Medyanın ve iktidarın yoÄŸun propagandası ÅŸaÅŸkınlık verici bir ÅŸekilde sonuç vermedi: Türkiye, anayasa deÄŸiÅŸikliÄŸine, seçmen çoÄŸunluÄŸuyla onay vermedi. Fakat bu onay talebinin göstermelik olduÄŸu, her koÅŸulda onayın gerçekleÅŸtirileceÄŸi, savrulan propaganda yatırımından belliydi: Bir iktidar savaÅŸ ilan edeceÄŸi zaman halka savaşıp savaÅŸmayacağını sormaz, onu savaÅŸmaya mecbur bırakacak koÅŸulları yaratır.
Seçimin akÅŸamına varmadan, referandum sonuçlarının, halkın ÅŸehir ÅŸehir tercihi deÄŸil, yoÄŸunluk haritasının propagandası baÅŸladı. “Hayır” seçeneÄŸinin kıyı bölgelerde yoÄŸunlaÅŸmasını öne çıkararak ve renkli haritalarla bunu çarpıcı renklerle vurgulayarak, sadece bu bölgelerin “Hayır” dediÄŸi izlenimini güçlendirdiler. Oysa hemen her ÅŸehirde anayasa deÄŸiÅŸikliÄŸinin ortalama yüzde 30’larla onaylanmadığı görülüyordu.
DiÄŸer yandan, ilginç bir baÅŸka akıl bulandırma gerçekleÅŸtirildi. Açıkça “hayır” deme anlamı taşıyan “boykot”un anlamı çarpıtıldı. TDK, “boykot” sözcüÄŸünü ÅŸöyle tanımlıyor:
1 . Bir iÅŸi, bir davranışı yapmama kararı alma.2 . Bir kimse, bir topluluk veya bir ülkeyle amaca ulaÅŸmak için her türlü iliÅŸkiyi kesme.
Buna göre, geçersiz oy verme ya da referanduma katılmama ÅŸekliyle “boykot,” anayasa deÄŸiÅŸikliÄŸinin bu ÅŸekliyle ya da bu iktidar tarafından yapılmasına “hayır” deme anlamı taşıyor. Bu yüzden de basit matematikle boykot oranının “hayır” oranıyla birlikte deÄŸerlendirilmesi gerekir. Referandum öncesinde “hayır” demeyi terör yandaÅŸlığıyla, boykot etmeyi “hayır” demekle özdeÅŸleÅŸtiren medyanın, sonrasında bu özdeÅŸleÅŸtirmeyi hemen unutturması, çok kıvrak bir manevra oldu.
Medyanın bu yeni görsel dezenformatif istatistik ve matematiÄŸinin eÄŸlenceli bir ifadesi, referandum akÅŸamı TRT ekranlarına yansıdı. Oranları gösteren TRT grafiÄŸiyle TV8 grafiÄŸi arasındaki fark fazlasıyla fazla.


İktidarın mutlak ya da baskın onay alamamasının ve alamadığı halde almış gibi davranmasının yansımalarını önümüzdeki günlerde yaÅŸayacağız. Genel olarak kültür, özel olarak da çeviri ortamına bunun nasıl yansıdığı da, emek deÄŸeri ve haklarla ilgili yeni düzenlemeler ortaya çıktıkça daha belirgin bir hal alacak.  Her koÅŸulda görünen iki ÅŸey var; birincisi, artık mevcut medyayla halkın yolları keskin bir ÅŸekilde ayrıldı (internet medyasının geleceÄŸi kritik görünüyor); ikincisi, Türkiye’nin doÄŸusu önümüzdeki günlerin kültür de dahil tüm hayatını daha ciddi ÅŸekilde belirleyecek. Bu yüzden harita incelemek gerekiyorsa, oy haritalarını deÄŸil, kültürel geliÅŸme haritalarını incelemek gerekiyor. Bu çerçevede yapılmış harita ve çalışmaları deÄŸerlendirirken, İdeefixe’nin internet üzerinden satın alınan kitaplar haritası bir baÅŸlangıç olabilir.
Ama ÅŸimdi, yenimsi Türkiye’de sorulacak temel sorulardan biri ÅŸu: Referandum öncesinde apar topar el konularak dağıtılan İstanbul Üniversitesi ÖÄŸrenci Kültür Merkezi yeniden toplanmalı mı? Evet mi, hayır mı, yoksa boykot mu? (Evet, Hayır, Boykot)

