Noam Chomsky ve Edward S. Herman’ın Kitle Medyasının Ekonomi PolitiÄŸi: Rızanın İmalatı, Elif Åžafak‘ın Baba ve Piç adlı çeviri kitapları için çevirmenlerin de ÅŸüpheli olarak kabul edildiÄŸi davalar açıldı.
ABD’li ünlü filozof ve dilbilimci Noam Chomsky ve Edward S. Herman’ın “Kitle Medyasının Ekonomi PolitiÄŸi: Rızanın İmalatı” adlı kitapta yer alan bazı ifadelerden dolayı, yayınevinin yetkilisi ile kitabı yayına hazırlayan 2 kiÅŸi hakkında .. dava açıldı. .. İstanbul 7. Ağır Ceza Mahkemesi, yazar Elif Åžafak, yayıncı Hüseyin Semih Sökmen ile çevirmen Aslı Biçen hakkındaki .. “kovuÅŸturmaya yer olmadığına” iliÅŸkin kararı kaldırdı. (5 Temmuz 2006, Yeni Åžafak)
Yayıncı, yazar ve çevirmene aynı davada yer verilebilmesini anlamak zor: yazar yazıyor, yayıncı çoÄŸaltıp yayıyor, çevirmen bir aracı, bir emekçiden baÅŸka bir ÅŸey mi? Åžirketlere çevreyi kirlettikleri suçlamasıyla dava açıldığında, iÅŸçiler de davaya katılıyor mu? Oldu olacak, okurlar da davada taraf kılınabilir.

Bu konuyu biraz daha açarak, “Zanlı olarak çevirmen” demek istiyorum, mamafih bu ifade ile salt ceza davalarına gönderme yaptığım sanılmasın, o baÅŸlı başına baÅŸka bir konu.
Ben cok daha yalın örneklerden yola çıkmak istiyorum, bir konferansta andaÅŸ sözlü çeviri yapıyorsunuz, konuÅŸmacı yanlış bir ÅŸeyler söylüyor, çevirmen aynen erek dile aktarıyor. Soru yanıt kısmında, konuÅŸmacıya belli bir bölümü yanlış yorumladığı dinleyicilerden biri tarafindan hatırlatılıyor. KonuÅŸmacı gayet emin, o kesinlikle öyle dememiÅŸtir, olsa, olsa çevirmen yanlış çevirmiÅŸtir. Çevirmen bu kısmı da çeviriyor, çünkü zaman ve mekan onun buna karşı çıkmasına müsait deÄŸil.
Aslında bu uÄŸrasa gönül vermiÅŸ bütün çevirmenler öyle ya da böyle kendilerine “zanlı” gözüyle bakıldığını biliyorlardır. Belki de bu bilinçle ve tedirginlikle çevirinin ağır yükünü taşımaya razı olmak çevirmenlik mesleÄŸinin önemli özelliklerinden birini oluÅŸturuyor ve çeviri etkinliÄŸinin bu özelliÄŸi çevirmenin duyarlılığına ve farkındalığına katkıda bulunuyor.
Sakine Eruz-Esen