bianet’te yayınlanan, “BaÅŸbakan’a Duyurulur: ‘AKP’de Israrlıyım” baÅŸlıklı yazısında, Tolga Korkut, AKP mi, yoksa AK Parti mi tartışmasının, bizler, yurttaÅŸlar açısından önemli olan özünü dile getirdi: “ErdoÄŸan .. ‘dilimizi’ nasıl kullanacağımızı belirlemeye çalışıyor. İktidar bunu yapar.”

Bir kurumun kısaltmasının, Türkçe’nin yazım kuralları çerçevesinde, dayatıldığı ÅŸekliyle yapılamayacağının – dili bilen – herkes farkında. Nasıl bir CH Parti, D Parti, DT Parti, ÖD Parti yoksa, AK Parti de olamaz. Siyasi aktörlerin güçleri ölçüsünde kendi kurallarını dayatmalarının da bir sınırı olsa gerek.

Fakat bir dil savaşının içindeyiz, daha doÄŸrusu, dili de içine alan bir savaşın içindeyiz. Bu yüzden, dile ait dayatmalara hayır demek ve baÅŸka dayatmaları görmemek bir arada olamaz. BaÅŸbakan, 7. Türkçe Olimpiyatları’nın sonunda yaptığı konuÅŸmada, bir savaÅŸ hali içinde olduÄŸumuzu açık seçik olarak söyledi: “Ben bu kardeÅŸlerimi Osmanlı akıncılarına benzetiyorum,” dedi Gülen okullarında çalışan ve Türkçe öÄŸreten öÄŸretmenler için. EÄŸer öÄŸretmenler Osmanlı akıncılarına benziyorsa, baÅŸka bir ÅŸey de Osmanlı Devleti’ne benziyor olmalı ve bazı topraklara yönelik fetih tasarıları olmalı. İnsanın kulağının içi Bop, Bop diye çınlıyor sanki.

Dolayısıyla, baÅŸbakanın partisinin adıyla ilgili dayatması, basit bir imge sorunundan, mekanik bir aklık elde etme çabasından öte bir durumu iÅŸaret ediyor. Siyasi açıdan bir neo-Tek Parti döneminde olduÄŸumuzu vurguluyor bu dayatma; kültürel açıdan, yazarları uyduruk suçlamalarla hapiste tutulduÄŸu halde sessizce bunu izleyen bir medya ve toplum karşısında, karşı konulmaz bir iktidar olduÄŸunu (ve kültürü “himaye ettiÄŸini”) yüksek sesle ifade etmeyi istiyor. Erol Manisalı kanserleÅŸtirilerek salındı, Ergün Poyraz diye birinin adı hatırlanmıyor bile, Behiç Gürcihan’ın serbest bırakıldıktan sonra Açık İstihbarat sitesini yeniden yayına sokması bir direniÅŸ tavrı olarak görülmüyor. (Bu yazarların ne yazdıkları, haklı mı haksız mı oldukları ayrı bir konu, önemli olan, yazı yazmış olmaları, sadece muhalif, popüler metinler yazmış olmaları.) Yani, dayatmalar safhasında, AKP yerine AK Parti dayatması birdenbire gelmedi, muhalif ve (en önemlisi) popüler yazarlara yönelik dayatmalardan geçtik önce. Yani, dili çoktandır belirliyorlar.

Bütün bunların Stalin dönemini hatırlatmasında, tuhaf bir ironi var. Arkasından destalinizasyon döneminin, HruÅŸçov, Gorbaçov vb. dönemlerin geleceÄŸini düÅŸündürüyor. GeçmiÅŸ dönemlerde eziyet görenlerin “ak”lanmasından toplumsal bir yarar gelmediÄŸi gibi, gelecek dönemlerde de büyük umutlar olmadığını düÅŸündürüyor. Eski Türk Dil Kurumu’nun dil alanındaki çalışmalarını “dördüngeçli götürgeç” ÅŸakaları yapmadan anan kaç kiÅŸi kaldı? “Hakikat” yerine “doÄŸrular/doÄŸruluk” diyebilen kaç kiÅŸi var? “DoÄŸruluk” daha doÄŸrusu olduÄŸu için deÄŸil, “hakiki” yerine “doÄŸru” ya da “gerçek” sözcüklerini kullandığımız günümüz Türkçesinde tutarlılık, kavramsal ardışıklık(!) saÄŸlamak için.

