Türk Dil Kurumu basında iki haberle gündemde. Bir haberde, TDK’nın kadınları küçültücü nitelikteki bazı deyim ve sözleri TDK sözlüÄŸünden çıkaracağı belirtiliyor. Hürriyet’te yer alan bu haber, “Eksik Etek Devrimi†baÅŸlığıyla ve yandaki resimle verilmiÅŸ.
“Türk Dil Kurumu (TDK) BaÅŸkanı Prof. Dr. Åžükrü Haluk Akalın, kadını aÅŸağılayan, kötüleyen ve ikinci sınıf gösteren deyim ve atasözlerini sözlüklerden çıkaracaklarını açıkladı. 7 kiÅŸilik çalışma grubu oluÅŸturan TDK, 20 bine yakın deyim ve atasözünü bilimsel incelemeye tabi tutacak. Bazıları argo, bazıları ise özellikle doÄŸu ve güneydoÄŸu bölge ağızlarında kullanılan, Türk gelenek, kültür ve inançlarına uymayan sözleri yeni sözlüÄŸe almayacak olan TDK, bu olumsuz mesajların nesilden nesile geçmesini engelleyerek unutturmayı hedefliyor.â€
“Yeni sözlükte yer almayacak bazı atasözü ve deyimler ÅŸöyle: Gül dalından odun, beslemeden kadın olmaz/ Kadın erkeÄŸin ÅŸeytanıdır/ Kadının sofusu, ÅŸeytanın maskarası..â€
İkinci haberse, TDK’nın 2005 yılında hazırladığı yeni sözlükte çok sayıda yabancı sözcüÄŸe, yabancı dildeki yazımlarıyla yer verilmesi nedeniyle, sözlük hakkında mecliste soru önergesi verilmiÅŸ olması. AkÅŸam’daki haberi göre, TDK baÅŸkanı, halk tarafından yaygın olarak kullanılan sözcüklerin sözlükte yer alması gerektiÄŸini belirtmiÅŸ.
“Sözlükteki yabancı kökenli sözcükler: Start almak, start vermek, okeylemek, billboard, blender, factoring, stand-by, mortgage, transporter, chat, bodyguard, full-time, prime time, check-up, rating, rambo, off-line, final four, printer, broker, reiber…â€
Bu tür ikilemler için halk arasında yaygın olarak kullanılan deyim, “Bu ne perhiz, bu ne lahana turÅŸusuâ€dur, ama küçültücü nitelikte olduÄŸu için kullanılması uygun kaçmaz sanırım. Zaten sorun hafife alınamayacak kadar ilginç: TDK yetkilerini nereden alıyor? TDK halkın ne demesi ve dememesi gerektiÄŸine dair kararı neye göre veriyor?
TDK sözcükler için verdiÄŸi örneklerde bu deyimlere yer vermeyebilir, ama bu deyimleri dil varlığından çıkartmak hakkını bir devlet kurumu nereden alabilir? Üstelik, bu deyimleri kayda geçirmek, derlemek için yıllarını veren bir kurum bu hakkı nereden alır?
Ya da, bu kurum kadını küçültücü baÅŸka sözcükleri ve kullanımlarını da deÄŸiÅŸtirecek mi? ÖrneÄŸin, “örtünmekâ€in 2. anlamı aynı sözlükte ÅŸu ÅŸekilde tanımlanıyor: “Kadın, dinî açıdan görünmesi sakıncalı olan yerlerini örtmek.†Hangi din açısından sorusu bir yana, kadının görünmesi sakıncalı olan yerler mi var, erkeÄŸin de var mı, neden belirtilmiyor? Ya da “baÅŸ örtüsü†şöyle tanımlanıyor: “Kadınların saçlarını örtmek için kullandıkları örtü, baÅŸörtü, eÅŸarp.†Kadınların saçlarını örtmesi mi gerekiyor? Ya da “erkeklik,†“1. Erkek olma durumu. 2. Erkekçe davranış, yiÄŸitlik, mertlik. 3. Bir erkeÄŸin fizyolojik görevini yerine getirme gücü.†olarak tanımlanırken “kızlık†şöyle tanımlanıyor: “1. Cinsel iliÅŸkide bulunmamış bayanın durumu, erdenlik, bakirlik, bekâret, bikir. 2. Bir kadının evlenmeden önceki yaÅŸantısıyla ilgili, o döneme özgü.†Erkekler fizyolojik göreve mi sahip, yoksa erkek olamama durumuna mı geçiyorlar? Kadınlar için bu tanımdan, yani cinsel iliÅŸki ve evlenmeye göre tanımlanmaktan daha küçültücü bir ÅŸey var mı?
Diyanet İşleri kısa bir süre önce, Hz. Muhammed’in hadisleri arasından gerçek olmayanları, kadınları küçülten hadisleri ayıkladığını açıklamıştı. Åžimdi TDK ne yapıyor, halkın dilini istediÄŸi gibi düzenleyeceÄŸi bir dil mi sayıyor, yoksa re-Dil Devrimi mi “start alıyorâ€?

Binaları görünüÅŸlerine ve tasarım kalitesine dikkat etmeksizin tasarlayanlar için kullanılan küçültücü deyim nedir?
16 harf acilen yazarsanız sevinirim tşk.