefime söyleyeceÄŸim öyleyse,” diyor delikanlı, “onlar ilgilenirler konuyla.”

“TeÅŸekkür ederim,” diyorum, “bu biz çevirmenler için, özellikle de Rusça çevirmenleri için bir kabus.”

Bir buçuk ay kadar bir zaman geçti bu konuÅŸmanın ardından. Benim hayatımda ağır deÄŸiÅŸiklikler, sarsıntılar oldu, uÄŸrama fırsatı bulamadım bir daha BeÅŸiktaÅŸ’ın iki büyük kitapçısından biri olan bu seçkin kitapçıya. Görevlinin söylediklerine ÅŸaşırmamıştım, intihale bulanan bir piyasada düzgün çalışanlar da rekabet nedeniyle yozlaÅŸmaya sürüklenecek, bu kaçınılmaz. Ama uyarının, küçük bir itirazın ardından farklı bir tutum benimseyeceklerini hayal ettim.

YaÅŸadığım karışık hastane sürecinin içinde, intihallerin, klasik eser listelerinin neye benzediÄŸini kavramama yol açan bazı olayların arasında, bir yazı yazdım: “Türkiye’de İşkence ve Ölümler.” Hastanelerde gezinirken yine seçkin, köklü bir dergiye gönderdim yazıyı. Yayınlanmadı. Ona da ÅŸaşırmadım. O zaman, çeviri konusunda kendimizi savunacağımız birkaç yerlerden biri olduÄŸu günden güne anlaşılan Çev-Bir’in internet sitesinde yayınladık yazıyı; biraz daha açık seçik bir baÅŸlıkla: “Çeviride İşkence ve Ölümler.”

Hayattaki kargaÅŸa tatsız bir sonla, durulmuÅŸtu. Yine BeÅŸiktaÅŸ’a uÄŸradı yolum, kitapçıya gittim. Bıraktığım gibi duruyordu kitap düzeni. Ben de birkaç resim çektim. Yukarıdaki resimde arka plandaki raflarda, yüzleri bize dönük olarak görülen kitapların tamamı intihal-çalıntı çeviri kitaplar. AÅŸağıdaki resimde Dostoyevski bölümü görülüyor: ilk üç rafın büyük kısmı yine bu tür kitaplardan oluÅŸuyor, sonraki iki raf gerçek çevirileri içeriyor, en alttaki raf, daha altındaki, resimde görünmeyen bir rafla birlikte yine intihal kitaplarla örülü.

Çeviri soykırımı bütün hızıyla devam ediyor: kitapevi raflarında artık iÅŸgalciler oturuyor.

bir kitapevinde dostoyevskiler iki