DiÄŸer yandan, siberçaÄŸda dilin basit göstergelerden ibaret olduÄŸunu, “AK Parti”nin sadece bir parti adı olduÄŸunu düÅŸünmek yanıltıcı. Bu aynı zamanda internet üzerinde sanal bir mekan. Partinin internet adresi bugün www.akparti.org.tr olarak görünüyor. Oysa bianet’in bir baÅŸka yazısında www.akp.org.tr olarak belirtilmiÅŸ. Yeni Asya gazetesindeki bir yazıda da öyle. Eski bir internet yazısı, parti sitesinin hack’lendiÄŸini iki adresi birden anarak duyuruyor. Belki de partinin internet adresi hiç www.akp.org.tr olmadı, belki de birçok kiÅŸi olması gerektiÄŸini düÅŸündüÄŸü ÅŸekliyle yazıyordu ve artık, baÅŸbakanın internet adreslerinin doÄŸru ÅŸekilde kullanılması gerektiÄŸini de hatırlatması gerekti.

akpcomtr

Åžaka bir yana, daha da önemlisi, parti adını AKP ÅŸeklinde kısaltmaya karar verse de, örneÄŸin www.akp.com.tr ya da www.akp.com adreslerini alamaz. Bunların ilki 1978’de kurulmuÅŸ AKP Otomotiv‘e ait, ikincisi Marchex adlı bir ÅŸirkete. (Merak edenler için: www.akparti.com da tuhaf bir ÅŸekilde, partinin İstanbul ÅŸubesine yönlendirilmiÅŸ.) Dolayısıyla, niyet belki böyle olmasa bile, partinin adının AK Parti olarak markalaÅŸması bu noktada kaçınılmaz görünüyor. Üstelik, tarihimizde ilk olmayacak bu. Bugün kısaltması CHP olan parti de Halk Fırkası olarak kuruldu, sonra Cumhuriyet Halk Fırkası oldu ve sonra, CHF, CHP’ye dönüÅŸtü. Bu arada, “fırka”nın “parti” anlamına geldiÄŸini tahmin etmek güç deÄŸil, ama “parti”nin “topluluk” anlamına geldiÄŸini Türkçe aracılığıyla anlamak mümkün mü? (CHP’nin oklarının baÅŸlangıçta yukarıdan aÅŸağı yönelmiÅŸken, sonra aÅŸağıdan yukarı çevrilmesi de ayrı bir dönüÅŸüm.)

akp-aramasi

Fakat bunu tamamlayan bir sorun, bütün bu dolayımlarla ortaya çıkan olaÄŸanlaÅŸtırma deÄŸil, AKP’nin kendisinin dilin geçerli kurallarını çiÄŸnerken, kendi içindeki akıl karışıklığını yenememiÅŸ olması. İnternet üzerinde arandığında, “AKP” ya da “AK parti” sitesinin adı ve kısaltması, meta kodlarında verildiÄŸi gibi, tam olarak ÅŸu ÅŸekilde bulunuyor: “Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP)”. Partinin resmi internet sitesini gazeteciler ya da baÅŸka medya yapmadığına göre, bir tarihte partinin kendisi “AKP” kısaltmasının resmi kısaltma olduÄŸunu kabul etmiÅŸ bulunuyor. Belki de iktidar bir ÅŸey dayatmıyor, bir hatayı örtbas ediyor, internet adreslerinin de içinde yer aldığı daha geniÅŸ bir sorun alanını çözmeye çalışıyor.

Belki, ama dilimizi her koÅŸulda kesintisiz belirliyorlar uzun süredir. Eski TDK’nın kapatılmasından bugüne aydın kesiminin büyük kısmının dil tutumu sessiz sedasız evrildi, dilin kuralları iktidarın kurallarıyla ÅŸekillendi. DiÄŸer yandan, “akıncı” öÄŸretmenler dünyanın çeÅŸitli ülkelerinde çalışırken, birkaç yıldır dile getirilmeye baÅŸlanan ve dünyanın çeÅŸitli ÅŸehirlerinden kurulacağı söylenen Yunus Emre Enstitüleri’nin bu “akıncılık” sistemiyle bütünleÅŸeceÄŸini düÅŸünmek için yeterli neden var. (Bu enstitülerin kurulacağı birçok kez dile getirildi: “Yunus Emre’yi dünyaya daha iyi anlatabilmek için, Yunus Emre Enstitüsü kuracağız. Merkezi Ankara’da olacak. Ulus yakınlarında eski Tekel binasını merkez olarak kullanacağız. Ayrıca dünyanın bir çok ülkesinde de ÅŸubeler açacağız.” Bu tasarının Köln’de kurulmuÅŸ olan Yunus Emre Kültür Akademisi‘yle baÄŸlantısı olmasa gerek.)

Sadece isimler ve kısaltmaları deÄŸil, bütün bir dil uzamı belirleniyor artık. Türkçe de ÅŸaşırtıcı bir uzam bu açıdan: SoÄŸuk SavaÅŸ döneminde komünizmle mücadelenin bir aracı olarak kullanılmıştı, ÅŸimdi, yeniden benzer bir rol oynamayacağını düÅŸünmek, küresel burjuvaziyi ve baskı aygıtlarını küçümsemek anlamına gelecektir. “Ergenekon” “Gladio”nun Türkçe çevirisiydi, deÄŸil mi?

Sonuç ne peki? Sonuçta ülkenin bir partisi ve baÅŸbakanı nasıl adlandırılmak istiyorsa ben de o adı kullanacağım: Ak deyince Ak Parti’nin ülkenin yarı-tam-ultra sömürge haline gelme sürecinin son aktörlerinden biri olması gibi bir gerçek deÄŸiÅŸmiyor. Adlarla birlikte öz deÄŸiÅŸiyor belki, ama aslolan adın sahibin kendini nasıl gördüÄŸü ve adlandırdığı. DoÄŸduÄŸumda “Devrim” demiÅŸ ailem bana, 7 yıl “Devrim” olarak kaldım. Sonra 79’larda eve gelen öldürme tehditleri yüzünden, telaÅŸlanıp dedemin adı “Sabri” geldi onu yerine. Bir tür “Devrim Sabrı” oldum. Okul yıllarında sıkça seyredilen Çarli’nin Melekleri dizisinden esinlenen arkadaÅŸlarımın benimle “Sabrina” diye ÅŸakalaÅŸmaları sabrımı tüketse bile, Sabri olmamı deÄŸiÅŸtirmedi. Milli GörüÅŸ’ten gelen Refah Partisi’nden gelen parti de Akepe denince Ak Parti olmaktan çıkmıyor. Hiçbir imla kuralı, hiçbir adlandırma eÅŸyanın doÄŸasını deÄŸiÅŸtiremez: mayına ister yayın deyin, ister tayın – basınca patlar. Bütün dünyanın İngilizce konuÅŸması, dünyanın bütün dillerini basit İngilizce’nin belirliyor olması Amerikan, İngiliz yoksullarının geçinmek için Irak’ta paralı askerlik yapmasına engel olmuyor; Türkçe denen canlıyı Ak Parti’nin belirlemeye kalkışması da, Türkiye’nin yaÅŸadığı bu toz fırtınasının arkasında, Soros gibi küresel zenginlerin Türkiye’nin tek ihraç malzemesini ucuza kapatma çabasının olduÄŸunu unutturmaktan öteye gidemez. Önemli olan Türkiye’de hâlâ “white” deÄŸil “ak” olmanın, Türkçenin bir sözünün böylesine deÄŸerli olması – partileri, çaÄŸları aşıp insanları buluÅŸturması. İşte asıl bu iktidarı belirleyen ve korkutan ÅŸey.